
Bài này giúp bạn
- Hiểu rò hậu môn là gì và vì sao bệnh hay xuất hiện sau áp xe.
- Nhận biết 6 dấu hiệu thường gặp và phân biệt với bệnh trĩ.
- Nắm các cách chẩn đoán, điều trị để trao đổi với bác sĩ dễ dàng hơn.
"Rò hậu môn là bệnh gì, có phải bệnh mạch lươn không và có giống bệnh trĩ không?"
Bác sĩ trả lời
Rò hậu môn, dân gian gọi là bệnh mạch lươn, là một đường thông bất thường nối từ bên trong ống hậu môn ra vùng da quanh hậu môn. Bệnh thường xuất hiện sau khi ổ áp xe hậu môn vỡ hoặc được dẫn lưu nhưng không lành hoàn toàn. Dấu hiệu đặc trưng là lỗ nhỏ cạnh hậu môn chảy dịch vàng hoặc mủ có mùi hôi, đau và sưng tái diễn. Đa số trường hợp cần điều trị ngoại khoa.
- Tên gọi khác: bệnh mạch lươn, thường hình thành sau áp xe hậu môn.
- Không phải bệnh trĩ: trĩ liên quan đến đệm mạch máu, không phải đường hầm nhiễm trùng; một người có thể mắc cả hai.
- Điều trị: phương pháp phụ thuộc đường đi của rò và mức liên quan đến cơ thắt hậu môn.
- Khám sớm khi: sốt, ớn lạnh, sưng đau tăng nhanh hoặc xuất hiện ổ mủ.
Lỗ nhỏ cạnh hậu môn chảy dịch, lúc khỏi lúc tái khiến nhiều người lo lắng nhưng ngại đi khám. Bài viết giải thích rò hậu môn hình thành thế nào, các dấu hiệu thường gặp, cách phân biệt với bệnh trĩ, mức độ nguy hiểm khi để kéo dài và các hướng chẩn đoán, điều trị hiện nay.
1. Rò hậu môn hình thành do đâu?
Phần lớn đường rò bắt nguồn từ một ổ áp xe quanh hậu môn. Ngoài ra, một số nguyên nhân ít gặp hơn gồm:
- Bệnh Crohn: viêm mạn tính đường tiêu hóa có thể gây viêm loét và tạo đường rò quanh hậu môn.
- Bệnh lao: một số ca nhiễm lao gây tổn thương và hình thành đường rò ở vùng hậu môn – trực tràng.
- Chấn thương hoặc phẫu thuật: tổn thương mô khi can thiệp vùng hậu môn – trực tràng có thể tạo điều kiện hình thành đường thông bất thường.
- Suy giảm miễn dịch: tăng nguy cơ nhiễm trùng và làm tổn thương khó hồi phục.

Theo hướng dẫn quy trình kỹ thuật chuyên ngành Ngoại khoa của Bộ Y tế, rò hậu môn có nguồn gốc từ nhiễm trùng tuyến hậu môn; áp xe không được xử lý phù hợp có thể tự vỡ và hình thành đường rò.
2. 6 dấu hiệu nhận biết rò hậu môn thường gặp là gì?
- Lỗ nhỏ cạnh hậu môn: một hoặc nhiều lỗ nhỏ trên da, đôi khi giống nốt mụn hoặc vết thương lâu lành. Đây có thể là lỗ ngoài của đường rò.
- Chảy mủ hoặc dịch có mùi hôi: dịch vàng, trắng đục hoặc lẫn máu, làm ẩm quần lót. Dịch chảy liên tục hoặc từng đợt, tái phát nhiều lần.
- Đau nhức quanh hậu môn: đau âm ỉ hoặc tăng khi ngồi lâu, đi lại, đại tiện. Đường rò bị tắc, mủ tích tụ có thể làm đau tăng rõ.
- Sưng đỏ hoặc nổi cục tái phát: khối sưng nóng đỏ, đau cạnh hậu môn; xẹp khi mủ thoát ra rồi lại tái phát vì đường rò chưa được xử lý.
- Ngứa rát, kích ứng da: dịch chảy kéo dài khiến da luôn ẩm, ngứa, đỏ, đau rát khi vệ sinh.
- Sốt, mệt mỏi khi nhiễm trùng: áp xe hoặc nhiễm trùng tiến triển có thể gây sốt, ớn lạnh, đau tăng và mệt mỏi.

Xem thêm mô tả chi tiết từng biểu hiện trong bài dấu hiệu rò hậu môn.
3. Rò hậu môn khác bệnh trĩ thế nào?
Vì cùng ở vùng hậu môn và đều gây đau rát, ngứa, khó chịu khi đại tiện, hai bệnh rất dễ bị nhầm. Có thể phân biệt qua các đặc điểm sau:
| Tiêu chí | Rò hậu môn | Bệnh trĩ |
|---|---|---|
| Bản chất | Đường hầm bất thường nối ống hậu môn với da quanh hậu môn | Các đệm mạch máu hậu môn – trực tràng bị phì đại, gây triệu chứng |
| Nguyên nhân thường gặp | Nhiễm trùng tuyến hậu môn, áp xe hậu môn | Tăng áp lực vùng hậu môn – trực tràng, táo bón, rặn nhiều |
| Hình thái | Có thể có lỗ rò nhỏ cạnh hậu môn | Có thể có búi trĩ trong hoặc ngoài ống hậu môn |
| Dịch tiết | Thường chảy mủ, dịch vàng hoặc dịch lẫn máu qua lỗ rò | Có thể tiết dịch nhầy, gây ẩm và ngứa hậu môn |
| Chảy máu | Có thể có nhưng không phải biểu hiện điển hình | Thường gặp máu đỏ tươi khi đại tiện, nhất là trĩ nội |
| Cảm giác đau | Đau âm ỉ, sưng đau từng đợt, tăng khi đường rò ứ mủ | Trĩ nội thường ít đau nếu không biến chứng; trĩ ngoại tắc mạch có thể đau nhiều |
| Điều trị | Thường cần phẫu thuật hoặc thủ thuật để xử lý đường rò | Thay đổi lối sống, thuốc, thủ thuật hoặc phẫu thuật tùy mức độ |
Nếu triệu chứng chủ yếu là ra máu đỏ tươi và có khối sa, bạn có thể tìm hiểu thêm về bệnh trĩ.
4. Rò hậu môn có nguy hiểm không nếu để kéo dài?
- Nhiễm trùng tái phát: đường rò còn tồn tại khiến dịch và mủ tiếp tục thoát ra, viêm nhiễm lặp lại.
- Hình thành áp xe mới: miệng rò ngoài tạm đóng nhưng đường rò bên trong vẫn còn, mủ ứ đọng tạo ổ áp xe.
- Đường rò phức tạp hơn: đường rò có thể phân nhánh, có nhiều lỗ ngoài hoặc đi qua cơ thắt hậu môn.
- Ảnh hưởng sinh hoạt: đau, chảy dịch, mùi khó chịu khiến người bệnh phải vệ sinh thường xuyên, khó ngồi hoặc vận động.
- Nguy cơ mất kiểm soát đại tiện: cần đặc biệt lưu ý khi đường rò liên quan nhiều đến cơ thắt hoặc khi phẫu thuật làm tổn thương cơ này.

Theo Hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS), rò hậu môn thường là hậu quả của một áp xe trước đó. Phương pháp phẫu thuật cần dựa trên đường đi của rò và mức liên quan đến cơ thắt để hạn chế nguy cơ mất kiểm soát đại tiện.
5. Chẩn đoán rò hậu môn bằng phương pháp nào?
- Khám hậu môn – trực tràng: hỏi tiền sử áp xe, phẫu thuật vùng hậu môn, tình trạng chảy dịch; quan sát lỗ rò ngoài và vùng sưng viêm.
- Soi hậu môn hoặc trực tràng: dùng dụng cụ chuyên dụng quan sát bên trong ống hậu môn, tìm lỗ rò trong và tổn thương đi kèm. Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định nội soi trực tràng.
- Siêu âm hậu môn – trực tràng: giúp xác định đường đi, các nhánh rò và liên quan với cơ thắt.
- Chụp MRI vùng chậu: có giá trị với đường rò sâu, phức tạp, nhiều nhánh hoặc tái phát.
- Xét nghiệm bổ sung: khi nghi bệnh Crohn, lao hoặc nhiễm trùng đặc hiệu.

6. Rò hậu môn điều trị như thế nào?
Mở đường rò
Dành cho đường rò đơn giản, ít liên quan đến cơ thắt.
Bác sĩ mở đường rò để dịch viêm thoát ra, vết thương lành dần từ đáy lên. Cần cân nhắc kỹ nếu đường rò đi qua nhiều cơ thắt vì có thể ảnh hưởng kiểm soát đại tiện.
Đặt dây seton
Duy trì dẫn lưu dịch, hạn chế ứ mủ.
Dùng cho đường rò liên quan cơ thắt hoặc nhiễm trùng phức tạp, đôi khi phối hợp với phẫu thuật ở giai đoạn sau.
Phẫu thuật bảo tồn cơ thắt
Kỹ thuật LIFT hoặc tạo vạt niêm mạc.
Cân nhắc với một số đường rò phức tạp để hạn chế tổn thương cơ thắt và giảm nguy cơ mất kiểm soát đại tiện.
Điều trị bệnh lý nền
Kiểm soát Crohn, lao hoặc nhiễm trùng đặc hiệu.
Khi rò liên quan đến các bệnh này, bác sĩ phối hợp điều trị nguyên nhân nền để tăng hiệu quả.

7. Câu hỏi thường gặp về bệnh rò hậu môn
Rò hậu môn có tự khỏi không?
Ở người trưởng thành, rò hậu môn rất hiếm khi tự lành hoàn toàn vì đường rò đã thành một ống thông bất thường giữa ống hậu môn và da. Phần lớn trường hợp cần can thiệp phẫu thuật để xử lý đường rò, ngăn nhiễm trùng tái phát và hạn chế biến chứng.
Rò hậu môn có phải là bệnh mạch lươn không?
Đúng. Mạch lươn là tên gọi dân gian của bệnh rò hậu môn, tức tình trạng có đường thông bất thường giữa ống hậu môn và vùng da xung quanh, thường hình thành sau áp xe hậu môn.
Rò hậu môn có lây không?
Không. Rò hậu môn không phải bệnh truyền nhiễm, không lây qua tiếp xúc thông thường, dùng chung nhà vệ sinh, ăn uống hay sinh hoạt hằng ngày. Bệnh hình thành do nhiễm trùng tuyến hậu môn tạo áp xe rồi để lại đường rò.
Một người có thể bị cả rò hậu môn và bệnh trĩ không?
Có. Hai bệnh có cơ chế khác nhau nên có thể cùng tồn tại ở một người. Khi đó bác sĩ sẽ đánh giá từng tổn thương để chọn hướng điều trị phù hợp.
Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt
Khám, nội soi và điều trị bệnh hậu môn – trực tràng (trĩ, nứt kẽ, rò, áp xe)Bác sĩ Nội soi tiêu hóa, hơn 12 năm kinh nghiệm; nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – TTYT Tiên Du. Xem hồ sơ →
- 3 Phương pháp chữa trĩ sau sinh an toàn, hiệu quả nhất. tieuhoaviet.com.vn
Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Chẩn đoán xác định cần thăm khám trực tiếp và nội soi khi có chỉ định.
Câu hỏi tiếp theo bạn có thể cần
Tìm hiểu thêm trong cụm hậu môn – trực tràng →
Đừng đoán bụng mình
Đau bụng, ợ chua, đi ngoài bất thường… Cùng một triệu chứng có thể đến từ nhiều nguyên nhân rất khác nhau. Đã đến lúc thay một phép đoán bằng một câu hỏi đúng.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.