
Bài này giúp bạn
- Biết mốc soi lại đại tràng khi lần trước bình thường hoặc có polyp.
- Hiểu vì sao lịch soi khác nhau giữa người nguy cơ trung bình và người có bệnh lý, tiền sử gia đình.
- Nhận ra dấu hiệu cần soi sớm mà không chờ đến lịch hẹn.
"Bác sĩ ơi, em đã nội soi đại tràng cách đây 3 năm, kết quả bình thường. Vậy soi đại tràng bao lâu thì soi lại mới đúng, có cần đi sớm hơn không ạ?"
Bác sĩ trả lời
Nếu lần nội soi đại tràng trước cho kết quả bình thường, chuẩn bị ruột sạch, soi hết toàn bộ đại tràng và bạn không có yếu tố nguy cơ, thời gian soi lại thường từ 5 đến 10 năm (khuyến cáo phổ biến là 10 năm). Người từng cắt polyp, có bệnh viêm ruột mạn tính, tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng hoặc đã mổ ung thư đại tràng cần lịch theo dõi dày hơn, có thể từ 6 tháng đến 3–5 năm. Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, bạn nên đi khám ngay thay vì chờ đến mốc hẹn.
- Kết quả bình thường, nguy cơ trung bình: thường soi lại sau khoảng 10 năm.
- 1–2 polyp tuyến nhỏ dưới 10 mm: khoảng 7–10 năm theo khuyến cáo USMSTF 2020.
- Polyp nguy cơ cao: polyp từ 10 mm, nhiều polyp hoặc loạn sản độ cao thường soi lại sau khoảng 3 năm, có trường hợp sớm hơn.
- Viêm ruột mạn, tiền sử gia đình: có lịch giám sát riêng, không áp dụng lịch của người nguy cơ trung bình.
- Lần soi trước chưa đạt: ruột chuẩn bị kém hoặc chưa soi tới manh tràng thì có thể phải soi lại sớm để tránh bỏ sót tổn thương.
Nhiều người đã nội soi đại tràng một lần nhưng không rõ khi nào cần soi lại, sợ đi quá dày tốn kém hoặc để quá lâu bỏ sót bệnh. Lịch soi lại không giống nhau cho mọi người mà phụ thuộc kết quả lần trước, bệnh lý đi kèm và tiền sử gia đình. Phần dưới đây giải thích từng trường hợp cụ thể.
1. Soi đại tràng bình thường thì bao lâu soi lại?
Một lần nội soi được coi là đạt chất lượng khi ruột được làm sạch tốt và ống soi đi hết đến manh tràng, giúp bác sĩ quan sát toàn bộ niêm mạc đại tràng. Khi đó, nếu không thấy polyp hay tổn thương, nguy cơ bỏ sót bệnh trong nhiều năm tiếp theo là thấp.
- Từ 45 tuổi trở lên, kết quả bình thường: mốc soi lại thường là 10 năm, trừ khi xuất hiện triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ mới.
- Dưới 45 tuổi: phần lớn người trẻ nội soi vì có triệu chứng. Nếu kết quả bình thường và không có yếu tố nguy cơ, thường không cần soi định kỳ dày; thời điểm soi lại do bác sĩ quyết định dựa trên triệu chứng.
- Lần soi trước chưa đạt: ruột còn nhiều phân hoặc chưa soi hết đại tràng thì bác sĩ thường hẹn soi lại sớm, có khi trong vòng 1 năm.
Nếu bạn muốn biết thêm về lịch tầm soát chung, có thể đọc bài bao lâu nên nội soi đại tràng một lần.
2. Cắt polyp đại tràng rồi thì bao lâu nên soi lại?
Sau khi cắt polyp đại tràng, bác sĩ sẽ chờ kết quả giải phẫu bệnh rồi mới hẹn lịch soi lại. Bảng dưới đây tóm tắt các mốc thường dùng theo khuyến cáo USMSTF 2020:
| Kết quả lần soi trước | Thời gian soi lại tham khảo |
|---|---|
| Không có polyp, nguy cơ trung bình | Khoảng 10 năm |
| 1–2 polyp tuyến dưới 10 mm | 7–10 năm |
| 3–4 polyp tuyến dưới 10 mm | 3–5 năm |
| 5–10 polyp tuyến, hoặc polyp từ 10 mm trở lên, hoặc loạn sản độ cao | Khoảng 3 năm |
| Trên 10 polyp tuyến | Khoảng 1 năm, cân nhắc đánh giá bệnh di truyền |
| Polyp lớn từ 20 mm được cắt từng mảnh | Khoảng 6 tháng để kiểm tra phần còn sót |
3. Người có bệnh lý đại tràng hoặc tiền sử ung thư soi lại thế nào?
- Viêm đại tràng mạn tính (viêm loét đại tràng, bệnh Crohn): người bệnh viêm đại tràng mạn thường được nội soi giám sát định kỳ mỗi 1–3 năm, bắt đầu khoảng 8 năm sau khi khởi bệnh. Khi bệnh bùng phát hoặc cần đánh giá đáp ứng thuốc, bác sĩ có thể chỉ định soi thêm.
- Đã phẫu thuật ung thư đại tràng: nội soi lại sau khoảng 1 năm, tiếp theo khoảng 3 năm sau đó, rồi khoảng 5 năm một lần nếu kết quả bình thường, để kiểm tra tái phát.
- Gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng: thường bắt đầu nội soi sớm hơn và soi lại khoảng 5 năm một lần, ngắn hơn nếu người thân mắc bệnh khi còn trẻ hoặc có nhiều người mắc. Lịch cụ thể do bác sĩ chuyên khoa tư vấn.
4. Khi nào cần soi đại tràng sớm hơn lịch hẹn?
- Máu hoặc chất nhầy trong phân: có thể do viêm, polyp hoặc tổn thương nặng hơn ở đường tiêu hóa dưới.
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài: táo bón dai dẳng mới xuất hiện, tiêu chảy kéo dài hoặc xen kẽ giữa hai tình trạng này.
- Khó chịu ở bụng: đau bụng thường xuyên, chướng bụng, đau quặn tái diễn không rõ nguyên nhân.
- Mót rặn: buồn đi ngoài liên tục hoặc cảm giác đi chưa hết, thường gợi ý vấn đề ở gần trực tràng.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân: giảm cân dù không thay đổi chế độ ăn hay luyện tập, cần loại trừ bệnh lý ác tính.
- Thiếu máu thiếu sắt không rõ lý do: có thể do mất máu rỉ rả, khó thấy bằng mắt thường từ tổn thương trong đại tràng.
Một số triệu chứng trên trùng với dấu hiệu ung thư đại tràng giai đoạn đầu, vì vậy không nên tự theo dõi tại nhà quá lâu.
5. Đã soi 3 năm trước, kết quả bình thường thì nên làm gì?
Trường hợp lần soi 3 năm trước bình thường, ruột sạch, soi hết đại tràng và hiện tại không có biểu hiện bất thường, bạn chưa cần nội soi lại sớm. Hãy giữ kết quả lần trước để bác sĩ đối chiếu khi đến mốc soi lại.
Nếu muốn theo dõi sức khỏe tiêu hóa, bạn vẫn nên khám sức khỏe định kỳ hằng năm, như xét nghiệm men gan, mỡ máu, siêu âm ổ bụng, để phát hiện sớm các thay đổi khác trong hệ tiêu hóa. Khi có bất kỳ dấu hiệu nào ở mục 4, hãy đi khám sớm thay vì chờ lịch hẹn.
6. Câu hỏi thường gặp về thời gian soi lại đại tràng
Nội soi đại tràng mỗi năm một lần có tốt hơn không?
Không cần thiết với người nguy cơ trung bình có kết quả bình thường. Nội soi quá dày không mang lại thêm lợi ích rõ ràng mà làm tăng chi phí và nguy cơ của thủ thuật. Lịch soi nên theo chỉ định của bác sĩ dựa trên kết quả lần trước.
Polyp tăng sản nhỏ có cần soi lại sớm không?
Polyp tăng sản nhỏ dưới 10 mm ở trực tràng, đại tràng sigma thường ít nguy cơ, lịch soi lại có thể tương tự người bình thường. Polyp tuyến hoặc polyp răng cưa có nguy cơ cao hơn. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các loại polyp đại tràng.
Vì sao chuẩn bị ruột kém lại phải soi lại sớm?
Khi ruột còn phân, bác sĩ không nhìn rõ toàn bộ niêm mạc nên có thể bỏ sót polyp nhỏ hoặc tổn thương phẳng. Vì vậy, kết quả "bình thường" của lần soi đó kém tin cậy, cần soi lại để chắc chắn.
Đã mổ ung thư đại tràng thì có phải soi suốt đời không?
Người đã mổ ung thư đại tràng cần được theo dõi lâu dài. Sau các mốc đầu tiên, nếu kết quả ổn định, khoảng cách giữa các lần soi sẽ giãn dần. Bác sĩ sẽ cân nhắc dừng hay tiếp tục dựa trên tuổi và sức khỏe chung.
Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt
Khám, nội soi và điều trị bệnh đại trực tràngBác sĩ Nội soi tiêu hóa, hơn 12 năm kinh nghiệm; nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – TTYT Tiên Du. Xem hồ sơ →
- Bao lâu nên nội soi đại tràng một lần để tầm soát?. tieuhoaviet.com.vn
Nội dung mang tính cung cấp thông tin, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Chẩn đoán xác định cần thăm khám trực tiếp và nội soi khi có chỉ định.
Câu hỏi tiếp theo bạn có thể cần
Tìm hiểu thêm trong cụm đại tràng →
Đừng đoán bụng mình
Đau bụng, ợ chua, đi ngoài bất thường… Cùng một triệu chứng có thể đến từ nhiều nguyên nhân rất khác nhau. Đã đến lúc thay một phép đoán bằng một câu hỏi đúng.
Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.