Bác sĩ Khánh chia sẻ cách tiếp cận và đánh giá bệnh lý tiêu hóa

Đau bụng, đầy hơi, ợ nóng hay thay đổi thói quen đại tiện là những biểu hiện nhiều người từng gặp. Có người chỉ khó chịu trong vài ngày, nhưng cũng có người sống chung với triệu chứng suốt nhiều tháng mà chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng.

Một trong những sai lầm thường gặp là tự kết luận bệnh dựa trên triệu chứng hoặc sử dụng thuốc theo kinh nghiệm. Trên thực tế, cùng một biểu hiện có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Muốn xác định hướng kiểm tra và xử trí phù hợp, bác sĩ cần đánh giá tổng thể thay vì chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ.

Với lĩnh vực nội soi tiêu hóa, BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt tiếp cận vấn đề theo hướng kết hợp thông tin bệnh sử, triệu chứng, thăm khám và các phương tiện chẩn đoán cần thiết.

1. Vì sao không thể chỉ dựa vào triệu chứng để xác định bệnh?

Hệ tiêu hóa bao gồm nhiều cơ quan có chức năng liên quan chặt chẽ với nhau. Một biểu hiện như đau bụng có thể xuất phát từ dạ dày, ruột, đường mật hoặc những cơ quan khác trong ổ bụng.

Chẳng hạn:

• Đau vùng thượng vị có thể liên quan đến viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng hoặc nhiều nguyên nhân khác.
• Đầy bụng, khó tiêu có thể liên quan đến thói quen ăn uống, rối loạn chức năng tiêu hóa hoặc bệnh lý thực thể.
• Đi ngoài ra máu có thể do bệnh trĩ, tổn thương vùng hậu môn trực tràng hoặc các bệnh lý khác của đường tiêu hóa.
• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài cần được đánh giá dựa trên tuổi, tiền sử, các triệu chứng đi kèm và yếu tố nguy cơ.

Vì vậy, không phải cứ đau dạ dày là cần nội soi ngay, cũng không nên mặc định đi ngoài ra máu chỉ do bệnh trĩ.

Điều quan trọng là xác định biểu hiện nào cần theo dõi, biểu hiện nào cần kiểm tra chuyên sâu và khi nào phải can thiệp y tế kịp thời.

2. BS. Khánh đánh giá vấn đề tiêu hóa qua những bước nào?

Bước 1: Lắng nghe và khai thác triệu chứng

Trước khi lựa chọn phương pháp kiểm tra, bác sĩ cần hiểu rõ người bệnh đang gặp vấn đề gì.

Một số thông tin thường được quan tâm gồm:

• Triệu chứng bắt đầu từ khi nào, xuất hiện liên tục hay từng đợt?
• Vị trí đau, mức độ khó chịu và yếu tố khiến triệu chứng tăng hoặc giảm.
• Tình trạng ăn uống, đại tiện và những thay đổi gần đây.
• Tiền sử bệnh lý tiêu hóa, thuốc đang sử dụng và các lần thăm khám trước đó.
• Tiền sử gia đình hoặc những yếu tố nguy cơ liên quan nếu có.

Những thông tin tưởng chừng đơn giản này có thể giúp bác sĩ xác định hướng đánh giá tiếp theo.

Bước 2: Đánh giá mức độ cần thiết của các phương pháp kiểm tra

Sau khi khai thác triệu chứng và thăm khám, bác sĩ cân nhắc phương pháp kiểm tra phù hợp với từng trường hợp.

Tùy biểu hiện lâm sàng, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm, siêu âm, nội soi hoặc các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác.

Nội soi dạ dày và nội soi đại tràng có vai trò quan trọng trong việc quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn bắt buộc cho mọi triệu chứng và cũng không thay thế tất cả các phương pháp chẩn đoán khác.

Việc chỉ định cần dựa trên lợi ích dự kiến, nguy cơ, tình trạng sức khỏe và mục tiêu kiểm tra.

Bước 3: Quan sát, đánh giá và làm rõ các bất thường

Khi nội soi được chỉ định, bác sĩ quan sát niêm mạc, đánh giá những vùng nghi ngờ và ghi nhận các tổn thương phát hiện được.

Nếu có dấu hiệu cần làm rõ, bác sĩ có thể cân nhắc sinh thiết hoặc thực hiện thủ thuật phù hợp theo chỉ định chuyên môn.

Đối với những trường hợp cần can thiệp như cắt polyp, quyết định thực hiện còn phụ thuộc vào kích thước, hình thái, vị trí tổn thương, tình trạng người bệnh và điều kiện kỹ thuật.

Mục tiêu không chỉ là phát hiện bất thường mà còn giúp xác định bước đánh giá hoặc xử trí tiếp theo khi cần thiết.

Bước 4: Giải thích kết quả và định hướng theo dõi

Sau kiểm tra, người bệnh cần được giải thích về những phát hiện chính, ý nghĩa của kết quả và các bước tiếp theo.

Tùy trường hợp, hướng xử trí có thể bao gồm điều chỉnh lối sống, sử dụng thuốc theo chỉ định, xét nghiệm bổ sung, sinh thiết, tái khám hoặc theo dõi định kỳ.

Không phải mọi tổn thương đều cần điều trị giống nhau. Một số trường hợp cần theo dõi, trong khi những trường hợp khác cần can thiệp hoặc đánh giá chuyên sâu hơn.

3. Khi nào nội soi tiêu hóa có thể cần thiết?

Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định nội soi trong các tình huống như:

Đối với đường tiêu hóa trên:

• Đau vùng thượng vị hoặc khó tiêu kéo dài, tái diễn.
• Khó nuốt, nuốt nghẹn hoặc triệu chứng trào ngược cần đánh giá thêm.
• Nghi ngờ viêm loét hoặc tổn thương đường tiêu hóa trên.
• Cần kiểm tra theo chỉ định chuyên môn dựa trên tiền sử và yếu tố nguy cơ.

Đối với đại tràng:

• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài chưa rõ nguyên nhân.
• Đi ngoài ra máu hoặc thiếu máu cần tìm nguyên nhân.
• Có polyp đại tràng hoặc tiền sử gia đình liên quan đến ung thư đại trực tràng.
• Cần tầm soát ung thư đại trực tràng theo độ tuổi, nguy cơ và hướng dẫn chuyên môn.

Đặc biệt, khi có dấu hiệu cảnh báo như chảy máu tiêu hóa, sụt cân không chủ ý hoặc triệu chứng tiến triển, người bệnh cần được đánh giá kịp thời.

4. Điều gì quan trọng trong cách tiếp cận của bác sĩ?

Một quy trình đánh giá tốt không đồng nghĩa với việc chỉ định càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Điều quan trọng là lựa chọn đúng phương pháp, đúng thời điểm và có mục tiêu rõ ràng.

Với người bệnh, việc được hỏi kỹ về triệu chứng, giải thích lý do cần kiểm tra và hướng dẫn theo dõi sau đó sẽ giúp giảm bớt sự mơ hồ trong quá trình chăm sóc sức khỏe.

Tại Tiêu Hóa Việt, BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh cùng đội ngũ chuyên môn hướng đến việc kết hợp thăm khám, nội soi và đánh giá các kết quả liên quan để hỗ trợ người bệnh hiểu rõ hơn tình trạng tiêu hóa của mình.

Mỗi người có tiền sử, triệu chứng và nguy cơ khác nhau. Vì vậy, hướng kiểm tra cần được cá thể hóa thay vì áp dụng một phương án giống nhau cho tất cả mọi người.

5. Đừng chờ triệu chứng nghiêm trọng mới quan tâm đến hệ tiêu hóa

Không phải mọi triệu chứng tiêu hóa đều nguy hiểm, nhưng cũng không nên chủ quan với những biểu hiện kéo dài hoặc bất thường.

Nếu bạn đang băn khoăn về tình trạng tiêu hóa của mình, hãy bắt đầu bằng việc thăm khám và trao đổi trực tiếp với bác sĩ để xác định hướng kiểm tra phù hợp.

Liên hệ Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt

• Hotline: 028 7306 8668
• Đặt lịch: Qua Fanpage hoặc kênh chính thức của phòng khám.

Lắng nghe hôm nay – Khỏe tiêu hóa ngày mai.