Nội soi trực tràng và nội soi đại tràng khác nhau thế nào?

Nội soi trực tràng và nội soi đại tràng khác nhau chủ yếu ở phạm vi quan sát, chiều dài ống soi và mục đích chẩn đoán. Nội soi trực tràng dùng ống soi ngắn để kiểm tra vùng trực tràng, hỗ trợ phát hiện viêm, polyp hoặc khối u tại khu vực này; trong khi nội soi đại tràng sử dụng ống soi dài, mềm để quan sát toàn bộ đại tràng và trực tràng, giúp phát hiện polyp, viêm loét và tầm soát ung thư đại trực tràng.

Phạm vi quan sát: Nội soi trực tràng chỉ kiểm tra đoạn cuối (12–15 cm), trong khi nội soi đại tràng quan sát toàn bộ khung đại trực tràng (1,2–1,5 m).

Mức độ chuẩn bị: Nội soi trực tràng thường chỉ cần thụt tháo đơn giản; nội soi đại tràng yêu cầu uống thuốc làm sạch toàn bộ ruột theo lịch chia liều.

Chỉ định chính: Nội soi trực tràng phù hợp với tổn thương hậu môn – trực tràng (như đi ngoài ra máu, trĩ), còn nội soi đại tràng tầm soát ung thư, polyp và các rối loạn tiêu hóa kéo dài.

1. Nội soi trực tràng và nội soi đại tràng là gì?

Nội soi trực tràng là phương pháp kiểm tra đoạn cuối của đường tiêu hóa, chủ yếu quan sát trực tràng dài khoảng 12–15 cm, trong khi nội soi đại tràng sử dụng ống soi mềm để quan sát toàn bộ đại tràng dài khoảng 1,2–1,5 mét, bao gồm cả trực tràng. Hai phương pháp đều hỗ trợ phát hiện tổn thương niêm mạc nhưng khác nhau về phạm vi quan sát và mục đích chỉ định.

Nội soi trực tràng:

• Khái niệm: Bác sĩ sử dụng ống soi mềm hoặc ống cứng có nguồn sáng để đưa qua hậu môn, quan sát niêm mạc trực tràng. Tùy loại thiết bị, phạm vi quan sát có thể bao gồm ống hậu môn và đoạn trực tràng.
• Mục đích: Hỗ trợ phát hiện các bệnh lý khu trú như viêm trực tràng, polyp trực tràng, khối u hoặc những bất thường ở đoạn cuối đường tiêu hóa. Một số bệnh lý hậu môn như trĩ, nứt kẽ hậu môn cần phối hợp khám và soi hậu môn để đánh giá.

Nội soi đại tràng:

• Khái niệm: Bác sĩ sử dụng ống soi mềm dài đưa qua hậu môn, đi qua trực tràng và các đoạn đại tràng đến manh tràng, đôi khi có thể quan sát thêm đoạn cuối hồi tràng khi cần.
• Mục đích: Kiểm tra niêm mạc đại trực tràng nhằm phát hiện polyp, viêm loét, khối u, xác định nguyên nhân chảy máu tiêu hóa dưới và hỗ trợ tầm soát ung thư đại trực tràng.

2. So sánh điểm khác nhau giữa nội soi trực tràng và nội soi đại tràng

Nội soi trực tràng và nội soi đại tràng khác nhau chủ yếu ở phạm vi quan sát, thời gian thực hiện, cách chuẩn bị ruột, yêu cầu nhịn ăn, mức độ khó chịu và chi phí.

Lưu ý: Thời gian thực hiện và chi phí thực tế thay đổi theo kỹ thuật, cơ sở y tế và việc có can thiệp bổ sung hay không.

3. Khi nào bạn nên thực hiện nội soi trực tràng?

Nội soi trực tràng được cân nhắc khi người bệnh có biểu hiện đi ngoài ra máu tươi, đau rát hoặc ngứa hậu môn, mót rặn liên tục, cần tái khám sau điều trị hoặc nghi ngờ khối u vùng trực tràng.

• Đi ngoài ra máu tươi: Máu nhỏ giọt, dính trên giấy vệ sinh hoặc phủ trên bề mặt phân. Trường hợp có yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng có thể cần nội soi đại tràng toàn bộ.
• Có cảm giác đau rát, ngứa ngáy vùng hậu môn: Thường gặp trong bệnh trĩ, nứt kẽ hậu môn hoặc các tổn thương vùng hậu môn. Bác sĩ có thể chỉ định khám hậu môn, soi hậu môn hoặc nội soi trực tràng tùy trường hợp.
• Cảm giác mót rặn liên tục: Dù vừa đi tiêu xong vẫn cảm thấy chưa hết phân hoặc tức nặng vùng hậu môn, có thể liên quan đến viêm hoặc tổn thương trực tràng.
• Tái khám định kỳ: Theo dõi kết quả sau khi điều trị polyp trực tràng, viêm trực tràng hoặc một số bệnh lý hậu môn – trực tràng theo chỉ định.
• Nghi ngờ có khối u sát hậu môn: Khi bác sĩ thăm trực tràng bằng tay phát hiện bất thường, nội soi có thể hỗ trợ quan sát trực tiếp và lấy mẫu mô nếu cần.

4. Khi nào cần thực hiện nội soi đại tràng?

Nội soi đại tràng được chỉ định khi người bệnh có rối loạn tiêu hóa kéo dài, thay đổi thói quen đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc phân đen, đau bụng mạn tính, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc cần tầm soát ung thư đại trực tràng.

• Rối loạn tiêu hóa kéo dài: Tiêu chảy dai dẳng, táo bón kéo dài hoặc táo bón xen kẽ tiêu chảy không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi có các dấu hiệu cảnh báo đi kèm.
• Thay đổi thói quen đại tiện: Phân thay đổi hình dạng kéo dài, đi tiêu nhiều lần trong ngày hoặc thay đổi tần suất đại tiện bất thường.
• Đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu nhầy: Phân đen như hắc ín hoặc có máu, chất nhầy bất thường. Bác sĩ cần đánh giá vị trí chảy máu để quyết định nội soi đại tràng, nội soi dạ dày hay xét nghiệm khác.
• Đau bụng mạn tính: Đau kéo dài dọc khung đại tràng, đau quặn bụng hoặc kèm rối loạn đại tiện, sụt cân và các biểu hiện cảnh báo.
• Sụt cân nhanh, gầy yếu: Sụt cân bất thường không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm mệt mỏi, thiếu máu hoặc thay đổi thói quen đại tiện.
• Tầm soát ung thư đại trực tràng: Người từ 45 tuổi có nguy cơ trung bình có thể bắt đầu tầm soát theo nhiều hướng dẫn quốc tế. Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng, polyp nguy cơ cao hoặc yếu tố nguy cơ khác có thể cần kiểm tra sớm hơn.

Theo Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE) – Colonoscopy, nội soi đại tràng cho phép bác sĩ quan sát niêm mạc trực tràng và toàn bộ đại tràng, đồng thời có thể lấy mẫu sinh thiết hoặc cắt bỏ polyp trong quá trình thực hiện. Phương pháp được sử dụng để đánh giá tình trạng chảy máu tiêu hóa dưới, đau bụng, tiêu chảy kéo dài và tầm soát ung thư đại trực tràng.

5. Quy trình chuẩn bị trước khi nội soi khác nhau như thế nào?

Chuẩn bị nội soi trực tràng thường đơn giản hơn vì chủ yếu làm sạch đoạn ruột cuối, trong khi nội soi đại tràng đòi hỏi làm sạch toàn bộ ruột già bằng chế độ ăn và thuốc nhuận tràng theo hướng dẫn.

• Quy trình chuẩn bị nội soi trực tràng:
  • Trước khi soi, người bệnh có thể được hướng dẫn thụt tháo để làm sạch đoạn trực tràng, thường trong khoảng 1–2 giờ trước thủ thuật tùy quy trình.
  • Nếu không sử dụng thuốc an thần, người bệnh thường không cần nhịn ăn kéo dài, nhưng vẫn phải tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế.
  • Thủ thuật thường có thể thực hiện trong ngày nếu đáp ứng điều kiện thăm khám và chuẩn bị.
• Quy trình chuẩn bị nội soi đại tràng:
  • Chế độ ăn: Trước nội soi, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn ăn ít chất xơ hoặc chế độ chất lỏng trong theo phác đồ, hạn chế thức ăn có nhiều hạt và chất xơ khó tiêu.
  • Uống thuốc làm sạch ruột: Sử dụng thuốc nhuận tràng chuyên dụng đúng liều lượng, thời gian và cách chia liều bác sĩ hướng dẫn để làm sạch đại tràng.
  • Nhịn ăn uống: Thời gian ngừng thức ăn đặc và chất lỏng phụ thuộc vào phương pháp nội soi, loại thuốc an thần hoặc gây mê và quy định của cơ sở thực hiện. Không tự ý uống thêm nước hoặc rút ngắn thời gian nhịn ăn ngoài hướng dẫn.

Theo Cổng thông tin Bộ Y tế – Các triệu chứng của bệnh viêm đại tràng, nội soi đại tràng sử dụng ống soi mềm có gắn camera giúp quan sát niêm mạc, phát hiện các tổn thương như viêm, u và polyp. Khi cần, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết để hỗ trợ xác định chẩn đoán.

6. Câu hỏi thường gặp về nội soi trực tràng và đại tràng

Nội soi trực tràng có phát hiện được ung thư đại tràng không?

Có, nội soi trực tràng (và nội soi toàn bộ đại trực tràng) hoàn toàn có thể phát hiện được ung thư đại tràng cùng các tổn thương tiền ung thư (như polyp) với độ chính xác rất cao.

Nội soi đại tràng có đau không?

Nội soi đại tràng có thể gây đau hoặc khó chịu, nhưng mức độ phụ thuộc vào phương pháp bạn lựa chọn và cơ địa mỗi người.

Thời gian nhận kết quả nội soi là bao lâu?

Kết quả hình ảnh và nhận định ban đầu thường được cung cấp trong ngày sau khi hoàn tất nội soi và theo dõi hồi phục. Nếu có sinh thiết, mẫu mô cần được gửi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh, kết quả có thể mất vài ngày hoặc lâu hơn tùy cơ sở xét nghiệm và loại phân tích được chỉ định.

Nếu đang gặp các vấn đề như đi ngoài ra máu, rối loạn đại tiện kéo dài, đau bụng hoặc muốn tầm soát bệnh lý đại trực tràng, bạn có thể đến Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá triệu chứng và chỉ định kỹ thuật nội soi phù hợp.

• Địa chỉ: 139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội.
• Hotline tư vấn và đặt lịch: 0287 306 8668
• Giờ làm việc: 7h00–17h00, tất cả các ngày trong tuần.
• Website: https://tieuhoaviet.com.vn

Nội soi dạ dày đại tràng bao lâu một lần để tốt cho sức khỏe? 

Bao lâu nên nội soi dạ dày đại tràng để kiểm tra? 

Nội soi dạ dày và đại tràng cùng lúc có được không? Cần lưu ý những gì