Đau dạ dày và đau ruột thừa khác nhau thế nào? Cách nhận biết sớm

Đau dạ dày và viêm ruột thừa khác nhau rõ rệt về vị trí cơn đau, tính chất đau, triệu chứng đi kèm và diễn tiến bệnh. Đau dạ dày tập trung ở vùng thượng vị, có thể liên quan đến bữa ăn và đi kèm đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn. Trong khi đó, đau do viêm ruột thừa thường bắt đầu quanh rốn rồi di chuyển xuống bụng dưới bên phải, cơn đau có xu hướng tăng dần và rõ hơn khi vận động hoặc ho. Đặc biệt, viêm ruột thừa cần được thăm khám và điều trị kịp thời vì nếu chậm trễ, ruột thừa có thể vỡ và gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng nghiêm trọng.

Đau dạ dày: Gây đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, có thể xuất hiện từng đợt và liên quan đến bữa ăn; thường đi kèm đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, khó tiêu hoặc buồn nôn.

Đau ruột thừa: Bắt đầu quanh rốn hoặc vùng thượng vị rồi chuyển xuống hố chậu phải, cơn đau liên tục tăng dần và có thể nặng hơn khi ho, đi lại hoặc thay đổi tư thế.

Triệu chứng kèm theo: Viêm ruột thừa có thể gây chán ăn, buồn nôn, nôn, sốt nhẹ, táo bón hoặc tiêu chảy; trong khi các bệnh lý dạ dày thường nổi bật với triệu chứng khó tiêu, đầy bụng, ợ hơi hoặc nóng rát.

Không nên chủ quan: Vị trí đau không phải lúc nào cũng điển hình. Viêm ruột thừa nếu chậm trễ điều trị có thể dẫn đến thủng ruột thừa, áp xe hoặc viêm phúc mạc.

Cần đi khám sớm: Khi đau bụng tăng nhanh, đau liên tục, đặc biệt ở bụng dưới bên phải hoặc kèm sốt, nôn, chướng bụng, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

1. Phân biệt cơn đau dạ dày và đau ruột thừa

Để phân biệt hai tình trạng, người bệnh nên chú ý đồng thời vị trí đau và các triệu chứng đi kèm. Cụ thể như sau:

Các bệnh lý như viêm hoặc tổn thương niêm mạc dạ dày có thể gây đau, khó chịu ở vùng bụng trên, buồn nôn, nôn, đầy bụng hoặc nhanh no. Trong khi đó, viêm ruột thừa điển hình thường bắt đầu bằng đau quanh rốn rồi chuyển xuống vùng bụng dưới bên phải.

VnExpress dẫn thông tin chuyên môn cho biết viêm ruột thừa có thể khởi đầu bằng đau quanh rốn hoặc vùng thượng vị rồi chuyển xuống hố chậu phải; bệnh diễn tiến nhanh và nếu chậm trễ có thể gây biến chứng như vỡ ruột thừa, áp xe hoặc viêm phúc mạc.

VnExpress Sức khỏe – Đau âm ỉ quanh rốn có phải viêm ruột thừa?

2. Đau dạ dày và đau ruột thừa được chẩn đoán như thế nào?

Đau dạ dày và đau ruột thừa được chẩn đoán dựa trên triệu chứng, vị trí và diễn tiến cơn đau, kết hợp thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết. Với đau dạ dày, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm H. pylori, nội soi dạ dày hoặc các xét nghiệm khác để tìm nguyên nhân. Trong khi đó, khi nghi ngờ viêm ruột thừa, bác sĩ thường kết hợp khám bụng, xét nghiệm máu và siêu âm hoặc CT để đánh giá tình trạng viêm và loại trừ các nguyên nhân khác.

Khi thăm khám, bác sĩ thường đánh giá:

• Thời điểm khởi phát: Cơn đau bắt đầu từ khi nào, xuất hiện đột ngột hay từ từ và có tăng dần hay không.
• Vị trí và hướng di chuyển: Đau ở đâu lúc đầu và hiện tại đau ở đâu là thông tin rất quan trọng để định hướng nguyên nhân.
• Triệu chứng đi kèm: Bác sĩ có thể hỏi về sốt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón, chán ăn, ợ hơi, ợ chua hoặc xuất huyết tiêu hóa.
• Khám bụng: Bác sĩ đánh giá điểm đau, phản ứng thành bụng và những dấu hiệu gợi ý kích thích phúc mạc.
• Xét nghiệm: Tùy trường hợp, người bệnh có thể được xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc các xét nghiệm khác để hỗ trợ tìm nguyên nhân.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm hoặc CT bụng có thể được sử dụng khi bác sĩ nghi ngờ viêm ruột thừa hoặc cần loại trừ những nguyên nhân đau bụng khác.

Theo NIDDK thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ, chẩn đoán viêm ruột thừa dựa trên bệnh sử, khám thực thể và có thể kết hợp xét nghiệm máu, nước tiểu cùng các phương tiện hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI. Điều trị cần được thực hiện nhanh chóng nhằm hạn chế biến chứng.

NIDDK – Appendicitis

3. Hướng dẫn cách điều trị đau dạ dày và đau ruột thừa

Đau dạ dày được điều trị bằng thuốc kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và xử lý nguyên nhân như H. pylori hoặc sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs). Trong khi đó, viêm ruột thừa cần được bác sĩ đánh giá sớm; tùy trường hợp có thể điều trị bằng kháng sinh hoặc phẫu thuật cắt ruột thừa. Người bệnh không nên tự dùng thuốc giảm đau hoặc trì hoãn thăm khám khi cơn đau bụng tăng nhanh, đặc biệt khi đau chuyển xuống bụng dưới bên phải kèm sốt, buồn nôn hoặc nôn.

Điều trị đau dạ dày

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây đau và mức độ tổn thương. Người bệnh không nên tự mua thuốc kéo dài vì cùng là đau vùng thượng vị nhưng có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau.

• Nếu viêm hoặc loét dạ dày: Bác sĩ có thể kê thuốc giảm tiết acid, thuốc bảo vệ niêm mạc hoặc các thuốc khác tùy tình trạng cụ thể. Người bệnh cần sử dụng đúng liều và thời gian được hướng dẫn.
• Nếu nhiễm vi khuẩn HP: Người bệnh cần điều trị bằng phác đồ tiệt trừ HP phù hợp. Sau điều trị, bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra lại để xác nhận vi khuẩn đã được loại bỏ.
• Nếu thuốc hoặc rượu bia gây kích ứng: Cần đánh giá và điều chỉnh các yếu tố có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày, đặc biệt việc sử dụng thuốc giảm đau chống viêm không steroid khi không có chỉ định.
• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Nên ăn đúng bữa, hạn chế rượu bia, thuốc lá, thức ăn quá cay hoặc nhiều dầu mỡ nếu những yếu tố này làm triệu chứng nặng hơn. Không nên nằm ngay sau khi ăn.

Điều trị đau do viêm ruột thừa

Khác với nhiều trường hợp đau dạ dày có thể điều trị nội khoa, viêm ruột thừa cần được đánh giá và xử trí y tế sớm. Phương pháp điều trị phụ thuộc vào tình trạng viêm, có biến chứng hay chưa và đánh giá của bác sĩ.

• Cắt ruột thừa: Phẫu thuật cắt ruột thừa là phương pháp điều trị thường được sử dụng đối với nhiều trường hợp viêm ruột thừa cấp, đặc biệt khi có nguy cơ biến chứng hoặc ruột thừa đã thủng.
• Điều trị bằng kháng sinh: Trong một số trường hợp được lựa chọn, bác sĩ có thể sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng. Quyết định này cần dựa trên thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, không nên tự mua kháng sinh điều trị tại nhà.
• Xử lý biến chứng: Nếu ruột thừa đã thủng và hình thành áp xe hoặc viêm phúc mạc, người bệnh có thể cần kháng sinh, dẫn lưu ổ áp xe, phẫu thuật hoặc các biện pháp điều trị khác tùy tình trạng.

4. Khi đau bụng chưa rõ nguyên nhân, nên làm gì?

Khi chưa xác định được nguyên nhân đau bụng, người bệnh không nên tự kết luận là đau dạ dày và kéo dài việc tự điều trị. Nếu cơn đau tăng dần, khu trú bên phải bụng dưới hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, cần đi khám sớm.

Trong thời gian chờ được thăm khám, người bệnh nên:

• Theo dõi diễn tiến cơn đau: Ghi nhận vị trí đau ban đầu, vị trí hiện tại, mức độ đau và những yếu tố khiến đau tăng hoặc giảm.
• Không tự ý dùng thuốc: Đặc biệt không nên tự dùng kháng sinh hoặc các thuốc điều trị theo kinh nghiệm khi chưa xác định nguyên nhân.
• Không cố chịu đau kéo dài: Việc cơn đau giảm tạm thời không đồng nghĩa nguyên nhân đã được giải quyết.
• Đi khám ngay khi có dấu hiệu cảnh báo: Đau tăng nhanh, đau khu trú vùng bụng dưới bên phải, sốt, nôn nhiều, bụng cứng hoặc tình trạng toàn thân bất thường cần được đánh giá y tế.

5. Câu hỏi thường gặp

Đau quanh rốn có phải đau ruột thừa không?

Đau quanh rốn có thể là dấu hiệu sớm của viêm ruột thừa, nhưng không phải cứ đau quanh rốn là đau ruột thừa. Trong viêm ruột thừa, cơn đau thường bắt đầu quanh rốn, sau đó có thể di chuyển xuống bụng dưới bên phải và tăng dần. Đau có thể kèm chán ăn, buồn nôn, nôn hoặc sốt.

Đau dạ dày và đau ruột thừa có thể cùng lúc xảy ra không?

Đau dạ dày và đau ruột thừa có thể cùng lúc xảy ra, bởi đây là hai bệnh lý khác nhau và một người vẫn có thể mắc đồng thời hoặc xuất hiện hai tình trạng trong cùng một thời điểm. Tuy nhiên, các triệu chứng có thể chồng lấp khiến người bệnh khó xác định nguyên nhân chỉ dựa vào cảm giác đau.

Khi nào đau bụng cần đi cấp cứu?

Cần đi cấp cứu khi đau bụng dữ dội hoặc tăng nhanh, bụng cứng, nôn nhiều, có máu trong chất nôn hoặc phân, sốt cao, choáng, ngất, khó thở hoặc tình trạng toàn thân xấu đi.

VÌ SỨC KHỎE TIÊU HÓA NGƯỜI VIỆT

“LẮNG NGHE HÔM NAY – KHỎE TIÊU HÓA NGÀY MAI”

Ung thư dạ dày có chữa được không nếu phát hiện sớm

3 Phương pháp Tầm soát ung thư dạ dày chính xác hiện nay

Các giai đoạn ung thư dạ dày và tiên lượng điều trị: Bác sĩ tiêu hóa giải đáp