Làm sao để biết ung thư đại tràng? Một số dấu hiệu nhận biết

Chào Hạnh, 

Ung thư đại tràng được nhận biết qua các dấu hiệu bất thường kéo dài ở hệ tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy lặp lại, đau bụng âm ỉ, đầy hơi, sụt cân, mệt mỏi, sốt không rõ nguyên nhân hoặc ra máu trong phân, và chẩn đoán chính xác dựa vào nội soi đại tràng, xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT/FIT), chụp CT đại tràng.

Xuất hiện những dấu hiệu bất thường ở đại tràng như đau bụng âm ỉ kéo dài

1. Vì sao khó nhận biết ung thư đại tràng ở giai đoạn đầu?

Ung thư đại tràng khó nhận biết ở giai đoạn đầu vì triệu chứng rất mơ hồ và dễ nhầm với các bệnh tiêu hóa thông thường. Ở giai đoạn sớm, khối u còn nhỏ nên chưa gây tắc nghẽn, chưa tạo cảm giác đau rõ rệt, khiến người bệnh dễ chủ quan hoặc tự điều trị tại nhà.

• Triệu chứng không đặc hiệu: Táo bón, tiêu chảy kéo dài, đau bụng âm ỉ, đầy hơi, mệt mỏi… dễ bị nhầm với viêm đại tràng, hội chứng ruột kích thích.
• Khối u giai đoạn sớm ít gây thay đổi rõ rệt: Lòng đại tràng chưa bị chèn ép mạnh nên phân chưa biến dạng nhiều, triệu chứng xuất hiện thoáng qua.
• Thiếu dấu hiệu điển hình: Không phải ai cũng có máu trong phân, hoặc lượng máu quá ít nên khó nhận thấy.
• Người bệnh dễ bỏ qua: Tâm lý chủ quan, tự dùng thuốc tiêu hóa khiến bệnh kéo dài mà không được tầm soát sớm.

Người bệnh thường xuyên có biểu hiện đau bụng quặn lại, đặc  biệt khi đi đại tiện dễ nhầm lẫn bệnh lý đại tràng

2. Triệu chứng nghi ngờ ung thư đại tràng 

Dấu hiệu nghi ngờ ung thư đại tràng là thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài, máu hoặc nhầy máu trong phân, đau bụng âm ỉ, sụt cân và mệt mỏi không rõ nguyên nhân.

• Đi ngoài thay đổi kéo dài trên 2 tuần: Thói quen đi tiểu thay đổi bất thường như lúc táo – lúc lỏng, phân dẹt hoặc nhỏ đi, cho thấy lòng đại tràng có thể bị cản trở bởi khối u hoặc vùng viêm bất thường.
• Máu trong phân hoặc phân đen: Máu có thể lẫn trong phân, dính giấy hoặc tạo thành nhầy máu. Ở một số người, máu chảy cao hơn trong đại tràng khiến phân chuyển sang màu đen. Đây là dấu hiệu cảnh báo quan trọng nhưng dễ nhầm với bệnh trĩ.
• Đau bụng âm ỉ theo đợt hoặc kéo dài: Cơn đau thường không đặc hiệu, khi âm ỉ, khi quặn từng cơn, rất giống viêm đại tràng nên dễ bị bỏ qua. Khi khối u lớn hơn, đau có thể xuất hiện thường xuyên hơn.
• Sụt cân và mệt mỏi không rõ nguyên nhân: Khối u tiêu hao năng lượng và gây viêm mạn tính, khiến cơ thể giảm cân nhanh, ăn kém ngon, kèm suy nhược, kiệt sức dù nghỉ ngơi đầy đủ. Tình trạng này cũng liên quan đến thiếu máu.
• Cảm giác đi ngoài không hết phân (mót rặn kéo dài): Khối u hoặc vùng viêm khiến đại tràng bị kích thích liên tục, tạo cảm giác buồn đi ngoài nhiều lần, đi xong vẫn thấy còn phân trong trực tràng.
• Thiếu máu không rõ lý do: Đại tiện ra máu âm thầm (không nhìn thấy bằng mắt thường) trong thời gian dài khiến cơ thể thiếu máu thiếu sắt, gây chóng mặt, mệt mỏi kéo dài.

Bị rối loạn tiêu hóa nặng, phân có ra máu nhiều

3. Phương pháp xác định ung thư đại tràng chính xác

Phương pháp xác định ung thư đại tràng chính xác là nội soi đại tràng, xét nghiệm phân tìm máu ẩn (FOBT/FIT), chụp CT Scan/CT đại tràng và sinh thiết.

• Nội soi đại tràng: Đây là tiêu chuẩn vàng để phát hiện ung thư đại tràng. Bác sĩ dùng ống nội soi mềm có gắn camera quan sát toàn bộ lòng đại tràng, đồng thời phát hiện polyp hoặc khối u. Khi thấy tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết ngay trong quá trình nội soi để xét nghiệm tế bào, xác định có ung thư hay không.
• Xét nghiệm phân – tìm máu ẩn (FOBT/FIT): Xét nghiệm này giúp phát hiện máu vi thể trong phân mà mắt thường không thấy được. Máu trong phân là dấu hiệu sớm của tổn thương đại tràng hoặc khối u, do đó xét nghiệm này dùng để sàng lọc ung thư đại tràng trước khi triệu chứng xuất hiện rõ ràng.
• Chụp CT Scan/CT đại tràng: Phương pháp hình ảnh này giúp đánh giá kích thước, vị trí và mức độ lan rộng của khối u, cũng như phát hiện khả năng di căn sang các cơ quan khác. CT Scan còn hỗ trợ bác sĩ lập kế hoạch điều trị hoặc phẫu thuật nếu cần.
• Sinh thiết mô: Đây là bước quan trọng để xác nhận chắc chắn ung thư đại tràng. Mẫu mô lấy từ khối u được phân tích trong phòng thí nghiệm để xác định loại tế bào ung thư, mức độ ác tính và giai đoạn bệnh.

Nội soi đại tràng là phương pháp tốt nhất để phát hiện bệnh ung thư giai đoạn sớm

4. Trường hợp nào cần đi khám ngay?

Bạn cần đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ ung thư đại tràng như máu trong phân nhiều lần, đau bụng kéo dài, tiêu chảy và táo bón xen kẽ trên 2 tuần, sụt cân nhanh hoặc mệt mỏi bất thường, đặc biệt ở người trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại – trực tràng.

• Máu trong phân nhiều lần: Dấu hiệu rõ ràng cảnh báo tổn thương hoặc khối u ở đại tràng.
• Đau bụng kéo dài dai dẳng: Âm ỉ hoặc từng cơn, không hết sau điều trị thông thường.
• Tiêu chảy và táo bón xen kẽ trên 2 tuần: Thay đổi thói quen đi ngoài kéo dài, cần đánh giá kỹ.
• Sụt cân nhanh, mệt mỏi bất thường: Có thể do thiếu máu mạn tính hoặc tác động toàn thân của ung thư.
• Người trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình: Nguy cơ cao hơn, cần tầm soát sớm ngay cả khi triệu chứng chưa rõ.

5. Gợi ý giải pháp để tầm soát sớm và giảm rủi ro ung thư đại tràng

Để tầm soát sớm và giảm rủi ro ung thư đại tràng, bạn nên nội soi định kỳ và thay đổi lối sống lành mạnh bằng cách tăng rau xanh, trái cây, chất xơ, giảm thịt đỏ, hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồ nướng cháy, đồng thời kiểm soát viêm đại tràng và theo dõi thói quen đại tiện.

• Nội soi định kỳ: Bắt đầu từ 40 tuổi hoặc sớm hơn nếu có nguy cơ cao để phát hiện polyp hoặc tổn thương sớm.
• Chế độ ăn lành mạnh: Tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và giảm thịt đỏ và thực phẩm chế biến nhiều dầu mỡ.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá, đồ nướng cháy: Giảm nguy cơ tổn thương niêm mạc đại tràng.
• Kiểm soát viêm đại tràng mạn: Điều trị bệnh viêm kéo dài để giảm nguy cơ ung thư.
• Theo dõi phân và thói quen đại tiện: Chú ý những thay đổi kéo dài, có máu hoặc phân nhỏ, để đi khám kịp thời.

Bổ sung dinh dưỡng giàu chất xơ cho cơ thể để phòng ngừa ưng thư đại tràng

Ung thư đại tràng thường tiến triển âm thầm, triệu chứng giai đoạn đầu mơ hồ và dễ nhầm với các bệnh tiêu hóa khác. Việc nhận biết sớm dựa vào theo dõi các dấu hiệu bất thường đồng thời kết hợp nội soi định kỳ để phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả phòng ngừa.