Bị viêm dạ dày có cần nội soi không? Bác sĩ chuyên khoa giải đấp

Bị viêm dạ dày không phải trường hợp nào cũng cần nội soi, đặc biệt khi triệu chứng nhẹ và không có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, nếu đau dạ dày kéo dài, tái phát, điều trị không cải thiện hoặc có dấu hiệu cảnh báo như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, buồn nôn/nôn kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định nội soi để kiểm tra tổn thương và loại trừ biến chứng.

Không bắt buộc: Nội soi chưa cần thiết ngay với người trẻ, triệu chứng nhẹ; nhưng là bắt buộc khi đau dạ dày kéo dài, tái phát hoặc có dấu hiệu báo động.

Tiêu chuẩn: Nội soi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc, lấy mẫu sinh thiết tìm vi khuẩn H.pylori, tầm soát ung thư sớm và can thiệp điều trị tại chỗ.

Đa dạng hình thức: Nội soi thường, nội soi qua đường mũi và đặc biệt là nội soi không đau (gây mê) giúp người bệnh thoải mái, nhẹ nhàng.

1. Phân biệt các trường hợp viêm dạ dày cần và không cần nội soi

Quyết định chỉ định nội soi phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, độ tuổi và các yếu tố rủi ro của từng người bệnh, được chia thành trường hợp chưa cần soi ngay (người trẻ, triệu chứng nhẹ) và trường hợp cần nội soi ngay (triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu nguy hiểm).

• Trường hợp không nhất thiết phải nội soi ngay: Người trẻ tuổi, triệu chứng nhẹ, chỉ thỉnh thoảng đau lâm râm sau khi ăn đồ cay nóng hoặc do căng thẳng, không có dấu hiệu báo động. Lúc này, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, điều chỉnh lối sống hoặc dùng thuốc điều trị thử.
• Trường hợp bắt buộc phải nội soi: Khi các triệu chứng kéo dài, lặp đi lặp lại hoặc đi kèm các dấu hiệu nguy hiểm (sụt cân, đi ngoài phân đen, nôn ra máu). Nội soi là bước giúp xác định chính xác tổn thương.

2. Vì sao nội soi được coi là “tiêu chuẩn vàng” chẩn đoán viêm dạ dày?

Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc qua camera sắc nét, từ đó chẩn đoán tổn thương mà các phương pháp khác khó phát hiện.

Khác với siêu âm hay chụp X-quang chỉ phản ánh hình ảnh bên ngoài hoặc hình thái chung, nội soi tiêu hóa mang lại giá trị cao trong chẩn đoán:

• Quan sát trực quan tổn thương: Dây soi mềm gắn camera giúp ghi lại chi tiết các vết trợt nông, vết loét, vùng sưng tấy hoặc mảng viêm trong dạ dày.
• Phát hiện vi khuẩn HP: Bác sĩ có thể lấy một mẫu mô nhỏ (sinh thiết) ngay trong quá trình nội soi để làm xét nghiệm tìm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) – nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày.
• Tầm soát ung thư sớm: Công nghệ nội soi hiện đại (như phóng đại hình ảnh, dải tần hẹp NBI) giúp phát hiện sớm các vùng niêm mạc bị biến đổi tiền ung thư.
• Kết hợp can thiệp điều trị: Nếu phát hiện polyp hoặc vết loét đang chảy máu, bác sĩ có thể tiến hành cắt polyp hoặc cầm máu ngay trong lúc nội soi mà không cần phẫu thuật.

Theo Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE), nội soi ống tiêu hóa trên được khuyến cáo thực hiện đối với các trường hợp có triệu chứng cảnh báo hoặc có yếu tố nguy cơ nhằm đánh giá chính xác tình trạng niêm mạc và can thiệp kịp thời.

3. So sánh nội soi dạ dày và các phương pháp kiểm tra khác

Bảng dưới đây so sánh ưu và nhược điểm của nội soi dạ dày so với siêu âm và xét nghiệm test thở HP giúp bạn dễ dàng hình dung.

4. Dấu hiệu cần đi nội soi dạ dày ngay lập tức

Người bệnh cần đi nội soi thăm khám ngay nếu gặp các biểu hiện bất thường như xuất huyết (nôn ra máu, phân đen), sụt cân không rõ nguyên nhân, đau dữ dội, nuốt nghẹn, nôn ra thức ăn cũ hoặc mới phát hiện triệu chứng khi đã trên 40 tuổi.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm:

• Đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu: Đây là dấu hiệu cảnh báo tình trạng xuất huyết dạ dày (chảy máu tiêu hóa) nguy hiểm.
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Giảm cân đột ngột trong thời gian ngắn là cảnh báo quan trọng của tổn thương nghiêm trọng hoặc ác tính.
• Đau bụng dữ dội, liên tục:Đau vùng trên rốn (thượng vị) dữ dội, không giảm dù đã dùng thuốc.
• Nuốt nghẹn, nuốt khó: Cảm giác thức ăn bị vướng ở cổ họng hoặc ngực, có thể liên quan đến viêm thực quản hoặc u nếp dạ dày.
• Nôn nhiều, nôn ra thức ăn cũ: Cảnh báo nguy cơ hẹp môn vị khiến thức ăn không xuống được ruột.
• Người trên 40 tuổi có triệu chứng dạ dày mới xuất hiện: Cần nội soi ngay để tầm soát các bệnh lý nguy hiểm.

Thông tin hướng dẫn từ Cổng thông tin Y tế – Bộ Y tế nhấn mạnh nội soi đường tiêu hóa trên là phương pháp chẩn đoán quan trọng giúp phát hiện sớm các tổn thương viêm loét, chẩn đoán nguyên nhân gây chảy máu và hỗ trợ tầm soát ung thư dạ dày.

5. Các phương pháp nội soi dạ dày phổ biến hiện nay

Các hình thức nội soi phổ biến hiện nay bao gồm soi tươi qua đường miệng, soi không đau qua gây mê và soi qua đường mũi.

Nội soi dạ dày thông thường (Soi tươi):

• Cách thực hiện: Bác sĩ đưa ống soi mềm qua đường miệng vào dạ dày khi bệnh nhân tỉnh táo.
• Ưu điểm: Chi phí thấp, không cần dùng thuốc gây mê.
• Nhược điểm: Dễ gây cảm giác buồn nôn, gồng người, khó chịu trong suốt quá trình soi.

Nội soi dạ dày không đau (Nội soi gây mê):

• Cách thực hiện: Bệnh nhân được tiêm một lượng thuốc tĩnh mạch liều nhẹ, chìm vào giấc ngủ ngắn khoảng 10–15 phút.
• Ưu điểm: Nhẹ nhàng, hạn chế đau đớn, giúp bác sĩ quan sát kỹ lưỡng hơn do người bệnh nằm yên.
• Nhược điểm: Chi phí cao hơn và cần có thời gian theo dõi ngắn sau khi tỉnh.

Nội soi đường mũi:

• Cách thực hiện: Bác sĩ luồn ống soi nhỏ qua đường mũi xuống dạ dày.
• Ưu điểm: Ít kích thích vòm họng nên giảm cảm giác buồn nôn hơn soi đường miệng.

6. Cần chuẩn bị những gì trước khi đi nội soi dạ dày?

Quá trình chuẩn bị trước khi nội soi bao gồm nhịn ăn uống đúng thời gian quy định, tránh nước có màu, thông báo tiền sử dùng thuốc cho bác sĩ và chuẩn bị tâm lý thoải mái.

Cụ thể, người bệnh lưu ý:

• Nhịn ăn ít nhất 6–8 tiếng: Giúp dạ dày trống rỗng, bác sĩ quan sát rõ tổn thương và tránh bị sặc thức ăn vào đường thở.
• Nhịn uống nước 2–4 tiếng trước khi soi: Đặc biệt là khi chọn nội soi gây mê để đảm bảo an toàn hô hấp.
• Không uống nước có màu: Tránh xa cà phê, trà, nước hoa quả, nước ngô, nước ngọt có gas vì sẽ làm biến đổi màu sắc niêm mạc.
• Thông báo cho bác sĩ về lịch sử dùng thuốc: Đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tiểu đường, huyết áp hoặc tiền sử dị ứng thuốc.
• Giữ tâm lý thoải mái: Sự lo lắng quá mức khiến cơ thể gồng cứng, làm thao tác đưa ống soi gặp nhiều khó khăn hơn.

7. Những câu hỏi thường gặp về viêm dạ dày và nội soi

Nội soi dạ dày có gây lây nhiễm vi khuẩn HP không?

Có, nội soi dạ dày có thể gây lây nhiễm chéo vi khuẩn HP (Helicobacter pylori) nếu dụng cụ và ống nội soi không được khử khuẩn, vệ sinh đúng quy trình chuẩn y tế.

Sau khi nội soi dạ dày nên ăn gì và kiêng gì?

Sau khi soi khoảng 1 – 2 tiếng, bạn nên ăn đồ mềm, nguội, dễ tiêu như cháo loãng, súp. Tránh ăn đồ quá nóng, cay chua, uống rượu bia hay hút thuốc lá ngay sau khi vừa thực hiện nội soi.

Bao lâu nên đi nội soi dạ dày định kỳ một lần?

Người không có triệu chứng chỉ cần kiểm tra 2 – 3 năm/lần hoặc theo tư vấn tầm soát. Tuy nhiên, nếu bạn có tiền sử viêm loét nặng, nhiễm HP hoặc gia đình có người mắc ung thư dạ dày, bác sĩ có thể chỉ định nội soi định kỳ 6 – 12 tháng/lần.

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt – Đơn vị chuyên khoa mang đến trải nghiệm nội soi nhẹ nhàng, chính xác và an toàn dưới sự cố vấn từ đội ngũ chuyên gia:

• Hotline tư vấn & đặt lịch: 0287 306 8668
• Địa chỉ: 139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội
• Thời gian làm việc: Tất cả các ngày trong tuần (Thứ 2 – Chủ Nhật, từ 7h00 – 17h00)

VÌ SỨC KHỎE TIÊU HÓA NGƯỜI VIỆT

“LẮNG NGHE HÔM NAY – KHỎE TIÊU HÓA NGÀY MAI”

Viêm dạ dày nên ăn gì để giảm đau và nhanh hồi phục? Top 8 thực phẩm nên ăn 

Viêm dạ dày bao lâu thì khỏi? Cách rút ngắn thời gian chữa trị 

Triệu chứng viêm dạ dày gồm những gì?