
Bài này giúp bạn
- Biết vì sao rò hậu môn khó tự khỏi dù lỗ rò có lúc đóng lại.
- Hiểu vai trò thật của thuốc và nguy cơ khi không phẫu thuật.
- Nắm các phương pháp phẫu thuật hiện nay và thời điểm nên đi khám.
"Lỗ rò cạnh hậu môn của tôi lúc chảy dịch lúc lại khô. Bệnh này có tự khỏi không, uống thuốc được không hay bắt buộc phải mổ?"
Bác sĩ trả lời
Rò hậu môn hầu như không thể tự khỏi, phần lớn trường hợp cần phẫu thuật để xử lý triệt để đường rò. Lý do là đường rò đã thành một ống thông bất thường giữa ống hậu môn và da, vi khuẩn tiếp tục xâm nhập gây viêm và chảy mủ tái diễn. Lỗ rò có thể tạm đóng nhưng đường rò bên trong vẫn còn. Thuốc giúp kiểm soát nhiễm trùng, giảm triệu chứng, không thay được việc xử lý đường rò.
- Lỗ rò khép miệng chưa phải là khỏi: dịch và mủ vẫn tích tụ bên trong.
- Thuốc chỉ hỗ trợ: kháng sinh, giảm đau, làm mềm phân không đóng được đường rò thông thường.
- Phương pháp mổ tùy đường rò: phụ thuộc đường đi của rò và mức ảnh hưởng đến cơ thắt.
- Để lâu dễ phức tạp: áp xe tái phát, thêm nhánh rò, khó bảo tồn cơ thắt.
- Nên khám sớm: khi có lỗ nhỏ cạnh hậu môn chảy dịch, đau hoặc sưng tái diễn.
Rò hậu môn hình thành khi một đường bất thường nối ống hậu môn hoặc trực tràng với da quanh hậu môn, thường sau áp xe hậu môn. Bài viết giải thích vì sao bệnh khó tự lành, thuốc giúp được gì, rủi ro khi không mổ, các phương pháp phẫu thuật hiện nay và khi nào cần đi khám.
1. Vì sao rò hậu môn không tự khỏi hoàn toàn?
- Đường rò đã có cấu trúc riêng: thành đường rò chứa mô viêm mạn tính, mô hạt hoặc mô xơ, khiến hai bề mặt khó áp sát và liền lại.
- Vi khuẩn liên tục xâm nhập: lỗ rò trong thông với ống hậu môn, cho vi khuẩn và dịch tiết đi vào, duy trì tình trạng viêm.
- Ổ viêm chưa được loại bỏ: mô viêm hoặc ổ nhiễm trùng dọc đường rò làm quá trình lành thương bị gián đoạn.
- Dễ tắc và tái tạo áp xe: lỗ ngoài tạm đóng nhưng đường rò vẫn còn, mủ tích tụ gây sưng đau và áp xe mới.
- Đường rò phức tạp hoặc có bệnh nền: rò nhiều nhánh, xuyên cơ thắt hoặc liên quan bệnh Crohn thường khó lành hơn, cần điều trị chuyên biệt.

Theo Hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS), rò hậu môn hiếm khi tự lành nếu không được điều trị phù hợp. Lỗ rò có thể tạm đóng nhưng nhiễm trùng vẫn tiếp diễn và gây áp xe tái phát.
2. Rò hậu môn uống thuốc có khỏi không?
Các nhóm thuốc bác sĩ có thể chỉ định:
| Nhóm thuốc | Khi nào dùng | Giới hạn |
|---|---|---|
| Kháng sinh | Nhiễm trùng lan rộng, viêm mô tế bào, suy giảm miễn dịch hoặc tình huống đặc biệt | Không làm đóng kín đường rò đã hình thành |
| Giảm đau | Paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid để giảm đau, khó chịu quanh hậu môn | Chỉ giảm triệu chứng |
| Làm mềm phân | Giúp đại tiện dễ, hạn chế rặn, giảm kích ứng, nhất là sau can thiệp | Chỉ hỗ trợ |
| Thuốc điều trị bệnh Crohn | Rò liên quan Crohn: thuốc sinh học như infliximab, adalimumab giúp kiểm soát viêm | Có thể giúp đóng đường rò ở một số ca, cần bác sĩ chuyên khoa theo dõi |
3. Không phẫu thuật rò hậu môn có nguy hiểm không?
- Nhiễm trùng tái phát: đường rò tiếp tục tiết dịch, chảy mủ, gây viêm đỏ, đau rát và kích ứng da.
- Áp xe mới: lỗ ngoài bị tắc, mủ tích tụ gây sưng đau dữ dội, sốt, có thể cần dẫn lưu cấp cứu.
- Đường rò phức tạp hơn: viêm kéo dài tạo thêm nhánh rò, điều trị khó và dễ tái phát.
- Ảnh hưởng cơ thắt hậu môn: rò phức tạp liên quan cơ thắt khiến việc bảo tồn chức năng kiểm soát đại tiện khó hơn.
- Giảm chất lượng sống: chảy mủ, đau, mùi khó chịu, kích ứng da gây bất tiện khi ngồi, đi lại, làm việc hoặc quan hệ tình dục.
- Nhiễm trùng lan rộng: nhất là ở người đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, có thể viêm mô mềm lan rộng, thậm chí nhiễm trùng huyết.

4. Có những phương pháp phẫu thuật rò hậu môn nào?
Mở đường rò (fistulotomy)
Mở đường rò theo chiều dài, làm sạch mô viêm để vết thương liền từ đáy lên.
Thường dành cho rò thấp, đơn giản, ít ảnh hưởng cơ thắt. Mở quá nhiều cơ thắt có thể tăng nguy cơ són phân. Cắt bỏ toàn bộ đường rò (fistulectomy) là một biến thể được cân nhắc tùy trường hợp.
Đặt dây seton
Luồn dây qua đường rò để duy trì thoát dịch, kiểm soát nhiễm trùng.
Seton lỏng thường dùng để dẫn lưu và bảo tồn cơ thắt. Đặt seton chưa đồng nghĩa đã khỏi hẳn; một số người cần thêm can thiệp ở giai đoạn sau.
Kỹ thuật LIFT
Thắt và xử lý đường rò ở khoang giữa hai lớp cơ thắt.
Loại bỏ đường thông bất thường mà hạn chế cắt cơ thắt; có thể cân nhắc ở một số ca rò xuyên cơ thắt.
Vạt niêm mạc (advancement flap)
Xử lý lỗ rò trong rồi dùng vạt mô khỏe che phủ.
Cân nhắc với một số đường rò phức tạp cần bảo tồn cơ thắt.
Laser hoặc VAAFT
Xử lý đường rò từ bên trong, ít xâm lấn.
Hiệu quả tùy đặc điểm đường rò, chỉ định và kinh nghiệm bác sĩ; không thể mặc định tốt hơn phẫu thuật truyền thống cho mọi người bệnh.

5. Khi nào người bị rò hậu môn cần đi khám và phẫu thuật sớm?
- Lỗ nhỏ chảy dịch: thường xuyên chảy dịch vàng, mủ hoặc dịch có mùi hôi.
- Da quanh hậu môn: ngứa, rát, ẩm ướt kéo dài.
- Khối sưng tự vỡ: khối sưng đau cạnh hậu môn, sau đó vỡ và chảy dịch.
- Tái phát: lỗ rò đóng lại rồi sưng đau hoặc chảy mủ trở lại.
- Đau khi sinh hoạt: đau khi ngồi lâu, đi đại tiện hoặc vận động.

Khi cần đánh giá thêm tổn thương bên trong, bác sĩ có thể chỉ định nội soi trực tràng trước khi lập kế hoạch điều trị.
6. Câu hỏi thường gặp về rò hậu môn
Miệng lỗ rò hậu môn tự liền có phải đã khỏi?
Chưa chắc. Miệng lỗ rò có thể khép tạm thời nhưng đường rò bên trong thường vẫn còn. Phần lớn rò hậu môn thông thường vẫn giữ đường thông bất thường giữa ống hậu môn và da, nên nhiễm trùng dễ tái phát.
Rò hậu môn có thể chỉ điều trị bằng kháng sinh không?
Không. Kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm trùng trong một số trường hợp nhưng không loại bỏ được đường rò nối từ ống hậu môn ra da. Phần lớn trường hợp vẫn cần can thiệp ngoại khoa.
Mổ rò hậu môn có bị són phân không?
Có nguy cơ, nhưng không phải ai mổ cũng gặp. Nguy cơ phụ thuộc chủ yếu vào mức độ đường rò đi qua cơ thắt, phương pháp phẫu thuật và chức năng cơ thắt trước điều trị. Vì vậy bác sĩ thường đánh giá kỹ đường rò trước khi chọn kỹ thuật.
Lỗ nhỏ cạnh hậu môn đau rát có phải luôn là rò?
Không. Đau rát khi đi ngoài kèm ra máu tươi có thể do nứt kẽ hậu môn; nhọt hoặc áp xe da cũng có thể tạo lỗ chảy mủ. Cần bác sĩ thăm khám để phân biệt.
Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt
Khám, nội soi và điều trị bệnh hậu môn – trực tràng (trĩ, nứt kẽ, rò, áp xe)Bác sĩ Nội soi tiêu hóa, hơn 12 năm kinh nghiệm; nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – TTYT Tiên Du. Xem hồ sơ →
- Abscess and Fistula Expanded Information. fascrs.org
- 3 Phương pháp chữa trĩ sau sinh an toàn, hiệu quả nhất. tieuhoaviet.com.vn
Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Chẩn đoán xác định cần thăm khám trực tiếp và nội soi khi có chỉ định.
Câu hỏi tiếp theo bạn có thể cần
Tìm hiểu thêm trong cụm hậu môn – trực tràng →
Đừng đoán bụng mình
Đau bụng, ợ chua, đi ngoài bất thường… Cùng một triệu chứng có thể đến từ nhiều nguyên nhân rất khác nhau. Đã đến lúc thay một phép đoán bằng một câu hỏi đúng.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.