HOTLINE: 0287 306 8668
139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội
Trang chủ › Nội soi & Chẩn đoán › Nguyên nhân rò hậu môn

Nguyên nhân rò hậu môn: Vì sao áp xe hậu môn có thể biến chứng thành đường rò?

Bác sĩ giải đáp: BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh Biên tập: Nguyễn Giang Bác sĩ đã duyệt: Cập nhật Đọc 9 phút
Hình minh họa đại tràng trong cơ thể và ống hậu môn phóng to, chỉ vị trí tổn thương ở rìa hậu môn
Phần lớn tổn thương vùng hậu môn bắt nguồn từ cấu trúc nhỏ bên trong ống hậu môn. Ảnh: Phòng khám Tiêu Hóa Việt.

Bài này giúp bạn

  • Hiểu vì sao áp xe hậu môn có thể để lại đường rò.
  • Biết các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác ngoài áp xe.
  • Nắm cách hạn chế rò và dấu hiệu cần tái khám sau áp xe.
Câu hỏi nhiều người thắc mắc

"Tôi từng bị áp xe hậu môn và đã chích mủ, giờ chỗ đó lại rỉ dịch. Vì sao áp xe lại thành rò hậu môn?"

Bác sĩ trả lời

Rò hậu môn chủ yếu hình thành từ áp xe quanh hậu môn do nhiễm trùng các tuyến nhỏ trong ống hậu môn. Khi ổ áp xe tự vỡ hoặc được dẫn lưu nhưng đường thông giữa ống hậu môn và da không lành hoàn toàn, một đường rò có thể hình thành và gây chảy mủ tái diễn. Không phải mọi ổ áp xe đều thành rò. Bệnh Crohn, lao, chấn thương và biến chứng can thiệp vùng hậu môn – trực tràng là những nguyên nhân khác cần lưu ý.

  • Nguyên nhân phổ biến nhất: nhiễm trùng tuyến hậu môn dẫn đến áp xe.
  • Không phải áp xe nào cũng thành rò: rò xuất hiện khi đường nhiễm trùng bên trong không lành sau khi thoát mủ.
  • Biểu hiện khác nhau: áp xe gây sưng đau cấp tính; rò thường là lỗ nhỏ chảy dịch hoặc mủ tái diễn.
  • Điều trị khác nhau: cần xác định đúng tổn thương để chọn phương pháp phù hợp.

Nhiều người bất ngờ khi ổ áp xe đã được chích mủ mà vùng hậu môn vẫn tiếp tục rỉ dịch. Bài viết giải thích cơ chế áp xe chuyển thành đường rò, các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác, cách phân biệt áp xe với rò và những việc nên làm để hạn chế rò sau áp xe.

1. Rò hậu môn hình thành từ ổ áp xe như thế nào?

Tuyến nhỏ trong ống hậu môn bị nhiễm khuẩn, tạo ổ áp xe; khi áp xe vỡ hoặc được dẫn lưu mà đường nhiễm trùng không lành hẳn, đường hầm còn lại chính là đường rò.
  1. Nhiễm trùng tuyến hậu môn: các tuyến này tiết chất nhầy hỗ trợ đại tiện. Khi tuyến bị tắc hoặc vi khuẩn xâm nhập, viêm nhiễm xuất hiện và lan vào mô xung quanh.
  2. Hình thành ổ áp xe: mủ tích tụ trong các khoang mô cạnh hậu môn hoặc sâu hơn. Người bệnh thường có khối sưng nóng, đỏ, đau, đôi khi kèm sốt và ớn lạnh.
  3. Áp xe vỡ hoặc được dẫn lưu: mủ tự vỡ ra da hoặc được bác sĩ rạch dẫn lưu. Áp lực bên trong giảm nên đau thường thuyên giảm.
  4. Còn lại đường thông bất thường: nếu đường nhiễm trùng từ trong ống hậu môn ra da không lành hoàn toàn, đường hầm nối ống hậu môn với da bên ngoài tồn tại. Đó là đường rò.
Infographic 4 giai đoạn hình thành rò hậu môn từ ổ áp xe: nhiễm trùng tuyến, ổ áp xe, vỡ mủ, đường thông
Bốn giai đoạn nối tiếp nhau, từ một tuyến nhỏ bị viêm đến đường rò ra da. Ảnh: Phòng khám Tiêu Hóa Việt.

Theo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, áp xe và rò hậu môn đều liên quan đến nhiễm khuẩn tuyến hậu môn, trong đó áp xe có thể tiến triển thành đường rò.

2. Ngoài áp xe, còn nguyên nhân nào gây rò hậu môn?

Bệnh Crohn, lao, HIV và một số nhiễm trùng khác, chấn thương, biến chứng sau phẫu thuật hoặc xạ trị và hiếm gặp hơn là ung thư hậu môn – trực tràng.
  • Bệnh Crohn: viêm ruột mạn tính gây loét sâu đường tiêu hóa. Khi tổn thương lan đến vùng hậu môn – trực tràng, ổ viêm có thể xuyên qua thành ruột và mô xung quanh tạo đường rò. Rò do Crohn thường phức tạp, nhiều nhánh, dễ tái phát nếu chỉ phẫu thuật mà không kiểm soát bệnh nền.
  • Nhiễm trùng lao: vi khuẩn lao gây tổn thương mô vùng hậu môn – trực tràng, viêm kéo dài và tạo đường rò. Nguyên nhân này ít gặp hơn nhiễm trùng tuyến hậu môn.
  • HIV và một số nhiễm trùng khác: suy giảm miễn dịch hoặc nhiễm trùng đặc hiệu có thể làm nhiễm trùng vùng hậu môn kéo dài. Tuy nhiên, không nên mặc định người nhiễm HIV sẽ bị rò.
  • Chấn thương vùng hậu môn – trực tràng: tổn thương do dị vật, tai nạn hoặc tác động trực tiếp có thể tạo đường thông bất thường ra da.
  • Biến chứng sau phẫu thuật hoặc xạ trị: can thiệp vùng hậu môn – trực tràng, phẫu thuật tầng sinh môn hoặc xạ trị vùng chậu có thể liên quan đến hình thành đường rò.
  • Ung thư hậu môn – trực tràng: hiếm gặp; khối u xâm lấn, phá hủy mô xung quanh có thể tạo đường thông bất thường.

Theo Viện Quốc gia về Bệnh đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK), ngoài áp xe, bệnh Crohn, ung thư, lao, HIV, chấn thương, phẫu thuật và xạ trị đều nằm trong nhóm nguyên nhân có thể gây rò hậu môn. Khi nghi rò liên quan đến bệnh viêm ruột, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng để đánh giá thêm.

3. Những ai có nguy cơ cao bị rò hậu môn?

Người từng bị áp xe hậu môn, mắc bệnh Crohn, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, nhiễm trùng kéo dài hoặc có tổn thương vùng hậu môn – trực tràng.
  • Từng bị áp xe hậu môn: yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Sau khi dẫn lưu áp xe, đường rò có thể vẫn tồn tại hoặc xuất hiện về sau.
  • Mắc bệnh Crohn: viêm ruột mạn tính có thể gây tổn thương sâu vùng hậu môn – trực tràng, dễ tạo đường rò phức tạp.
  • Đái tháo đường, suy giảm miễn dịch: khả năng chống vi khuẩn giảm khiến nhiễm trùng kéo dài, tăng nguy cơ áp xe và chậm hồi phục.
  • Tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương vùng hậu môn: có thể liên quan đến đường rò thứ phát.
  • Nhiễm trùng đặc hiệu: lao và một số bệnh nhiễm trùng khác gây tổn thương mô kéo dài.
Infographic 5 yếu tố tăng nguy cơ rò hậu môn: từng áp xe, bệnh Crohn, suy giảm miễn dịch, phẫu thuật, nhiễm trùng
Người có một trong các yếu tố này nên chú ý hơn tới bất thường quanh hậu môn. Ảnh: Phòng khám Tiêu Hóa Việt.

4. Áp xe hậu môn và rò hậu môn khác nhau như thế nào?

Áp xe là ổ mủ nhiễm trùng cấp tính quanh hậu môn; rò là đường thông bất thường từ ống hậu môn ra da, thường hình thành sau áp xe và kéo dài, tái phát.
Tiêu chíÁp xe hậu mônRò hậu môn
Bản chấtỔ nhiễm trùng chứa mủĐường hầm bất thường nối ống hậu môn với da
Diễn biếnThường cấp tínhThường kéo dài, tái phát
Cảm giác đauĐau nhức liên tục, có thể dữ dộiĐau âm ỉ, tăng khi đường rò viêm hoặc ứ mủ
Biểu hiện bên ngoàiKhối sưng nóng đỏ, căng đauMột hoặc nhiều lỗ nhỏ cạnh hậu môn
Dịch tiếtCó thể chảy mủ khi ổ áp xe vỡ hoặc được dẫn lưuThường rỉ dịch vàng, mủ hoặc dịch lẫn máu qua lỗ rò
Triệu chứng toàn thânCó thể sốt, ớn lạnh, mệt mỏiThường không sốt nếu không kèm áp xe hoặc nhiễm trùng cấp
Hướng điều trịChủ yếu rạch mở, dẫn lưu ổ mủPhẫu thuật hoặc thủ thuật xử lý đường rò tùy cấu trúc tổn thương
Hình giải phẫu chú thích áp xe hậu môn, nứt hậu môn, đường rò và ảnh khối sưng đỏ trên da cạnh hậu môn
Ba tổn thương hay bị nhầm lẫn: ổ áp xe, vết nứt và đường rò. Ảnh: Phòng khám Tiêu Hóa Việt.

Đau rát dữ dội khi đi ngoài kèm ra máu tươi nhưng không có lỗ chảy dịch lại gợi ý nứt kẽ hậu môn hơn là rò.

5. Bị áp xe hậu môn có chắc chắn tiến triển thành rò không?

Không chắc chắn. Không phải ai bị áp xe hậu môn cũng mắc rò, nhưng đây là biến chứng có tỷ lệ đáng kể nên cần theo dõi sau khi điều trị áp xe.

Các biểu hiện gợi ý đường rò vẫn còn sau khi điều trị áp xe:

  • Lỗ nhỏ rỉ dịch: lỗ nhỏ cạnh hậu môn thường xuyên rỉ dịch vàng hoặc mủ.
  • Sưng đau tại chỗ cũ: vùng hậu môn tiếp tục sưng đau đúng vị trí từng bị áp xe.
  • Đóng rồi sưng lại: lỗ rò tạm đóng, sau đó xuất hiện khối sưng căng và đau trở lại.
  • Dịch có mùi: dịch tiết có mùi hôi, đôi khi lẫn máu.
  • Da ẩm, ngứa rát: vùng da quanh hậu môn thường xuyên ẩm do dịch chảy ra.

Xem thêm mô tả chi tiết từng biểu hiện trong bài dấu hiệu rò hậu môn.

6. Làm thế nào để hạn chế nguy cơ rò hậu môn sau áp xe?

Dẫn lưu ổ mủ đúng kỹ thuật, chăm sóc vết thương theo hướng dẫn, kiểm soát bệnh nền và tái khám. Không biện pháp nào ngăn được hoàn toàn vì đường rò có thể đã hình thành từ trước.
  • Điều trị áp xe kịp thời: khi hậu môn sưng đau, nóng đỏ hoặc có ổ mủ, cần khám chuyên khoa để được rạch dẫn lưu đúng chỉ định.
  • Kiểm tra đường rò khi dẫn lưu: bác sĩ đánh giá khả năng có đường thông giữa ống hậu môn và ổ áp xe. Đường rò đơn giản có thể được cân nhắc xử lý cùng lúc; đường rò phức tạp cần phương pháp bảo tồn cơ thắt phù hợp.
  • Chăm sóc vết thương đúng cách: vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch, thay băng theo hướng dẫn, giữ vùng hậu môn khô thoáng.
  • Giữ phân mềm, tránh táo bón: bổ sung chất xơ, uống đủ nước, hạn chế rặn. Cách này giúp giảm đau, hạn chế kích ứng và hỗ trợ lành thương, dù chưa được chứng minh ngăn được hoàn toàn đường rò.
  • Kiểm soát bệnh nền: người đái tháo đường cần kiểm soát đường huyết; người có bệnh Crohn hoặc suy giảm miễn dịch cần điều trị phối hợp.
  • Tái khám, theo dõi bất thường: vết thương chậm lành, còn chảy mủ, có lỗ nhỏ cạnh hậu môn hoặc sưng đau tái diễn cần được kiểm tra. Bác sĩ có thể chỉ định MRI vùng chậu khi nghi đường rò phức tạp.
Lưu ý: Không tự nặn, chích mủ hoặc chờ áp xe tự vỡ. Không tự bôi thuốc, dùng dung dịch sát khuẩn mạnh hay can thiệp vào vết thương vì dễ làm tổn thương mô và chậm kiểm soát nhiễm trùng.
Người phụ nữ áo hồng quay lưng, một tay đặt sau mông, tay kia cầm cuộn giấy vệ sinh vì khó chịu vùng hậu môn
Giữ vùng hậu môn sạch và khô giúp vết thương sau dẫn lưu áp xe hồi phục tốt hơn. Ảnh: Phòng khám Tiêu Hóa Việt.

7. Câu hỏi thường gặp về nguyên nhân rò hậu môn

Rò hậu môn có phải do áp xe không?

Đa số trường hợp có liên quan đến nhiễm trùng tuyến hậu môn và áp xe. Khi ổ áp xe vỡ hoặc được dẫn lưu mà đường nhiễm trùng bên trong không lành hẳn, đường hầm bất thường còn lại thành rò. Tuy nhiên, bệnh Crohn, lao, chấn thương và một số bệnh khác cũng có thể gây rò.

Áp xe hậu môn tự vỡ có gây rò không?

Có thể. Áp xe tự vỡ giúp mủ thoát ra, giảm áp lực và đau. Nhưng nếu đường nhiễm trùng từ trong ống hậu môn ra da vẫn còn, đường rò có thể hình thành, vì vậy cần tái khám sau khi ổ áp xe vỡ.

Vì sao đã dẫn lưu áp xe nhưng vẫn bị rò hậu môn?

Dẫn lưu giúp giải phóng mủ và kiểm soát nhiễm trùng cấp tính, nhưng không phải lúc nào cũng loại bỏ được đường thông giữa tuyến hậu môn và da. Một số trường hợp đã có đường rò cùng lúc với áp xe nhưng chưa được phát hiện khi can thiệp.

Rò hậu môn có lây từ người này sang người khác không?

Không. Rò hậu môn hình thành từ nhiễm trùng tại chỗ ở tuyến hậu môn hoặc do bệnh lý của chính người bệnh, không lây qua tiếp xúc hay sinh hoạt chung.

BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh

BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh — Bác sĩ giải đáp

Bác sĩ đã duyệt: 12/11/2026

Bác sĩ Nội soi tiêu hóa · hơn 12 năm kinh nghiệm nội soi dạ dày – đại tràng & can thiệp qua nội soi. Nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – Trung tâm Y tế Tiên Du.

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt · 139 Đại La, Hà Nội · GPHĐ 4654/HNO-GPHĐ. Xem hồ sơ & chuyên môn

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt

Khám, nội soi và điều trị bệnh hậu môn – trực tràng (trĩ, nứt kẽ, rò, áp xe)
Cố vấn chuyên mônTS.BS Đỗ Anh Giang · nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai
Pháp nhânCông ty CP Khám chữa bệnh VDE · ĐKKD 0111155841 · GPHĐ 4654/HNO-GPHĐ
Hotline0287 306 8668 · contact@tieuhoaviet.com.vn
Giờ làm việc7h00 – 17h00 · Thứ 2 – Chủ Nhật · 139 Phố Đại La, Tương Mai, Hà Nội
Bác sĩ giải đáp: BS.CKI Nguyễn Quốc Khánh

Bác sĩ Nội soi tiêu hóa, hơn 12 năm kinh nghiệm; nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – TTYT Tiên Du. Xem hồ sơ →

Nguồn tham khảo
  1. 3 Phương pháp chữa trĩ sau sinh an toàn, hiệu quả nhất. tieuhoaviet.com.vn

Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Chẩn đoán xác định cần thăm khám trực tiếp và nội soi khi có chỉ định.

Câu hỏi tiếp theo bạn có thể cần

Tìm hiểu thêm trong cụm hậu môn – trực tràng →

Phòng khám đa khoa Tiêu Hoá Việt

Đừng đoán bụng mình

Đau bụng, ợ chua, đi ngoài bất thường… Cùng một triệu chứng có thể đến từ nhiều nguyên nhân rất khác nhau. Đã đến lúc thay một phép đoán bằng một câu hỏi đúng.

Hỏi bác sĩ
–
Soi đúng lúc
–
Sống yên tâm

Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.

Bệnh hậu môn – trực tràng nên được khám sớm, điều trị đúng cách

Đau, chảy máu hay sưng vùng hậu môn kéo dài cần bác sĩ thăm khám để chẩn đoán đúng. Gọi Tiêu Hóa Việt để được tư vấn và đặt lịch.