Polyp đại tràng cắt rồi có mọc lại không, các yếu tố làm tăng nguy cơ

Chào Quang, 

Sau khi cắt bỏ, polyp đại tràng hiếm khi mọc lại tại vị trí cũ, nhất là khi thủ thuật đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, khoảng 30% bệnh nhân có thể phát triển polyp mới ở các vị trí khác trong đại tràng và khả năng này phụ thuộc vào loại polyp (như polyp tuyến có nguy cơ cao hơn polyp tăng sản).

Vì vậy, bệnh nhân nên nội soi định kỳ sau 3–5 năm để phát hiện sớm và cắt bỏ kịp thời nếu polyp tái phát.

Polyp đại tràng có thể mọc lại sau khi cắt nếu có tiền sử gia đình ung thư đại tràng

1. Các yếu tố làm tăng nguy cơ polyp đại tràng tái phát

Polyp đại tràng dễ mọc lại hơn khi là polyp tuyến (adenoma), kích thước lớn hơn 1cm, có nhiều polyp cùng lúc, có tiền sử gia đình ung thư đại tràng hoặc chế độ sinh hoạt và ăn uống không lành mạnh.

• Polyp tuyến (adenoma): Có khả năng tiến triển thành ung thư cao; mô tuyến dễ phát triển bất thường, vì vậy vẫn có thể hình thành polyp mới sau khi cắt.
• Polyp lớn hơn 1cm: Kích thước lớn đồng nghĩa diện tích niêm mạc bị tổn thương nhiều hơn, tăng nguy cơ sót mô polyp và tái phát.
• Có nhiều polyp cùng lúc: Niêm mạc đại tràng dễ còn tế bào bất thường chưa được loại bỏ hết, dẫn đến khả năng tái phát cao hơn.
• Tiền sử gia đình ung thư đại tràng: Yếu tố di truyền khiến tế bào đại tràng nhạy cảm hơn với đột biến, tăng nguy cơ hình thành polyp mới.
• Chế độ sinh hoạt và ăn uống không lành mạnh: Hút thuốc lá, ăn nhiều mỡ, ít chất xơ làm thay đổi môi trường đường ruột, thúc đẩy viêm niêm mạc và hình thành polyp mới.

Sau khi đã cắt polyp qua nội soi, anh Quang nên theo dõi và thực hiện nội soi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.  Vì polyp có thể tái phát theo thời gian, nội soi định kỳ giúp phát hiện sớm polyp mới và việc cắt kịp thời sẽ ngăn ngừa nguy cơ ung thư đại tràng.

Nên nội soi đại tràng định kỳ để kiểm tra và tầm soát polyp

2. Bao lâu polyp đại tràng có thể mọc lại?

Polyp đại tràng có thể mọc lại sau 1–3 năm sau khi cắt, ở những trường hợp có yếu tố nguy cơ cao (như polyp tuyến, polyp lớn, nhiều polyp, tiền sử gia đình ung thư đại tràng), polyp có thể tái phát sớm hơn.

• Trường hợp nguy cơ trung bình: Polyp thường tái phát sau 1–3 năm sau khi cắt.
• Trường hợp nguy cơ cao (polyp tuyến, polyp lớn, nhiều polyp, tiền sử gia đình ung thư đại tràng): Polyp có thể mọc lại sớm hơn 1 năm.
• Trường hợp polyp nhỏ, đơn lẻ, nguy cơ thấp: Polyp tái phát chậm hơn, có thể sau 3 – 5 năm, nhưng vẫn cần nội soi định kỳ.

3. Sau khi cắt polyp, anh Quang cần làm gì ngăn ngừa polyp mọc lại?

Để phòng ngừa polyp đại tràng tái phát lại, anh Quang nên tăng cường bổ sung chất xơ từ rau xanh và trái cây, giảm thịt đỏ và đồ chiên rán, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, vận động thể thao đều đặn và tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ.

• Ăn nhiều chất xơ: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, giúp tăng nhu động ruột, duy trì môi trường đại tràng lành mạnh và giảm nguy cơ hình thành polyp mới.
• Giảm thịt đỏ, đồ chiên rán: Hạn chế thịt đỏ, xúc xích, đồ chiên nhiều dầu mỡ, vì những thực phẩm này có thể kích thích niêm mạc đại tràng và làm tăng nguy cơ tái phát polyp.
• Không hút thuốc, hạn chế rượu bia: Thuốc lá và rượu bia làm tăng nguy cơ viêm và đột biến tế bào đại tràng, nên cần tránh để giảm khả năng hình thành polyp mới.
• Vận động đều đặn: Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện tiêu hóa, duy trì cân nặng hợp lý và giảm nguy cơ polyp đại tràng tái phát.
• Nội soi định kỳ: Tái khám đúng lịch hẹn của bác sĩ, thường sau 3–6 tháng cho lần đầu tiên và sau đó theo khuyến cáo, giúp phát hiện sớm polyp mới và cắt kịp thời.

Rau xanh luộc bổ sung nhiều chất xơ và vitamin sau khi cắt polyp để phòng ngừa mọc lai

4. Khi nào bạn cần nội soi lại sớm hơn lịch hẹn?

Bạn nên nội soi lại ngay khi xuất hiện tình trạng đau bụng kéo dài, đi ngoài ra máu, rối loạn đại tiện kéo dài, hoặc kết quả mô bệnh học của polyp thuộc nhóm nguy cơ cao.

• Đau bụng kéo dài: Có thể là dấu hiệu polyp tái phát hoặc biến chứng sau thủ thuật.
• Đi ngoài ra máu: Cảnh báo chảy máu từ polyp mới hoặc tổn thương niêm mạc đại tràng.
• Rối loạn đại tiện kéo dài: Thay đổi chức năng đại tràng có thể liên quan đến sự phát triển polyp mới hoặc tình trạng viêm.
• Kết quả mô bệnh học polyp nguy cơ cao: Polyp tuyến hoặc polyp lớn, nhiều mô tuyến bất thường, cần theo dõi sát để ngăn ngừa ung thư.

Sau khi cắt polyp đại tràng, việc nội soi định kỳ, theo dõi sức khỏe và điều chỉnh lối sống rất quan trọng để ngăn ngừa tái phát. Anh Quang nên ăn nhiều chất xơ, giảm thịt đỏ, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và vận động đều đặn, đồng thời nội soi sớm nếu có dấu hiệu bất thường.