Siêu âm nội soi dạ dày thực quản? khi nào nên thực hiện

Chào Long, 

Siêu âm nội soi dạ dày thực quản là kỹ thuật kết hợp nội soi tiêu hóa với đầu dò siêu âm cực nhỏ gắn ngay trên ống nội soi, giúp bác sĩ quan sát từng lớp thành dạ dày, thực quản và các cấu trúc xung quanh (mô mềm, hạch, khối u nhỏ) mà nội soi thường không nhìn thấy. Phương pháp EUS an toàn, ít đau và được dùng khi nội soi thường không giải thích được triệu chứng hoặc cần đánh giá tổn thương sâu để chẩn đoán chính xác hơn.

Bác sĩ chỉ định siêu âm nội soi dạ dày thực quản (EUS) khi:

• Nội soi thường không tìm ra nguyên nhân: Nhưng có triệu chứng vẫn kéo dài như đau, ợ nóng.
• Đánh giá các tổn thương dưới niêm mạc: Nghi ngờ có u nhỏ, polyp hoặc dày thành dạ dày/thực quản.
• Đánh giá giai đoạn ung thư: Xác định mức độ xâm lấn của ung thư thực quản hoặc dạ dày vào các lớp thành và kiểm tra hạch bạch huyết lân cận.
• Kiểm tra các cơ quan lân cận: Đánh giá các bệnh lý của tuyến tụy (u nang, viêm tụy), ống mật.
• Cần sinh thiết chính xác: Lấy mẫu mô (FNA) ở vị trí sâu mà nội soi thường không lấy được như hạch, khối u dưới niêm mạc.
• Theo dõi bệnh lý mạn tính: Như trào ngược nặng, hoặc một số bệnh lý mạch máu.

Siêu âm nội soi dạ dày thực quản an toàn, không đau thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa

1. Siêu âm nội soi dạ dày thực quản giúp thấy được điều mà nội soi thường không thấy

Siêu âm nội soi dạ dày thực quản (EUS) sử dụng sóng siêu âm tần số cao giúp bác sĩ nhìn thấy được những cấu trúc sâu mà nội soi thường không thấy, gồm độ dày thành ống tiêu hóa, tổn thương dưới niêm, hạch xung quanh và mạch máu bất thường.

• Độ dày thành dạ dày – thực quản: Phân biệt rõ ràng 5 lớp thành ống tiêu hóa, giúp phát hiện viêm dày thành, loét sâu hoặc khối u nhỏ chưa lộ ra bề mặt.
• Tổn thương dưới niêm mạc: Các u dạng nang, u mô mềm (như GIST) nằm ẩn dưới niêm mạc thường không lộ trên nội soi thường; EUS cho biết vị trí, kích thước và bản chất khối u.
• Hạch bạch huyết xung quanh: Quan sát được hạch vùng lân cận để đánh giá viêm, nhiễm trùng hoặc nguy cơ ác tính, hỗ trợ phân giai đoạn u nếu có.
• Mạch máu bất thường: Giúp phát hiện giãn tĩnh mạch, mạch dưới niêm bất thường hoặc nguy cơ chảy máu, điều nội soi thường không đánh giá chính xác.

2. Quy trình siêu âm nội soi dạ dày an toàn, đúng chuẩn

Quy trình siêu âm nội soi dạ dày thực quản gồm các bước chính: gây mê nhẹ, đưa ống nội soi vào dạ dày thực quản, quan sát bằng siêu âm, sinh thiết khi cần và  và theo dõi hồi sức 10–20 phút.

Bước 1: Bác sĩ cho Long dùng thuốc mê liều thấp để Long buồn ngủ, thư giãn và không cảm giác khó chịu khi đưa ống.

Bước 2: Bác sĩ tiến hành đưa ống nội soi mềm có đầu dò siêu âm qua miệng xuống dạ dày thực quản để tiếp cận vị trí cần khảo sát.

Bước 3: Đầu dò siêu âm ghi hình chi tiết độ dày thành, tổn thương dưới niêm mạc, hạch, u dạng nang/u mô mềm, mạch máu bất thường.

Bước 4:  Nếu có vùng nghi ngờ, bác sĩ sẽ lấy mẫu mô nhỏ để xét nghiệm. Toàn bộ thủ thuật thường hoàn thành trong 15–20 phút, sau đó Long nghỉ ngơi theo dõi khoảng 10–20 phút rồi có thể về trong ngày.

Bác sĩ tiến hành siêu âm nội soi chuẩn, theo đúng quy trình các bước

3. Siêu âm nội soi dạ dày thực quản có đau không? Có nguy hiểm không?

Siêu âm nội soi dạ dày thực quản hầu như không đau và rất an toàn vì anh Long được gây mê nhẹ, giúp hoàn toàn thoải mái trong suốt thủ thuật. Đây là kỹ thuật tiêu chuẩn trong tiêu hóa nâng cao, tỷ lệ biến chứng rất thấp, tuy nhiên sau thủ thuật, người bệnh có thể thấy đầy bụng, căng tức nhẹ hoặc khô họng thoáng qua và tự hết sau vài giờ.

Với tình trạng đau thượng vị và ợ nóng kéo dài kèm sụt cân nhẹ như của anh Long, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm nội soi dạ dày thực quản (EUS) để nhìn sâu được từng lớp thành dạ dày thực quản, phát hiện tổn thương dưới niêm mạc, dày thành hay hạch lân cận mà nội soi thường dễ bỏ sót.

Nội soi dạ dày an toàn, không đau, giúp phát hiện bệnh lý dạ dày sớm

4. Anh Long cần chuẩn bị gì trước khi làm siêu âm nội soi dạ dày ?

Long cần nhịn ăn 6 – 8 giờ, tránh nước có màu và sữa 4–6 giờ trước khi siêu âm nội soi dạ dày thực quản. Ngoài ra cần báo cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe, loại thuốc đang sử dụng và có người thân đi cùng khi thực hiện nội soi gây mê.

• Nhịn ăn ít nhất 6 – 8 giờ: Đảm bảo dạ dày trống để hình ảnh siêu âm rõ và giảm nguy cơ trào ngược, sặc khi đặt ống.
• Tránh đồ uống có màu, sữa 4–6 giờ: Các chất này có thể che mờ hình ảnh hoặc làm chậm làm rỗng dạ dày hơn nước lọc.
• Báo bác sĩ về tình trạng sức khỏe, thuốc đang sử dụng: Đặc biệt thuốc chống đông (aspirin, clopidogrel, warfarin) để được hướng dẫn có cần tạm ngưng hoặc điều chỉnh liều trước thủ thuật để tránh chảy máu nếu phải sinh thiết.
• Sắp xếp người thân đưa về khi có gây mê: Sau gây mê, bệnh nhân cần thời gian hồi tỉnh từ 15 – 30 phút và không nên tự lái xe.
• Một số lưu ý khác: đem theo giấy tờ, vệ sinh sạch sẽ, tâm lý thoải mái trước khi nội soi để đảm bảo kết quả tốt nhất.

Có chế độ ăn uống phù hợp theo chỉ định trước khi nội soi

5. Sau siêu âm nội soi dạ dày, khi nào Long cần tái khám?

Sau siêu âm nội soi dạ dày thực quản, anh Long cần tái khám khi có các dấu hiệu bất thường như: đau bụng tăng dần, sốt, nôn nhiều, đi ngoài phân đen hoặc triệu chứng khó chịu kéo dài quá 48 giờ. Nếu sinh thiết được thực hiện, anh Long cũng nên tái khám theo lịch để nhận kết quả và được hướng dẫn điều trị tiếp theo.

• Đau bụng tăng dần hoặc kéo dài: Có thể là dấu hiệu kích ứng thành tiêu hóa sau thủ thuật, cần bác sĩ kiểm tra lại.
• Sốt hoặc nôn nhiều: Gợi ý phản ứng viêm hoặc mất nước, không nên tự theo dõi tại nhà.
• Đi ngoài phân đen, ói ra máu: Là dấu hiệu chảy máu tiêu hóa, phải đi khám ngay.
• Triệu chứng không giảm sau 24 -48 giờ: Có thể cần điều chỉnh thuốc hoặc đánh giá thêm.
• Có sinh thiết: Bác sĩ sẽ hẹn lịch cụ thể (thường sau 3–7 ngày) để đọc kết quả và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Đau bụng kéo dài sau khi nội soi cần đi thăm khám ngay

Nhìn chung, anh Long nên đi thăm khám tại các cơ sở uy tín để được bác sĩ tư vấn phương pháp siêu âm nội soi dạ dày thực quản phù hợp. Tại phòng khám Nội soi Tiêu hóa Việt, Long sẽ được hướng dẫn chuẩn bị, thực hiện thủ thuật an toàn và theo dõi kết quả chính xác, giúp chẩn đoán triệu chứng dai dẳng hiệu quả.