Tự mua thuốc dạ dày ở hiệu thuốc có được không? Khi nào cần đi khám?

Người bệnh có thể mua một số thuốc không kê đơn mang tính chất hỗ trợ, trung hòa acid tạm thời hoặc giảm đầy hơi nhưng không nên tự ý dùng thuốc kéo dài hoặc mua thuốc kê đơn khi chưa được bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Đau thượng vị, ợ nóng, đầy bụng, khó tiêu có thể liên quan đến nhiều bệnh lý như trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày – tá tràng, nhiễm H. pylori hoặc tác dụng phụ của thuốc. Nếu triệu chứng tái diễn, kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu cảnh báo, người bệnh nên thăm khám thay vì tiếp tục tự mua thuốc.

Một số thuốc kháng acid, thuốc giảm tiết acid thuộc nhóm H2 hoặc PPI có thể được bán không kê đơn tùy loại và quy định sử dụng, nhưng không có nghĩa là người bệnh có thể dùng tùy ý.

Thuốc chỉ giúp kiểm soát một số triệu chứng, không phải trường hợp đau dạ dày nào cũng có cùng nguyên nhân và cần cùng một loại thuốc.

Tự dùng thuốc kéo dài có thể làm chậm quá trình chẩn đoán bệnh, đặc biệt khi người bệnh có sụt cân, nôn ói kéo dài, xuất huyết tiêu hóa hoặc đau bụng tăng dần.

Kháng sinh điều trị H. pylori không nên tự mua uống vì phác đồ phụ thuộc tình trạng nhiễm khuẩn và nguy cơ kháng thuốc.

Nếu đau dạ dày tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau thời gian sử dụng thuốc không kê đơn theo hướng dẫn, nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa.

1. Những loại thuốc dạ dày nào có thể mua không kê đơn?

Một số thuốc dạ dày có thể được bán không kê đơn như thuốc kháng acid, thuốc chẹn H2 hoặc một số PPI, tùy từng sản phẩm và quy định. Người bệnh cần đọc kỹ hướng dẫn, dùng đúng liều và không tự kéo dài thời gian sử dụng.

Thuốc kháng acid

Thuốc kháng acid có tác dụng trung hòa acid trong dạ dày, thường được sử dụng để giảm nhanh các triệu chứng như ợ nóng, nóng rát hoặc khó chịu vùng thượng vị ở một số trường hợp nhẹ.

Nhóm thuốc này chủ yếu kiểm soát triệu chứng chứ không giải quyết tất cả nguyên nhân gây đau dạ dày. Nếu thường xuyên phải dùng thuốc kháng acid mới có thể ăn uống hoặc sinh hoạt bình thường, người bệnh nên đi khám thay vì tiếp tục mua thuốc mỗi khi đau.

Thuốc chẹn H2

Thuốc chẹn H2 làm giảm lượng acid do dạ dày tiết ra và có thể được sử dụng trong một số trường hợp khó tiêu hoặc triệu chứng liên quan đến acid.

Tuy nhiên, lựa chọn thuốc và thời gian dùng còn phụ thuộc tình trạng cụ thể, các thuốc đang sử dụng và bệnh lý đi kèm. Người có bệnh gan, thận, người cao tuổi hoặc đang dùng nhiều loại thuốc nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

Thuốc ức chế bơm proton

PPI như omeprazole, esomeprazole, pantoprazole… có khả năng làm giảm tiết acid mạnh hơn và được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý liên quan đến acid. Tuy nhiene, việc sử dụng kéo dài hoặc lặp lại nhiều đợt mà không tìm nguyên nhân có thể khiến người bệnh trì hoãn việc chẩn đoán bệnh thực sự.

Theo hướng dẫn của NICE (National Institute for Health and Care Excellence – Anh), người có triệu chứng khó tiêu có thể được dược sĩ tư vấn về thay đổi lối sống và sử dụng một số thuốc không kê đơn để kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, việc tự điều trị chỉ phù hợp trong những trường hợp nhất định; nếu triệu chứng kéo dài, trở nên nặng hơn hoặc không cải thiện với thuốc, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.

Nguồn: NICE – Gastro-oesophageal reflux disease and dyspepsia in adults

2. Vì sao không nên tự mua thuốc dạ dày uống kéo dài?

Tự dùng thuốc dạ dày kéo dài có thể khiến người bệnh phụ thuộc vào việc kiểm soát triệu chứng, bỏ sót nguyên nhân gây bệnh và tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn hoặc tương tác thuốc.

Thuốc có thể giảm đau nhưng không xử lý nguyên nhân

Đau thượng vị, nóng rát, ợ chua hoặc đầy bụng chỉ là các triệu chứng. Phía sau những biểu hiện này có thể là viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng, H. pylori, trào ngược dạ dày thực quản, tác dụng phụ của thuốc hoặc rối loạn tiêu hóa chức năng.

Do đó, việc uống thuốc thấy đỡ không đồng nghĩa với việc bệnh đã được điều trị hoàn toàn. Khi thuốc hết tác dụng, triệu chứng có thể xuất hiện trở lại nếu nguyên nhân chưa được xử lý.

Có thể bỏ sót bệnh cần điều trị chuyên sâu

Một số trường hợp đau dạ dày kéo dài cần được kiểm tra bằng xét nghiệm H. pylori, nội soi dạ dày hoặc các phương tiện chẩn đoán khác tùy biểu hiện. Đặc biệt, người bị đau dạ dày kèm sụt cân không chủ ý, chán ăn, nôn kéo dài, nuốt nghẹn, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen không nên chỉ tiếp tục mua thuốc tại hiệu thuốc để giảm triệu chứng.

Có thể gặp tác dụng không mong muốn

Thuốc dạ dày cũng có thể gây tác dụng phụ hoặc tương tác với thuốc khác. Ví dụ, thuốc kháng acid có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số thuốc nếu sử dụng không đúng thời điểm; một số thuốc giảm tiết acid cũng không nên được dùng kéo dài tùy tiện.

Vì vậy, người đang điều trị bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh gan, thận hoặc đang dùng nhiều thuốc nên thông báo đầy đủ cho dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi mua thuốc dạ dày.

Theo VnExpress, tự mua và sử dụng thuốc không đúng chỉ định có thể gây nhiều tác hại; riêng một số thuốc giảm đau NSAID có thể kích ứng niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ viêm, loét, chảy máu hoặc thủng đường tiêu hóa. Vì vậy, người đang đau dạ dày càng cần thận trọng với việc tự sử dụng thuốc, đặc biệt các thuốc có khả năng ảnh hưởng đến niêm mạc tiêu hóa. Nguồn VnExpress Sức khỏe – Uống thuốc giảm đau có hại cho hệ tiêu hóa?

3. Tự mua thuốc dạ dày có chữa được viêm loét và HP không?

Không nên tự mua thuốc dạ dày để điều trị viêm loét hoặc HP, vì thuốc giảm acid, thuốc bao niêm mạc hay thuốc giảm đau bụng chỉ có thể giúp giảm triệu chứng tạm thời, nhưng không phải lúc nào cũng xử lý được nguyên nhân gây bệnh.

Với viêm loét do H. pylori, người bệnh thường cần phác đồ phối hợp nhiều thuốc theo chỉ định của bác sĩ; dùng sai kháng sinh, sai liều hoặc ngừng sớm có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc và khiến HP khó điều trị hơn.

Ngoài ra, tự dùng thuốc kéo dài có thể che lấp triệu chứng, làm chậm việc phát hiện ổ loét, xuất huyết hoặc tổn thương nghi ngờ khác. Vì vậy, nếu đau thượng vị kéo dài, triệu chứng tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ nhiễm HP, nên thăm khám và xét nghiệm phù hợp trước khi điều trị. Nếu có nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân, thiếu máu hoặc đau bụng dữ dội, cần đi khám sớm.

4. Khi nào không nên tự mua thuốc dạ dày mà cần đi khám?

Người bệnh nên đi khám nếu đau dạ dày kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, không cải thiện với thuốc không kê đơn, hoặc xuất hiện sụt cân, chán ăn, nôn kéo dài, xuất huyết tiêu hóa, nuốt nghẹn và đau dữ dội.

Các dấu hiệu dưới đây là lý do người bệnh nên được bác sĩ tiêu hóa đánh giá:

• Đau vùng thượng vị kéo dài hoặc tái phát nhiều lần: Đặc biệt khi cơn đau tăng dần, ảnh hưởng đến ăn uống và sinh hoạt hoặc thường xuyên phải dùng thuốc mới có thể chịu được.
• Sụt cân không chủ ý hoặc chán ăn: Đây là những dấu hiệu không nên bỏ qua, nhất là khi xuất hiện cùng đau thượng vị, đầy bụng hoặc khó tiêu kéo dài.
• Nôn nhiều hoặc nôn ra máu: Nôn kéo dài có thể gây mất nước và rối loạn điện giải, trong khi nôn ra máu có thể liên quan đến xuất huyết đường tiêu hóa.
• Đi ngoài phân đen: Phân đen như hắc ín có thể là biểu hiện của chảy máu đường tiêu hóa trên và cần được đánh giá y tế sớm.
• Nuốt nghẹn hoặc nuốt đau: Triệu chứng này không nên chỉ được xử lý bằng thuốc giảm acid vì có thể liên quan đến bệnh lý thực quản hoặc đường tiêu hóa trên.
• Đau bụng dữ dội, liên tục: Đặc biệt khi đau xuất hiện đột ngột hoặc đi kèm nôn ói, sốt, choáng, vã mồ hôi hoặc bụng cứng, người bệnh cần được cấp cứu hoặc khám ngay.

5. Những câu hỏi thường gặp khi tự mua thuốc dạ dày

Tự mua thuốc đau dạ dày uống vài ngày có được không?

Có thể dùng thuốc giảm triệu chứng trong khoảng 1–3 ngày nếu trước đó đã được bác sĩ hướng dẫn rõ loại thuốc và cách dùng, nhưng không nên tự mua thuốc dạ dày uống kéo dài khi chưa biết nguyên nhân. Đau dạ dày có thể do viêm, loét, trào ngược, nhiễm HP hoặc nguyên nhân khác; dùng thuốc vài ngày có thể làm đỡ đau nhưng không đồng nghĩa bệnh đã được điều trị đúng.

Uống thuốc dạ dày thấy hết đau có cần đi khám không?

Nếu triệu chứng chỉ xuất hiện một lần và nhanh chóng biến mất, chưa chắc cần thăm khám ngay. Nhưng nếu đau tái diễn, phải thường xuyên dùng thuốc mới hết đau hoặc có sụt cân, nôn ói, phân đen, nôn máu, nuốt nghẹn thì nên khám để xác định nguyên nhân.

Có nên tự mua omeprazole khi đau dạ dày?

Một số sản phẩm omeprazole có thể thuộc nhóm không kê đơn, nhưng người bệnh không nên tự sử dụng kéo dài hoặc lặp lại nhiều đợt mà chưa đánh giá nguyên nhân. Nếu thường xuyên phải dùng thuốc để kiểm soát triệu chứng, nên trao đổi với bác sĩ.

Tự mua thuốc diệt HP ở hiệu thuốc có được không?

Không nên tự mua kháng sinh để diệt H. pylori. Điều trị H. pylori cần được bác sĩ đánh giá và lựa chọn phác đồ phù hợp, bởi việc dùng kháng sinh không đúng có thể làm tăng nguy cơ thất bại điều trị và kháng thuốc.

Khi đau dạ dày có nên tự mua nhiều loại thuốc uống cùng lúc?

Không nên. Việc phối hợp nhiều thuốc có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ, tương tác thuốc hoặc trùng hoạt chất. Nếu một loại thuốc không giúp cải thiện triệu chứng, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự bổ sung thêm thuốc.

VÌ SỨC KHỎE TIÊU HÓA NGƯỜI VIỆT

“LẮNG NGHE HÔM NAY – KHỎE TIÊU HÓA NGÀY MAI”

Ung thư dạ dày là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách phát hiện sớm

Ung thư dạ dày phát hiện sớm có chữa khỏi được không?