Polyp đại trực tràng là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Polyp đại trực tràng là khối mô phát triển bất thường trên niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng. Phần lớn polyp lành tính và thường không gây triệu chứng, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến, có thể phát triển thành ung thư sau nhiều năm nếu không được phát hiện và loại bỏ.

Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào loại mô học, kích thước, số lượng và mức độ loạn sản. Polyp lớn, nhiều polyp hoặc có tế bào bất thường thường có nguy cơ cao hơn. Nội soi đại tràng giúp phát hiện, cắt polyp và làm xét nghiệm mô bệnh học, từ đó góp phần phòng ngừa ung thư đại trực tràng.

I – Các yếu tố nguy cơ gây polyp đại tràng

Nguy cơ hình thành polyp đại tràng tăng theo tuổi, yếu tố di truyền và lối sống. Các yếu tố thường gặp gồm: Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao phát triển polyp đại tràng bao gồm:

• Tuổi tác: Phổ biến ở người trên 50 tuổi (chiếm khoảng 15–20% dân số trưởng thành)  đây là độ tuổi được khuyến cáo nên bắt đầu tầm soát định kỳ.
• Tiền sử bệnh lý cá nhân: Người từng có polyp, ung thư đại tràng hoặc mắc ung thư buồng trứng/tử cung trước 50 tuổi.
• Yếu tố di truyền và gia đình: Gia đình có người thân hệ thứ nhất (cha mẹ, anh chị em, con cái) mắc polyp hoặc ung thư đại tràng; hoặc sở hữu các gen đột biến di truyền hiếm gặp.
• Lối sống và thể trạng: Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, lười vận động, thừa cân – béo phì, hoặc mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 kiểm soát kém.
• Bệnh lý viêm ruột mạn tính: Người bị viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn kéo dài.

II – Dấu hiệu nhận biết polyp đại tràng

Đa số polyp đại tràng kích thước nhỏ không gây triệu chứng rõ rệt và chỉ phát hiện qua kiểm tra sức khỏe. Tuy nhiên, khi polyp phát triển lớn hoặc bị tổn thương, các biểu hiện lâm sàng sau có thể xuất hiện.

• Chảy máu trực tràng: Thấy máu tươi dính trên quần lót hoặc giấy vệ sinh sau khi đại tiện.
• Thay đổi màu sắc phân: Phân có vệt máu đỏ hoặc chuyển màu đen do xuất huyết tiêu hóa (cần phân biệt với tác dụng của thuốc hoặc thực phẩm).
• Rối loạn đại tiện kéo dài: Tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy bất thường kéo dài trên 1 tuần, thường gặp khi polyp đạt kích thước lớn.
• Đau bụng, buồn nôn (Hiếm gặp): Polyp kích thước quá lớn có thể gây cản trở lưu thông trong lòng ruột (tắc ruột), dẫn đến đau quặn bụng và nôn mửa.
• Thiếu máu do thiếu sắt: Tình trạng chảy máu rỉ rả mạn tính từ polyp khiến cơ thể mất sắt âm thầm, dẫn đến mệt mỏi, da xanh xao và khó thở.

III – Polyp đại trực tràng có nguy hiểm không?

Polyp đại trực tràng không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng không nên chủ quan vì một số loại có thể phát triển thành ung thư sau nhiều năm. Nguy cơ cao hơn khi polyp có kích thước lớn, số lượng nhiều, thuộc nhóm polyp tuyến hoặc có loạn sản.

• Loại polyp quyết định nguy cơ hóa ác: Polyp tăng sản đa phần lành tính và hiếm khi tiến triển thành ung thư. Ngược lại, polyp dạng u tuyến (u tuyến ống, u tuyến nhung mao) sở hữu tỷ lệ ác tính hóa rất cao.
• Kích thước tỉ lệ thuận với rủi ro: Các khối polyp dưới 0,5 cm thường an toàn, nhưng khi kích thước vượt ngưỡng 1–2 cm, tỷ lệ xuất hiện tế bào ung thư bên trong tăng lên đáng kể.
• Số lượng polyp tăng nguy cơ di truyền: Trường hợp mắc hội chứng đa polyp (hàng chục đến hàng trăm khối) do gen di truyền có nguy cơ phát triển thành ung thư đại trực tràng gần như tuyệt đối nếu không cắt bỏ kịp thời.
• Diễn tiến âm thầm, triệu chứng mờ nhạt: Ở giai đoạn đầu, bệnh hầu như không gây ra bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào. Triệu chứng chỉ xuất hiện khi tổn thương đã tiến triển nặng (đau bụng, đại tiện ra máu, rối loạn tiêu hóa), khiến người bệnh dễ bỏ lỡ thời điểm vàng điều trị.

IV – Phương pháp phát hiện và xử lý polyp triệt để

Nội soi tầm soát định kỳ kết hợp cắt polyp qua nội soi là giải pháp tối ưu giúp phát hiện sớm và loại bỏ hoàn toàn mầm mống ung thư đại trực tràng một cách an toàn, nhanh chóng.

• Nội soi đại trực tràng: Tiêu chuẩn vàng giúp quan sát trực tiếp toàn bộ bề mặt niêm mạc ruột già và phát hiện chính xác các tổn thương dù là nhỏ nhất.
• Cắt polyp qua nội soi: Khối polyp thường được can thiệp loại bỏ ngay trong quá trình nội soi. Thủ thuật này thực hiện nhanh, không gây đau đớn và giúp triệt tiêu triệt để nguy cơ tiến triển thành khối u ác tính.
• Tầm soát định kỳ chủ động: Người từ 40 tuổi trở lên hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng nên chủ động thực hiện nội soi định kỳ để bảo vệ sức khỏe.

Tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt, nội soi đại tràng được thực hiện trên hệ thống Fujifilm với công nghệ nhuộm ảo BLI/LCI và phóng đại, kết hợp phần mềm AI hỗ trợ bác sĩ khoanh vùng tổn thương nghi ngờ theo thời gian thực — đặc biệt hữu ích với những polyp nhỏ hoặc dạng phẳng vốn dễ bị bỏ sót. Toàn bộ quá trình do TS.BS Đỗ Anh Giang và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa trực tiếp thực hiện.

V – Trường hợp khách hàng nội soi polyp đại tràng thực tế

Khách hàng Đỗ Thị Liên thăm khám và thực hiện nội soi tầm soát polyp đại tràng tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Được thăm khám và thực hiện thủ thuật trực tiếp bởi chuyên gia hàng đầu (TS.BS Đỗ Anh Giang – hơn 20 năm kinh nghiệm, nguyên công tác tại Bệnh viện Bạch Mai).

• Quá trình & Phương pháp: Áp dụng công nghệ nội soi ống mềm thế hệ mới (Fujifilm Nhật Bản) kết hợp kỹ thuật không đau/gây mê an toàn, giúp quan sát kỹ lưỡng lòng đại tràng và phát hiện các tổn thương/polyp dù là nhỏ nhất.
• Kết quả & Xử trí: Phát hiện polyp đại tràng và tiến hành can thiệp cắt bỏ kịp thời ngay trong quá trình nội soi, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ biến chứng tiến triển thành ung thư.

Xem chi tiết: Khách hàng Đỗ Thị Liên tầm soát Polyp đại tràng với chuyên gia 20 năm kinh nghiệm

VI – Những câu hỏi thường gặp?

1. Polyp đại tràng có phải ung thư không?

Không. Phần lớn polyp là lành tính. Tuy nhiên, một số loại như u tuyến có thể tiến triển thành ung thư qua nhiều năm nếu không được xử lý. Chỉ xét nghiệm giải phẫu bệnh sau khi cắt mới xác định chính xác bản chất của polyp.

2. Cắt polyp đại tràng có đau không?

Cắt polyp thường được thực hiện ngay trong quá trình nội soi. Với người lo ngại cảm giác khó chịu, có lựa chọn nội soi tiền mê giúp không cảm nhận trong suốt quá trình; bạn cần được sàng lọc trước và nên có người thân đi kèm.

3. Cắt polyp rồi có cần nội soi lại không?

Có. Polyp có thể tái phát, nên bác sĩ sẽ hẹn mốc nội soi lại tùy vào loại, kích thước và số lượng polyp đã cắt. Bạn nên tuân thủ đúng lịch hẹn thay vì chờ đến khi có triệu chứng.

Bài viết liên quan:

Polyp đại tràng cắt rồi có mọc lại không, các yếu tố làm tăng nguy cơ

Polyp đại tràng bao lâu nội soi lại? Một số nguyên cơ cần biết