Táo bón kéo dài có cần nội soi đại tràng không?

Táo bón kéo dài không phải trường hợp nào cũng cần nội soi đại tràng, đặc biệt khi không có dấu hiệu cảnh báo và triệu chứng cải thiện sau khi điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu táo bón kèm đi ngoài ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng để kiểm tra và loại trừ các bệnh lý tiềm ẩn.

Chỉ định nội soi: Táo bón đơn thuần không cần nội soi thường quy; chỉ thực hiện khi kèm triệu chứng cảnh báo hoặc để tầm soát ung thư đại trực tràng.

Dấu hiệu báo động: Cần đi khám và soi ngay nếu đi ngoài ra máu/phân đen, sụt cân đột ngột, đau bụng kéo dài hoặc bị táo bón mới xuất hiện ở người lớn tuổi.

Chuẩn bị trước soi: Ăn nhẹ ít xơ, uống thuốc làm sạch ruột theo chỉ định và thông báo tiền sử dùng thuốc (đặc biệt là thuốc chống đông).

1. Táo bón kéo dài là gì và khi nào cần chú ý?

Táo bón kéo dài là tình trạng đi đại tiện ít hơn 3 lần mỗi tuần, phân khô cứng và phải rặn nhiều kéo dài trên vài tuần. Phần lớn trường hợp liên quan đến chế độ ăn uống hoặc sinh hoạt, nhưng nếu diễn ra dai dẳng lâu ngày có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý đường ruột tiềm ẩn.

Người bệnh thường gặp các biểu hiện đặc trưng như:

• Phải dùng sức rặn rất mạnh, gây áp lực lớn lên vùng hậu môn và ổ bụng.
• Cảm giác đi đại tiện không hết phân, luôn thấy ấm ách, nặng nề vùng bụng dưới.
• Phải xoa bụng hoặc dùng các biện pháp hỗ trợ mới có thể đi tiêu được.

Tuy nhiên, nếu tình trạng này diễn ra liên tục nhiều tháng mà không đáp ứng với việc thay đổi chế độ dinh dưỡng, bạn không nên chủ quan xem nhẹ vì đây có thể là biểu hiện của các rối loạn chức năng hoặc tổn thương thực thể bên trong.

Các hướng dẫn y khoa cũng ghi nhận rằng táo bón đơn thuần, khi không đi kèm dấu hiệu cảnh báo hoặc yếu tố nguy cơ khác, thường không phải là lý do để chỉ định nội soi đại tràng. Theo Tài liệu Y tế Quốc tế Alberta Health Services, nội soi không được khuyến nghị thường quy chỉ vì triệu chứng táo bón đơn thuần. Do đó, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định nội soi khi cần loại trừ nguyên nhân thực thể hoặc khi người bệnh đến độ tuổi tầm soát ung thư đại trực tràng.

2. Các dấu hiệu báo động đi kèm táo bón cần nội soi ngay

Táo bón kéo dài kèm theo các dấu hiệu như đi ngoài ra máu, phân đen bất thường, sụt cân không rõ nguyên nhân, đau bụng kéo dài hoặc thay đổi thói quen đại tiện đột ngột cần được bác sĩ thăm khám sớm để đánh giá nguy cơ bệnh lý đại trực tràng và cân nhắc chỉ định nội soi.

Báo Sức khỏe & Đời sống đã đăng tải thông tin về nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa táo bón mạn tính và nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng, với tỷ lệ mắc ung thư và khối u lành tính cao hơn ở nhóm người bị táo bón trong nghiên cứu được dẫn. Tuy nhiên, mối liên quan này không đồng nghĩa táo bón trực tiếp gây ung thư và cần được đánh giá cùng các yếu tố nguy cơ khác. Báo Sức khỏe & Đời sống.

Chính vì vậy, bạn không nên chần chừ mà cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám và cân nhắc nội soi khi xuất hiện các biểu hiện sau:

• Có máu tươi dính trên phân hoặc chảy máu nhỏ giọt sau khi đi đại tiện.
• Phân có màu đen sậm bất thường như hắc ín.
• Sụt cân nhanh chóng, chán ăn, cơ thể suy nhược mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
• Đau bụng quặn thắt kéo dài, bụng chướng to hoặc đau tăng dần theo thời gian.
• Táo bón xuất hiện đột ngột ở người lớn tuổi hoặc thay đổi thói quen đại tiện thất thường (xen kẽ giữa táo bón và tiêu chảy).

Lưu ý: Nếu đau bụng dữ dội, chướng bụng nhiều, nôn ói hoặc không thể trung tiện, người bệnh cần được đánh giá cấp cứu để loại trừ tắc ruột, thay vì tự chuẩn bị nội soi tại nhà.

3. Khi nào táo bón cần nội soi và khi nào theo dõi tại nhà?

Bảng tổng hợp dưới đây giúp bạn dễ dàng phân biệt giữa trường hợp táo bón có thể điều chỉnh tại nhà và trường hợp cần được bác sĩ đánh giá để cân nhắc nội soi chuyên sâu, nhằm loại trừ bệnh lý thực thể.

4. Nội soi đại tràng phát hiện được những bệnh lý nguy hiểm nào?

Nội soi đại tràng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc đại trực tràng để phát hiện polyp, các tổn thương viêm loét, dấu hiệu nghi ngờ ung thư và thực hiện sinh thiết hoặc can thiệp điều trị khi có chỉ định. Đây là phương pháp có giá trị trong chẩn đoán các bệnh lý thực thể ở đại trực tràng, đặc biệt khi táo bón kéo dài kèm dấu hiệu cảnh báo.

• Phát hiện polyp đại tràng: Những khối tăng sinh trên niêm mạc ruột, phần lớn là lành tính. Nếu không được phát hiện và cắt bỏ kịp thời qua nội soi, một số loại polyp có nguy cơ tiến triển thành ung thư theo thời gian.
• Xác định các ổ viêm loét: Đánh giá mức độ tổn thương trong bệnh viêm đại tràng mạn tính, bệnh Crohn hoặc các bệnh lý nhiễm trùng đường ruột khác.
• Tầm soát ung thư sớm: Giúp phát hiện polyp, tổn thương tiền ung thư hoặc khối u nghi ngờ ác tính ngay cả khi bệnh chưa biểu hiện triệu chứng rõ rệt ra bên ngoài.
• Can thiệp điều trị tại chỗ: Bác sĩ có thể thực hiện lấy mẫu sinh thiết để xét nghiệm mô bệnh học hoặc tiến hành cắt polyp, cầm máu trực tiếp trong quá trình nội soi khi phù hợp.

5. Cần chuẩn bị gì trước khi thực hiện nội soi đại tràng?

Trước khi nội soi đại tràng, người bệnh cần điều chỉnh chế độ ăn uống, làm sạch ruột theo hướng dẫn, thông báo tiền sử bệnh và các loại thuốc đang sử dụng, đồng thời chuẩn bị tâm lý thoải mái để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi.

• Chế độ ăn uống: Trước ngày soi khoảng 1-2 ngày, nên ăn các thức ăn ít chất xơ, dễ tiêu hóa như cháo, súp, cơm trắng; hạn chế rau xanh nhiều chất xơ, trái cây có hạt nhỏ hoặc thực phẩm có màu sậm theo hướng dẫn của cơ sở nội soi.
• Làm sạch ruột: Uống thuốc làm sạch ruột theo đúng liều lượng và thời gian mà bác sĩ chỉ định để loại bỏ phân còn đọng lại bên trong đại tràng, giúp quan sát niêm mạc rõ hơn.
• Thông báo tiền sử bệnh: Chủ động chia sẻ với bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông máu, thuốc điều trị đái tháo đường) cũng như các bệnh lý nền về tim mạch, huyết áp.
• Tâm lý thoải mái: Giữ tinh thần thư giãn, không quá lo lắng để phối hợp cùng ê-kíp y tế trong suốt quá trình thăm khám. Nếu nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn uống và bố trí người đưa về sau thủ thuật.

6. Câu hỏi thường gặp về táo bón và nội soi đại tràng (FAQ)

Nội soi đại tràng có đau và khó chịu lắm không?

Nội soi đại tràng có thể gây cảm giác căng tức, đầy hơi hoặc đau nhẹ do quá trình đưa ống soi và bơm khí vào đại tràng. Tuy nhiên, nếu thực hiện nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, người không cảm nhận đau và khó chịu trong suốt quá trình thực hiện, sau nội soi có thể xuất hiện chướng bụng nhẹ nhưng thường giảm dần.

Tự ý dùng thuốc nhuận tràng khi bị táo bón kéo dài có nguy hiểm không?

Tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt khi dùng sai loại thuốc hoặc quá liều. Việc lạm dụng một số thuốc nhuận tràng có thể dẫn đến tiêu chảy, mất nước, rối loạn điện giải và che lấp các dấu hiệu bệnh lý đường ruột, vì vậy người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ nếu táo bón kéo dài hoặc thường xuyên phải dùng thuốc.

Thời gian thực hiện một ca nội soi đại tràng mất bao lâu?

Một ca nội soi đại tràng thường kéo dài khoảng 20-45 phút, tùy thuộc vào cấu trúc đại tràng, mức độ làm sạch ruột và việc có cần sinh thiết hoặc cắt polyp hay không. Nếu tính cả thời gian chuẩn bị tại cơ sở y tế và theo dõi hồi tỉnh sau nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, người bệnh có thể cần thêm khoảng 1-2 giờ hoặc lâu hơn tùy trường hợp.

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống nội soi Fujifilm Nhật Bản và công nghệ hỗ trợ phát hiện tổn thương bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Việc ứng dụng công nghệ giúp hỗ trợ bác sĩ quan sát, đánh giá các bất thường ở niêm mạc đại trực tràng và tư vấn hướng xử trí phù hợp với từng người bệnh.

• Địa chỉ: 139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội.
• Hotline đặt lịch & tư vấn: 0287 306 8668 để được hướng dẫn đặt lịch thăm khám.

Khi nào cần nội soi đại tràng, ai nên đi soi? 

Táo bón mạn tính là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử lý 

Đi ngoài khó là bệnh gì? Khi nào được xem là táo bón?