Ung thư dạ dày là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách phát hiện sớm

Ung thư dạ dày là tình trạng các tế bào ở niêm mạc dạ dày phát triển bất thường, không kiểm soát, tạo thành khối u ác tính. Đây là bệnh nguy hiểm vì giai đoạn đầu thường ít triệu chứng, dễ nhầm với viêm hoặc loét dạ dày. Nếu phát hiện sớm, khả năng điều trị hiệu quả cao hơn; khi bệnh tiến triển, nguy cơ xuất huyết, tắc nghẽn, suy kiệt và tử vong tăng rõ rệt.

I – Ung thư dạ dày là gì?

Ung thư dạ dày là bệnh lý ác tính xảy ra khi các tế bào ở niêm mạc dạ dày tăng sinh bất thường, không tuân theo sự kiểm soát của cơ thể và hình thành khối u. Khối u này có thể phát triển tại chỗ và lan sang các cơ quan khác nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Cần phân biệt ung thư dạ dày với các bệnh lý lành tính rất thường gặp như viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng hay trào ngược. Các bệnh lành tính này phổ biến hơn nhiều và không phải là ung thư, dù đôi khi có triệu chứng ban đầu khá giống nhau. Trong các loại ung thư dạ dày, ung thư biểu mô tuyến là dạng thường gặp nhất.

II – Ung thư dạ dày có nguy hiểm không?

Ung thư dạ dày là bệnh nguy hiểm vì có thể xâm lấn sâu, di căn và gây xuất huyết, tắc nghẽn đường tiêu hóa hoặc suy kiệt. Bệnh thường ít biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu nên dễ phát hiện muộn. Tuy nhiên, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng, khả năng kiểm soát bệnh và tiên lượng sống sẽ tốt hơn đáng kể.

Bệnh gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe nếu không được kiểm soát kịp thời:

• Nguy cơ di căn và biến chứng cấp tính: Khi bước sang giai đoạn muộn, khối u sẽ ăn sâu qua các lớp cơ dạ dày, xâm lấn hệ thống hạch bạch huyết và di căn đến gan, phổi hoặc phúc mạc. Quá trình này dễ dẫn đến các tình trạng cấp cứu nguy hiểm như thủng dạ dày, chảy máu tiêu hóa ồ ạt hoặc gây hẹp môn vị làm tắc nghẽn đường tiêu hóa.
• Tiên lượng sống phụ thuộc vào giai đoạn: Bệnh nhân phát hiện ở giai đoạn rất sớm (khi tổn thương mới chỉ khu trú tại lớp niêm mạc) có cơ hội chữa khỏi hoàn toàn lên tới trên 90%. Ngược lại, do phần lớn trường hợp tại Việt Nam phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng, các phương pháp điều trị lúc này chủ yếu nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm đau đớn và kéo dài thời gian sống.

III – Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày thường hình thành từ sự kết hợp giữa nhiễm khuẩn HP mạn tính, lối sống kém lành mạnh và các yếu tố bệnh lý di truyền. Nhận biết và chủ động kiểm soát các nguy cơ này là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa hiệu quả bệnh lý ác tính này.

Sự phát triển của ung thư dạ dày bắt nguồn từ các nhóm nguyên nhân và yếu tố nguy cơ chính sau:

• Nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori): Là tác nhân hàng đầu gây ra các tổn thương viêm loét mạn tính, làm biến đổi tế bào niêm mạc dạ dày và tiến triển thành ung thư.
• Chế độ ăn uống thiếu khoa học: Thường xuyên tiêu thụ các món ăn muối chua, đồ nướng, thực phẩm hun khói chứa nhiều nitrat/nitrit, kết hợp với chế độ ăn ít xơ và thiếu rau quả tươi.
• Tiền sử bệnh lý và di truyền: Bệnh nhân viêm loét dạ dày mạn tính, có polyp dạ dày hoặc có người thân trong gia đình (bố, mẹ, anh, chị, em) từng mắc ung thư dạ dày có tỷ lệ rủi ro cao hơn.
• Lối sống độc hại: Thói quen nghiện thuốc lá, tiêu thụ rượu bia thường xuyên làm suy giảm hàng rào bảo vệ niêm mạc và gia tăng phản ứng viêm tại dạ dày.

IV – Dấu hiệu nhận biết ung thư dạ dày

Triệu chứng ung thư dạ dày ở giai đoạn khởi phát thường âm thầm, mơ hồ và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường tiêu hóa lành tính. Việc chủ động nhận biết những thay đổi bất thường như đau tức bụng, chán ăn hay sụt cân giúp phát hiện bệnh sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Người bệnh không nên chủ quan nếu xuất hiện các biểu hiện cảnh báo kéo dài sau:

• Rối loạn tiêu hóa dai dẳng: Đau âm ỉ vùng thượng vị, thường xuyên chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu dù chỉ ăn một lượng nhỏ thức ăn.
• Suy nhược và sút cân: Mất cảm giác thèm ăn, có cảm giác sợ thức ăn và cân nặng giảm nhanh chóng không do ăn kiêng hay tập luyện.
• Buồn nôn và nôn mửa: Cảm giác buồn nôn xuất hiện thường xuyên, có thể nôn ra thức ăn cũ hoặc dịch vị sau khi ăn.
• Đại tiện phân đen: Phân có màu đen sẫm như nhựa đường hoặc bã cà phê, cảnh báo tình trạng xuất huyết âm thầm bên trong dạ dày.

V – Ai nên tầm soát ung thư dạ dày và khi nào?

Những người từ 40 tuổi trở lên, có nhiễm vi khuẩn HP, tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc thường xuyên có triệu chứng như đau thượng vị, đầy bụng, sụt cân, thiếu máu, đi ngoài phân đen nên tầm soát ung thư dạ dày. Nội soi dạ dày là phương pháp giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày.
• Người nhiễm HP kéo dài hoặc có tổn thương tiền ung thư (viêm teo, chuyển sản).
• Người từ 40 tuổi trở lên, nhất là khi có triệu chứng tiêu hóa.
• Người có thói quen nguy cơ như hút thuốc, ăn mặn nhiều.

VI – Chẩn đoán và phát hiện sớm ung thư dạ dày bằng nội soi

Nội soi dạ dày là phương pháp hàng đầu để quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày, phát hiện các tổn thương và lấy mẫu sinh thiết khi cần. Đây là công cụ giúp phát hiện những bất thường ngay cả khi còn ở giai đoạn sớm, điều mà triệu chứng bên ngoài khó phản ánh được.

Các công nghệ nội soi hiện nay hỗ trợ bác sĩ quan sát niêm mạc kỹ hơn, như nhuộm ảo bằng ánh sáng (BLI/LCI), phóng đại hình ảnh và hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo giúp giảm bỏ sót tổn thương. Khi phát hiện vùng nghi ngờ, bác sĩ có thể sinh thiết để xác định bản chất tổn thương là lành tính hay ác tính.

Tại phòng khám nội soi dạ dày Tiêu Hóa Việt, bác sĩ sẽ thăm khám, tư vấn có cần nội soi hay không và lựa chọn phương pháp phù hợp với tình trạng từng người. Nội soi là thăm dò chẩn đoán, giúp phát hiện sớm chứ không thay thế cho việc thăm khám và theo dõi toàn diện.

VII – Các câu hỏi thường gặp?

1. Ung thư dạ dày có chữa được không?

Khả năng điều trị phụ thuộc nhiều vào giai đoạn phát hiện. Phát hiện ở giai đoạn sớm giúp việc điều trị thuận lợi và hiệu quả hơn đáng kể so với giai đoạn muộn. Đây là lý do phát hiện sớm qua thăm khám và nội soi được xem là rất quan trọng.

2. Ung thư dạ dày có lây không?

Ung thư dạ dày không phải bệnh lây nhiễm. Tuy nhiên, vi khuẩn HP một yếu tố nguy cơ thì có thể lây qua đường ăn uống. Nhiễm HP không đồng nghĩa với ung thư, nhưng cần được điều trị theo chỉ định bác sĩ.

3. Người trẻ tuổi có bị ung thư dạ dày không?

Ung thư dạ dày gặp nhiều hơn ở người trung niên và lớn tuổi, nhưng người trẻ vẫn có thể mắc, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình hay nhiễm HP kéo dài. Vì vậy không nên chủ quan chỉ vì còn trẻ.

4. Nội soi có phát hiện được ung thư dạ dày sớm không?

Nội soi dạ dày là công cụ quan trọng giúp quan sát trực tiếp niêm mạc và sinh thiết vùng nghi ngờ, hỗ trợ phát hiện tổn thương sớm. Đây là phương pháp giá trị, tuy không thể đảm bảo tuyệt đối, nên cần thực hiện đúng chỉ định và theo dõi theo tư vấn bác sĩ.

Bài viết liên quan: 

Khoảng cách giữa 2 lần nội soi dạ dày là bao lâu?

Nội soi dạ dày giá bao nhiêu? Cập nhật bảng giá chi tiết

Nội soi dạ dày gây mê: Giải pháp chẩn đoán và điều trị bệnh lý tiêu hóa hiệu quả