Khi nào cần nội soi đại tràng, ai nên đi soi?

Nội soi đại tràng được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng tiêu hóa kéo dài, dấu hiệu cảnh báo bệnh lý đại trực tràng hoặc thuộc nhóm cần tầm soát ung thư đại trực tràng. Nội soi giúp quan sát trực tiếp niêm mạc đại tràng, phát hiện polyp, viêm loét, tổn thương bất thường và có thể sinh thiết hoặc cắt polyp ngay trong quá trình thực hiện.

Không phải chỉ khi đau bụng mới cần nội soi đại tràng: Đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, thiếu máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cũng là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá.

Người nguy cơ trung bình thường bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi: Nội soi đại tràng là một trong những phương pháp có thể phát hiện polyp và tổn thương tiền ung thư để xử trí sớm.

Người có yếu tố nguy cơ cần nội soi sớm hơn: Tiền sử gia đình, polyp trước đó, ung thư đại trực tràng hoặc bệnh viêm ruột mạn tính có thể khiến lịch tầm soát khác với người nguy cơ trung bình.

Tần suất nội soi không giống nhau ở mọi người: Khoảng cách giữa các lần soi phụ thuộc vào tuổi, tiền sử bệnh, chất lượng lần nội soi trước và kết quả polyp hoặc sinh thiết.

Chuẩn bị đại tràng đúng hướng dẫn rất quan trọng: Làm sạch đại tràng giúp bác sĩ quan sát niêm mạc rõ hơn và hạn chế nguy cơ bỏ sót tổn thương.

1. Thời điểm nên thực hiện nội soi đại tràng

Nội soi đại tràng được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng nghi ngờ bệnh lý đại tràng hoặc thuộc nhóm cần tầm soát ung thư đại trực tràng. 

Các triệu chứng nên đi khám để được cân nhắc nội soi

• Đi ngoài ra máu hoặc phân có máu: Máu đỏ tươi, máu trộn trong phân hoặc tình trạng chảy máu hậu môn tái diễn cần được đánh giá để xác định nguyên nhân, đặc biệt khi không thể giải thích bằng bệnh lý hậu môn trực tràng đã được chẩn đoán trước đó.
• Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài: Tiêu chảy kéo dài, táo bón mới xuất hiện, đi ngoài nhiều lần hoặc tình trạng táo bón và tiêu chảy xen kẽ bất thường có thể liên quan đến nhiều bệnh lý tiêu hóa và cần được kiểm tra nếu kéo dài.
• Đau bụng kéo dài hoặc tái diễn: Đau bụng dưới, đau dọc khung đại tràng hoặc đau không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm thay đổi đại tiện, chướng bụng hoặc đi ngoài ra máu, có thể là lý do để bác sĩ chỉ định nội soi.
• Sụt cân, mệt mỏi hoặc thiếu máu không rõ nguyên nhân: Đây là những dấu hiệu toàn thân cần được tìm nguyên nhân, nhất là khi đồng thời có triệu chứng tiêu hóa hoặc xuất huyết đường tiêu hóa.
• Phân thay đổi bất thường kéo dài: Kích thước, hình dạng hoặc tính chất phân thay đổi dai dẳng không nên tự quy kết là do chế độ ăn nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng khác.

2. Ai nên nội soi đại tràng để tầm soát ung thư?

Người từ khoảng 45 tuổi thuộc nhóm nguy cơ trung bình nên bắt đầu trao đổi với bác sĩ về tầm soát ung thư đại trực tràng, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Ngoài độ tuổi, tiền sử cá nhân và gia đình có thể khiến một người cần tầm soát sớm hơn hoặc thường xuyên hơn. 

Những nhóm nên đặc biệt lưu ý gồm:

• Người từ 45 tuổi trở lên: Tầm soát khi chưa có triệu chứng giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư ở giai đoạn sớm. Nội soi có ưu điểm là bác sĩ có thể quan sát trực tiếp niêm mạc và xử trí một số polyp ngay trong quá trình thực hiện.
• Người có bố, mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư đại trực tràng: Đây là nhóm có nguy cơ cao hơn người không có tiền sử gia đình. Thời điểm bắt đầu và khoảng cách giữa các lần nội soi cần được bác sĩ xác định dựa trên tuổi người thân mắc bệnh và đặc điểm gia đình.
• Người từng phát hiện polyp đại tràng: Sau khi cắt polyp, lịch nội soi tiếp theo không cố định cho tất cả trường hợp mà phụ thuộc vào số lượng, kích thước, loại polyp, đặc điểm mô bệnh học và mức độ hoàn thành của lần nội soi trước.
• Người mắc bệnh viêm ruột mạn tính: Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn có tổn thương tại đại tràng có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng theo thời gian. Nhóm này cần được bác sĩ chuyên khoa xây dựng lịch theo dõi riêng.
• Người từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc có hội chứng di truyền làm tăng nguy cơ: Những trường hợp này không nên áp dụng lịch tầm soát thông thường mà cần được theo dõi theo phác đồ cá nhân hóa.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các dấu hiệu của ung thư đại trực tràng có thể bao gồm thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài ra máu, đau hoặc chướng bụng kéo dài, sụt cân không chủ ý, mệt mỏi và thiếu máu thiếu sắt. WHO khuyến nghị người có triệu chứng nghi ngờ nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá phù hợp.

Link nguồn: WHO – Colorectal cancer

3. Bao lâu nên nội soi đại tràng một lần?

Tần suất nội soi đại tràng định kỳ phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, yếu tố nguy cơ và kết quả của lần nội soi trước đó. Với người bình thường, không có yếu tố nguy cơ và kết quả nội soi không phát hiện bất thường, khoảng cách giữa các lần nội soi thường có thể từ 5–10 năm, trong khi người từng có polyp, tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc bệnh lý đại tràng có thể cần nội soi sớm và thường xuyên hơn.

4. Khi nào chưa nên nội soi hoặc cần trì hoãn thủ thuật?

Nội soi đại tràng cần được bác sĩ đánh giá trước khi thực hiện nếu người bệnh đang có tình trạng cấp tính nặng hoặc nguy cơ gây biến chứng cao. Không nên tự ý hủy hoặc trì hoãn nội soi chỉ vì đang dùng thuốc; thay vào đó, cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ để được hướng dẫn.

Một số tình huống cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Đang có bệnh cấp tính nặng: Người có tình trạng tim mạch, hô hấp hoặc toàn thân chưa ổn định có thể cần điều trị và ổn định sức khỏe trước khi thực hiện thủ thuật không cấp cứu.
• Nghi ngờ thủng đại tràng hoặc viêm phúc mạc: Đây là những tình huống cần đánh giá và xử trí cấp cứu, không nên tự ý thực hiện nội soi thông thường.
• Đang sử dụng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu: Người bệnh cần báo cho bác sĩ trước thủ thuật, đặc biệt nếu dự kiến sinh thiết hoặc cắt polyp. Không tự ý ngừng thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ huyết khối.
• Có tiền sử phản ứng với thuốc an thần hoặc gây mê: Thông tin này giúp bác sĩ lựa chọn phương án giảm đau, an thần và theo dõi phù hợp hơn.

Theo Bệnh viện K, ung thư đại trực tràng có thể có triệu chứng ban đầu không rõ ràng, khiến người bệnh dễ chủ quan; vì vậy, tầm soát và phát hiện sớm có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị. Các phương pháp tầm soát hiện nay có thể bao gồm nội soi đại trực tràng và xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân.

Nguồn: Bệnh viện K – Vai trò của tầm soát ung thư đại trực tràng

5. Cần chuẩn bị gì trước khi nội soi đại tràng?

Chuẩn bị đại tràng đúng cách là điều kiện quan trọng để bác sĩ quan sát rõ toàn bộ niêm mạc và hạn chế bỏ sót tổn thương. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn về chế độ ăn, thuốc làm sạch đại tràng, thời điểm nhịn ăn và các thuốc đang sử dụng.

Trước ngày nội soi, người bệnh nên:

• Thực hiện chế độ ăn theo hướng dẫn của cơ sở nội soi, thường ưu tiên thức ăn dễ tiêu và hạn chế các thực phẩm có nhiều chất xơ, hạt hoặc bã trước thời điểm làm sạch đại tràng.
• Uống thuốc làm sạch đại tràng đúng thời gian và liều lượng, không tự ý giảm liều vì có thể khiến đại tràng còn nhiều phân và ảnh hưởng chất lượng nội soi.
• Thông báo đầy đủ bệnh nền và thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc tiểu đường, thuốc huyết áp và tiền sử dị ứng.
• Tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn, nhịn uống và an thần/gây mê nếu có chỉ định.

6. Nội soi đại tràng tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt tại 139 Phố Đại La, Tương Mai, Hà Nội triển khai nội soi tiêu hóa với hệ thống Fujifilm và các công nghệ tăng cường hình ảnh, hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ hơn bề mặt và cấu trúc niêm mạc. Công nghệ hình ảnh đóng vai trò hỗ trợ nhận diện những vùng niêm mạc bất thường, tổn thương nghi ngờ hoặc polyp, từ đó giúp bác sĩ đánh giá tổn thương kỹ hơn trong quá trình nội soi.

Chị Nguyễn Thanh Trà, 40 tuổi, Hà Nội, từng bị đi ngoài nhiều lần, phân lỏng kéo dài dù đã điều chỉnh chế độ ăn. Lo ngại đau khi nội soi, chị trì hoãn thăm khám cho đến khi lựa chọn Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt. Tại đây, chị được BSCKI Nguyễn Quốc Khánh thăm khám và tư vấn nội soi tiền mê. Sau thủ thuật, chị cho biết quá trình nội soi nhẹ nhàng hơn so với tưởng tượng và được bác sĩ tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Hành trình vượt qua nỗi sợ nội soi đại tràng của chị Thanh Trà

7. Câu hỏi thường gặp về thời điểm nội soi đại tràng

45 tuổi chưa có triệu chứng có cần nội soi đại tràng không?

Người từ 45 tuổi thuộc nhóm nguy cơ trung bình nên bắt đầu trao đổi với bác sĩ về tầm soát ung thư đại trực tràng. Nội soi là một trong những lựa chọn tầm soát, bên cạnh một số phương pháp xét nghiệm khác.

Đi ngoài ra máu có nhất thiết phải nội soi đại tràng không?

Không phải mọi trường hợp đi ngoài ra máu đều bắt buộc nội soi, vì nguyên nhân có thể đến từ bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn hoặc các bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu chảy máu tái diễn, không rõ nguyên nhân hoặc đi kèm thay đổi đại tiện, đau bụng, sụt cân, thiếu máu, người bệnh nên được thăm khám để xác định có cần nội soi hay không.

VÌ SỨC KHỎE TIÊU HÓA NGƯỜI VIỆT

LẮNG NGHE HÔM NAY – KHỎE TIÊU HÓA NGÀY MAI

Chi phí tầm soát ung thư đại tràng hết bao nhiêu tiền năm 2026? Trọn gồm những chi phí nào

Viêm đại tràng khám ở đâu tốt tại Hà Nội? Địa chỉ chẩn đoán chính xác

Bác sĩ tầm soát ung thư đại tràng giỏi ở đâu tại Hà Nội?