Khám đau dạ dày nên chọn nội soi hay siêu âm? cách xác định

Chào Hoàng Minh, 

Khám đau dạ dày nên chọn nội soi hay siêu âm phụ thuộc vào triệu chứng và mục đích chẩn đoán. Siêu âm dạ dày dùng để đánh giá sơ bộ, phát hiện bất thường vùng bụng, an toàn và không xâm lấn. Trong khi đó, nội soi dạ dày được chỉ định khi nghi ngờ bệnh lý dạ dày thực thể như đau kéo dài, nôn ói, đi ngoài phân đen, thiếu máu hoặc sụt cân, giúp quan sát trực tiếp niêm mạc và lấy mẫu sinh thiết nếu cần.

Ưu tiên nên nội soi dạ dày để chuẩn đoán tình trạng dạ dày chính xác

1. Siêu âm và nội soi dạ dày khác nhau thế nào? 

Siêu âm dạ dày là phương pháp chẩn đoán bằng sóng siêu âm cho kết quả nhanh , chi phí thấp, được dùng để phát hiện các điểm bất thường trong vùng bụng. Trong khi đó nội soi dạ dày giúp quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện chính xác viêm, loét, trào ngược, polyp hoặc u, đồng thời có thể lấy mẫu xét nghiệm HP ngay trong quá trình nội soi.

Siêu âm bụng trên

• Sử dụng sóng âm để quan sát cấu trúc các cơ quan rỗng và mô mềm xung quanh dạ dày như gan, mật, tụy, thận. 
• Phương pháp này không thể nhìn thấy lớp niêm mạc bên trong dạ dày, nên không phát hiện được các tổn thương viêm, loét, trào ngược hay nhiễm HP. 
• Nó chỉ giúp loại trừ hoặc đánh giá các bệnh lý ngoài dạ dày.

Nội soi dạ dày

• Đưa ống nội soi vào thực quản, dạ dày và  tá tràng để quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc.
• Nội soi giúp phát hiện chính xác các tổn thương như viêm, loét, xuất huyết, trào ngược, polyp hay u nhỏ. 
• Bác sĩ có thể lấy mẫu xét nghiệm HP ngay trong quá trình nội soi, giúp chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Dựa trên triệu chứng đau thượng vị, đầy hơi và buồn nôn của anh Minh kể trên, bác sĩ ưu tiên làm nội soi dạ dày trước để đánh giá chính xác niêm mạc và phát hiện các tổn thương như viêm, loét, trào ngược hay HP. Ngoài ra, có thể chỉ định thực hiện siêu âm thêm khi cần kiểm tra thêm gan, mật hoặc tụy.

Bác sĩ sẽ nội soi dạ dày để đánh giá tình trạng tổn thương niêm mạc

2. Vì sao nội soi dạ dày là lựa chọn đúng trong trường hợp của anh Minh?

Nội soi dạ dày là lựa chọn đúng cho anh Minh vì phương pháp giúp quan sát trực tiếp niêm mạc để phát hiện viêm, loét, trào ngược, polyp và có thể lấy mẫu kiểm tra HP để đánh giá tổn thương dạ dày.

• Triệu chứng tập trung vào dạ dày thực quản: Anh Minh đau thượng vị, đầy hơi, buồn nôn, nên cần đánh giá trực tiếp niêm mạc dạ dày.
• Loại trừ các bệnh lý thực thể: Nội soi giúp phát hiện viêm, loét, trào ngược, polyp và  biệt là ung thư giai đoạn sớm mà siêu âm không nhìn thấy.
• Siêu âm không đủ chuẩn đoán: Siêu âm chỉ kiểm tra các cơ quan xung quanh như gan, mật, tụy và không thể quan sát niêm mạc dạ dày, khó đưa ra phác đồ điều trị đúng cho bệnh dạ dày của anh..
• Khả năng lấy mẫu HP: Khi cần, bác sĩ có thể lấy mẫu kiểm tra Helicobacter pylori ngay trong lúc nội soi, giúp chẩn đoán chính xác và hướng điều trị đúng.

3. Khi nào cần siêu âm thêm sau khi nội soi dạ dày? 

Minh cần siêu âm bổ sung sau nội soi dạ dày khi nghi ngờ tổn thương sâu dưới niêm mạc hoặc các cơ quan lân cận như tụy, gan, mật, đặc biệt nếu có đau hạ sườn phải, vàng da hoặc men gan tăng mà nội soi không quan sát được.

Các trường hợp cần siêu âm thêm: 

• Tổn thương dưới niêm mạc: U dạng nang, khối u mô mềm, mà nội soi không nhìn thấy.
• Bệnh lý vùng gan, mật, tụy: Gan nhiễm mỡ, viêm tụy, sỏi mật, sỏi thận.
• Triệu chứng cảnh báo: Đau hạ sườn phải, vàng da, men gan tăng bất thường.

Siêu âm ổ bụng hỗ trợ chẩn đoán rõ các tổn thương ở cơ quan lân cận gan

4. Nếu anh Minh sợ đau – có phương án nào khác?

Anh Minh có thể chọn nội soi gây mê hoặc nội soi ống mềm siêu nhỏ để giảm đau và khó chịu trong quá trình khám dạ dày. Cả hai phương pháp đều được bác sĩ đánh giá an toàn trước khi thực hiện, phù hợp với người lo lắng về cảm giác đau hoặc khó chịu.

• Nội soi gây mê: Bệnh nhân được gây mê nhẹ, ngủ sâu trong quá trình thực hiện, hoàn toàn không cảm thấy đau hay khó chịu. Thủ thuật nhanh, chỉ mất khoảng 5 – 7 phút, giúp giảm căng thẳng và lo lắng.
• Nội soi ống mềm siêu nhỏ: Sử dụng ống soi mảnh, mềm hơn so với ống tiêu chuẩn, đi qua cổ họng nhẹ nhàng, ít kích thích, giảm cảm giác buồn nôn hoặc khó chịu. Phương pháp này vẫn đảm bảo quan sát niêm mạc dạ dày chính xác.

Ưu tiên nội soi gây mê để không đau, khó chịu trong quá trình thực hiện

5. Lời khuyên của bác sĩ khi đi khám dạ dày cần chú ý

Để đảm bảo quá trình khám dạ dày an toàn, anh Minh cần đặt lịch nội soi buổi sáng, nhịn ăn 6–8 giờ, nhịn uống ít nhất 2 giờ, báo bác sĩ nếu đang dùng thuốc dạ dày hoặc thuốc chống đông và đi khám ngay khi có triệu chứng đau bụng tăng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.

• Đặt lịch buổi sáng: Dạ dày đã rỗng sau một đêm, giúp bác sĩ quan sát niêm mạc rõ ràng và kết quả chính xác hơn.
• Nhịn ăn 6 – 8 giờ: Thức ăn trong dạ dày có thể che khuất niêm mạc, làm giảm chất lượng nội soi và tăng nguy cơ trào ngược, nôn ói.
• Nhịn uống ít nhất 2 giờ trước nội soi: Nước hoặc các loại đồ uống có thể làm loãng dịch dạ dày, ảnh hưởng đến hình ảnh nội soi.
• Báo bác sĩ về thuốc: Một số thuốc như chống đông hoặc thuốc dạ dày cần điều chỉnh trước khi nội soi để tránh nguy cơ chảy máu hoặc ảnh hưởng kết quả.
• Đi khám ngay khi có dấu hiệu nguy hiểm: Đau bụng tăng, nôn ra máu, phân đen là những cảnh báo cần được xử lý kịp thời để phòng biến chứng.

Minh cần đi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ đánh giá tình trạng dạ dày và tư vấn phương pháp nội soi hoặc siêu âm phù hợp. Việc này giúp phát hiện sớm các tổn thương, chẩn đoán chính xác và lựa chọn hướng điều trị hiệu quả, tránh bỏ sót bệnh lý nghiêm trọng.