Trào ngược dạ dày về đêm phải làm sao? Cách giảm triệu chứng trào ngược

Trào ngược dạ dày về đêm là tình trạng axit hoặc dịch dạ dày trào lên thực quản khi nằm hoặc trong lúc ngủ, thường gây ợ chua, nóng rát sau xương ức, đắng miệng, ho hoặc cảm giác nghẹn ở cổ họng. Để hạn chế triệu chứng, nên ăn tối trước khi ngủ khoảng 2–3 giờ, tránh các thực phẩm dễ kích thích trào ngược và có thể kê cao phần đầu giường khi ngủ. Nếu trào ngược về đêm xảy ra thường xuyên, làm gián đoạn giấc ngủ hoặc kèm đau ngực, khó nuốt, nôn ói, sụt cân, người bệnh nên đi khám để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Trào ngược về đêm thường nặng hơn khi nằm: Khi cơ thể chuyển sang tư thế nằm, trọng lực không còn hỗ trợ giữ dịch dạ dày ở phía dưới, khiến axit dễ tiếp xúc với thực quản hơn.

Ăn muộn và ăn quá no là yếu tố thường gặp: Bữa tối lớn hoặc ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi ngủ có thể làm triệu chứng dễ xuất hiện hơn.

Tư thế ngủ có thể giúp giảm trào ngược: Nâng cao phần đầu giường và nằm nghiêng trái là những biện pháp thường được khuyến nghị cho người có triệu chứng về đêm.

Không phải ai cũng cần kiêng cùng một nhóm thực phẩm: Cà phê, chocolate, đồ cay, nhiều chất béo, nước có gas hoặc thực phẩm có tính acid chỉ nên hạn chế nếu chúng thực sự làm triệu chứng của bạn nặng hơn.

Trào ngược kéo dài cần được đánh giá: Nếu thường xuyên thức giấc vì ợ nóng, ho, đau ngực, khó nuốt hoặc triệu chứng không cải thiện khi thay đổi lối sống, người bệnh nên đi khám.

1. Nguyên nhân trào ngược dạ dày nặng về đêm?

Trào ngược dễ xuất hiện khi ngủ do tư thế nằm làm giảm tác dụng của trọng lực, trong khi ăn tối quá muộn hoặc quá no có thể làm tăng nguy cơ trào ngược. Ban đêm, người bệnh cũng ít nuốt và tiết nước bọt hơn nên khả năng làm sạch acid khỏi thực quản giảm.

• Tư thế nằm làm mất lợi thế của trọng lực: Khi đứng hoặc ngồi, trọng lực hỗ trợ giữ thức ăn và dịch dạ dày ở phía dưới. Khi nằm xuống, khoảng cách và vị trí giữa dạ dày với thực quản thay đổi, tạo điều kiện để dịch dạ dày di chuyển ngược lên dễ dàng hơn.
• Ăn tối sát giờ ngủ: Bữa ăn lớn ngay trước khi đi ngủ khiến dạ dày vẫn còn chứa nhiều thức ăn khi cơ thể chuyển sang tư thế nằm. Áp lực trong dạ dày tăng có thể tạo điều kiện cho dịch dạ dày trào ngược.
• Cơ chế làm sạch acid của thực quản giảm khi ngủ: Khi thức, động tác nuốt và nước bọt góp phần đưa dịch trào ngược trở lại dạ dày và trung hòa một phần acid. Trong lúc ngủ, tần suất nuốt và tiết nước bọt giảm, vì vậy thực quản có thể mất nhiều thời gian hơn để làm sạch lượng dịch trào ngược.
• Cơ thắt thực quản dưới hoạt động bất thường: Cơ thắt thực quản dưới có nhiệm vụ hạn chế các chất trong dạ dày đi ngược lên thực quản. Khi cơ chế chống trào ngược này hoạt động không hiệu quả, dịch dạ dày có thể trào lên, đặc biệt khi người bệnh ăn no hoặc nằm xuống.

VnExpress ghi nhận nằm nghiêng trái và nâng cao phần đầu giường có thể hỗ trợ giảm triệu chứng trào ngược về đêm; đồng thời khuyến nghị tránh nằm ngay sau ăn và duy trì khoảng cách khoảng 2–3 giờ trước khi ngủ. VnExpress Sức khỏe – Bị trào ngược dạ dày nên ngủ tư thế nào?

2. Trào ngược dạ dày về đêm phải làm sao để giảm nhanh?

Khi bị trào ngược về đêm, người bệnh nên ngồi hoặc đứng thẳng thay vì tiếp tục nằm, tránh ăn thêm và có thể điều chỉnh tư thế ngủ. Về lâu dài, cần duy trì khoảng cách phù hợp giữa bữa tối và giờ ngủ, đồng thời nâng cao phần đầu giường nếu cần.

Nếu đang nằm ngủ nhưng bất ngờ xuất hiện nóng rát, ợ chua hoặc dịch chua trào lên cổ họng, có thể thực hiện các bước sau:

• Ngồi dậy hoặc nâng thân trên: Không nên tiếp tục nằm phẳng khi triệu chứng đang xuất hiện. Tư thế thẳng giúp tận dụng trọng lực để hạn chế dịch dạ dày tiếp tục trào lên.
• Không ăn thêm vào ban đêm: Ăn thêm khi đang bị trào ngược có thể khiến dạ dày tiếp tục đầy và làm triệu chứng kéo dài.
• Uống nước với lượng vừa phải nếu cần: Có thể uống từng ngụm nhỏ để làm dịu cảm giác khó chịu, nhưng không nên uống quá nhiều ngay trước khi nằm lại.
• Điều chỉnh tư thế ngủ: Có thể thử nằm nghiêng trái hoặc sử dụng biện pháp nâng phần đầu và thân trên.
• Nếu triệu chứng xảy ra thường xuyên: Không nên chỉ tìm cách xử lý từng cơn mà cần đánh giá nguyên nhân và mức độ bệnh.

3. Cách khắc phục trào ngược về đêm tại nhà

Thay đổi thói quen ăn uống và tư thế ngủ là nền tảng để giảm trào ngược về đêm. Người bệnh nên tránh ăn trong khoảng 2–3 giờ trước khi ngủ, kê cao đầu giường và lựa chọn tư thế ngủ phù hợp.

• Không ăn sát giờ ngủ: Nên ăn bữa tối trước khi đi ngủ khoảng 2–3 giờ để dạ dày có thời gian tiêu hóa thức ăn.
• Kê cao phần đầu khi ngủ: Có thể nâng đầu giường khoảng 15–20 cm để hạn chế dịch dạ dày trào lên thực quản khi nằm.
• Ưu tiên nằm nghiêng bên trái: Tư thế này có thể giúp giảm tình trạng axit trào ngược ở một số người.
• Hạn chế thực phẩm dễ gây trào ngược: Đặc biệt là đồ nhiều chất béo, đồ cay, chocolate, cà phê, rượu bia và nước có gas nếu nhận thấy chúng làm triệu chứng nặng hơn.
• Không ăn quá no vào buổi tối: Chia khẩu phần hợp lý và ăn chậm giúp giảm áp lực lên dạ dày.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp cải thiện triệu chứng trào ngược.
• Tránh nằm hoặc cúi người ngay sau ăn: Nên giữ tư thế thẳng và vận động nhẹ sau bữa tối thay vì nằm nghỉ ngay.

Nếu đã thay đổi sinh hoạt nhưng trào ngược về đêm vẫn xảy ra thường xuyên, gây mất ngủ hoặc cần dùng thuốc liên tục, bạn nên đi khám tiêu hóa để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Hướng dẫn của American College of Gastroenterology (ACG) khuyến nghị tránh ăn trong vòng 2–3 giờ trước khi đi ngủ và có thể nâng cao đầu giường ở người bị GERD có triệu chứng về đêm. American College of Gastroenterology – GERD Management Guidelines

3. Trào ngược về đêm có cần uống thuốc không?

Thuốc có thể được sử dụng khi trào ngược gây triệu chứng thường xuyên hoặc đã ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, nhưng lựa chọn thuốc cần dựa trên mức độ bệnh và hướng dẫn của bác sĩ. Không nên tự ý dùng thuốc kéo dài để kiểm soát triệu chứng về đêm.

Điều trị GERD có thể bao gồm thuốc kháng acid, thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc ức chế bơm proton (PPI), tùy từng trường hợp.

PPI thường được sử dụng trong điều trị GERD khi có chỉ định, đặc biệt trong những trường hợp cần kiểm soát acid và điều trị tổn thương niêm mạc thực quản. Tuy nhiên, không nên tự mua thuốc uống kéo dài chỉ vì thường xuyên bị ợ nóng ban đêm.

Nếu đang dùng thuốc nhưng vẫn thức giấc nhiều lần vì trào ngược, cần trao đổi với bác sĩ. Có thể cần đánh giá lại thời điểm sử dụng thuốc, mức độ đáp ứng hoặc xem xét liệu triệu chứng có thực sự do GERD hay không.

4. Trào ngược dạ dày về đêm khi nào cần đi khám?

Người bị trào ngược về đêm nên đi khám khi triệu chứng xảy ra thường xuyên, ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc không cải thiện sau khi thay đổi lối sống. Khó nuốt, nuốt đau, nôn kéo dài, xuất huyết tiêu hóa, sụt cân không chủ ý hoặc đau ngực cần được đánh giá sớm.

Bạn nên chủ động khám chuyên khoa Tiêu hóa nếu:

• Thường xuyên thức giấc vì trào ngược: Đặc biệt khi tình trạng lặp lại nhiều lần mỗi tuần.
• Ợ nóng hoặc đau rát kéo dài: Triệu chứng không cải thiện dù đã thay đổi chế độ ăn và tư thế ngủ.
• Ho hoặc khàn tiếng về đêm: Cần xác định liệu có liên quan đến trào ngược hay một bệnh lý hô hấp khác.
• Nuốt nghẹn hoặc nuốt đau: Đây là dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá thay vì tự điều trị.
• Sụt cân không chủ ý: Có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau và không nên quy hoàn toàn cho trào ngược.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: Có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, cần được khám ngay.
• Đau ngực: Đặc biệt nếu đau dữ dội, kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc lan ra tay, hàm, lưng thì cần cấp cứu để loại trừ nguyên nhân tim mạch.

5. Trào ngược về đêm kéo dài có nguy hiểm không?

Trào ngược về đêm kéo dài có thể gây viêm và tổn thương thực quản nếu acid thường xuyên tiếp xúc với niêm mạc. Một số trường hợp GERD mạn tính có thể dẫn đến viêm thực quản, hẹp thực quản hoặc Barrett thực quản.

Không phải tất cả người bị trào ngược đều tiến triển thành biến chứng. Tuy nhiên, GERD kéo dài hoặc không được kiểm soát có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản.

Các biến chứng có thể gặp gồm:

• Viêm thực quản: Acid và các thành phần trong dịch trào ngược gây viêm niêm mạc thực quản.
• Loét thực quản: Tổn thương niêm mạc sâu hơn có thể gây đau hoặc chảy máu.
• Hẹp thực quản: Quá trình viêm và lành tổn thương lặp lại có thể hình thành sẹo gây hẹp.
• Barrett thực quản: Một số người bị GERD kéo dài có thể xuất hiện biến đổi niêm mạc thực quản, đây là tình trạng cần được theo dõi y tế vì liên quan đến nguy cơ ung thư thực quản.

Do đó, nếu trào ngược về đêm đã trở thành tình trạng thường xuyên, việc chỉ tìm cách “ngủ sao cho đỡ trào ngược” chưa đủ. Người bệnh cần xác định nguyên nhân và mức độ bệnh để có hướng kiểm soát lâu dài.

6. Câu hỏi thường gặp về trào ngược dạ dày về đêm

Trào ngược về đêm nên nằm nghiêng bên nào?

Nằm nghiêng bên trái thường được ưu tiên ở người bị trào ngược về đêm vì tư thế này có thể giúp hạn chế acid tiếp xúc với thực quản. Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người.

Trào ngược về đêm có nên kê cao gối không?

Có thể nâng cao phần đầu và thân trên khi ngủ, nhưng không nên chỉ chồng nhiều gối dưới đầu. Nâng toàn bộ phần đầu giường hoặc sử dụng gối nêm phù hợp thường tạo tư thế ổn định hơn.

Trào ngược về đêm có gây ho không?

Có thể. Dịch trào ngược lên thực quản hoặc vùng họng có thể liên quan đến ho, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng họng ở một số người. Tuy nhiên, ho về đêm có rất nhiều nguyên nhân nên không nên tự kết luận là do trào ngược nếu triệu chứng kéo dài.

Nội soi sinh thiết dạ dày bao lâu có kết quả? Có cần chờ đợi lâu không

Nội soi dạ dày sinh thiết là gì? Dấu hiệu cần nội soi sinh thiết