Người già, người bệnh nền có nội soi đại tràng được không?

Người cao tuổi và người có bệnh nền vẫn có thể nội soi đại tràng, nhưng cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá sức khỏe, bệnh nền, thuốc đang sử dụng cũng như nguy cơ khi gây mê trước khi thực hiện. Chuẩn bị kỹ và lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp giúp giảm biến chứng và an toàn cho người bệnh.

An toàn khi có chuẩn bị: Người cao tuổi và người có bệnh nền có thể nội soi đại tràng nếu được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá sức khỏe và kiểm soát tốt bệnh lý trước thủ thuật.

Lợi ích của tiền mê: Sử dụng thuốc an thần/tiền mê giúp người bệnh giảm đau và lo âu, nhưng cần được theo dõi sát sao các chỉ số sinh tồn (huyết áp, nhịp tim, oxy máu) bởi đội ngũ y tế.

Lưu ý đặc biệt với bệnh nền: Cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ về việc điều chỉnh thuốc (như thuốc chống đông, tiểu đường, huyết áp) và lựa chọn phương pháp làm sạch ruột phù hợp để tránh rối loạn điện giải.

1. Những trường hợp người bệnh nền cần lưu ý khi nội soi

Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh hô hấp mạn tính hoặc suy thận cần được đánh giá kỹ tình trạng bệnh, thuốc đang sử dụng, khả năng nhịn ăn và phương án làm sạch đại tràng trước khi nội soi.

• Người bệnh tim mạch và huyết áp: Cần kiểm soát huyết áp và tình trạng tim mạch ổn định trước khi thực hiện. Với người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ chảy máu và nguy cơ huyết khối để quyết định có cần điều chỉnh thuốc hay không.
• Người bệnh tiểu đường: Cần theo dõi đường huyết do phải nhịn ăn trước khi nội soi. Bác sĩ có thể điều chỉnh thời điểm dùng thuốc hoặc insulin tùy từng trường hợp. Lịch nội soi thường có thể được bố trí vào buổi sáng để hạn chế thời gian nhịn ăn kéo dài.
• Người có bệnh lý hô hấp như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc hen: Cần được đánh giá tình trạng hô hấp, mức độ kiểm soát bệnh và nguy cơ liên quan đến thuốc an thần hoặc tiền mê. Trong quá trình nội soi có sử dụng thuốc an thần, các chỉ số hô hấp cần được theo dõi phù hợp.
• Người bệnh suy thận: Cần thận trọng khi lựa chọn thuốc và phương pháp làm sạch đại tràng do nguy cơ mất nước hoặc rối loạn điện giải. Bác sĩ sẽ căn cứ vào chức năng thận và tình trạng sức khỏe để lựa chọn phương án chuẩn bị đại tràng phù hợp.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE), người thực hiện nội soi có sử dụng thuốc an thần cần được đánh giá nguy cơ trước thủ thuật dựa trên các bệnh lý sẵn có; trong quá trình nội soi cần theo dõi huyết áp, nhịp tim và độ bão hòa oxy, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có nhiều bệnh đồng mắc.
Nguồn: ASGE – Guidelines for sedation and anesthesia in GI endoscopy

2. Người già và người bệnh nền chọn phương pháp nội soi nào?

Nội soi đại tràng có sử dụng thuốc an thần hoặc tiền mê có thể được cân nhắc cho người cao tuổi và người có bệnh mạn tính nếu đã được đánh giá sức khỏe và nguy cơ tiền mê phù hợp.

Khi nội soi không sử dụng thuốc an thần, một số người bệnh có thể gặp cảm giác đau, căng tức hoặc khó chịu. Ở người có bệnh tim mạch hoặc huyết áp, phản ứng căng thẳng trong quá trình thực hiện có thể ảnh hưởng đến nhịp tim và huyết áp.

Tuy nhiên, thuốc an thần hoặc tiền mê cũng có những nguy cơ riêng, đặc biệt đối với người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim, phổi và nhiều bệnh đồng mắc, nên cần được đánh giá trước thủ thuật.

Một số lợi ích của nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc tiền mê gồm:

• Giảm khó chịu và lo âu: Người bệnh được sử dụng thuốc giúp thư giãn hoặc ngủ trong quá trình nội soi, từ đó giảm cảm giác khó chịu.
• Hỗ trợ bác sĩ thực hiện thủ thuật thuận lợi: Khi người bệnh ít cử động hoặc gồng mình, bác sĩ có điều kiện quan sát niêm mạc đại tràng và thực hiện các can thiệp cần thiết như sinh thiết hoặc cắt polyp nếu có chỉ định.
• Theo dõi các chỉ số sinh tồn: Trong quá trình nội soi có sử dụng thuốc an thần, người bệnh được theo dõi các chỉ số như nhịp tim, huyết áp và nồng độ oxy trong máu theo quy trình chuyên môn.

3. Mức độ an toàn và lưu ý cho từng nhóm bệnh nền

Bảng dưới đây tổng hợp các lưu ý quan trọng theo từng nhóm bệnh lý mạn tính cụ thể khi thực hiện nội soi đại tràng:

4. Quy trình nội soi đại tràng an toàn cho người cao tuổi và bệnh nền

Quy trình nội soi cho nhóm đối tượng này cần chú trọng đánh giá sức khỏe trước thủ thuật, lựa chọn phương án chuẩn bị đại tràng và theo dõi các chỉ số sinh tồn trong quá trình thực hiện.

1. Thăm khám lâm sàng và tư vấn: Bác sĩ khai thác tiền sử bệnh lý, các loại thuốc đang sử dụng và đánh giá tình trạng sức khỏe hiện tại.
2. Xét nghiệm và kiểm tra trước tiền mê: Tùy tình trạng sức khỏe, người bệnh có thể được chỉ định làm điện tim, xét nghiệm máu hoặc các kiểm tra bổ sung để đánh giá khả năng thực hiện nội soi và sử dụng thuốc an thần.
3. Làm sạch đại tràng: Người bệnh được hướng dẫn chế độ ăn và sử dụng thuốc làm sạch đại tràng phù hợp với thể trạng và bệnh nền.
4. Tiến hành nội soi: Nếu có chỉ định sử dụng thuốc an thần hoặc tiền mê, người bệnh được dùng thuốc theo phương án đã được đánh giá trước. Bác sĩ đưa ống soi mềm qua hậu môn để quan sát niêm mạc đại tràng và thực hiện sinh thiết hoặc can thiệp nếu cần.
5. Theo dõi sau nội soi: Sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi tại khu vực hồi tỉnh cho đến khi tình trạng ý thức và các chỉ số sinh tồn ổn định trước khi ra về.

Theo Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nội khoa chuyên ngành Tiêu hóa ban hành kèm Quyết định 3805/QĐ-BYT của Bộ Y tế, nội soi đại trực tràng có sử dụng thuốc tiền mê cần được thăm khám, chuẩn bị đại tràng và đánh giá tình trạng người bệnh trước thủ thuật; các trường hợp như tăng huyết áp chưa kiểm soát, suy hô hấp hoặc suy tim nặng cần được cân nhắc kỹ trước khi thực hiện.
Nguồn: Quyết định 3805/QĐ-BYT – Hướng dẫn quy trình kỹ thuật Nội khoa chuyên ngành Tiêu hóa

6. Những lưu ý người nhà cần biết khi chăm sóc

Người nhà cần chú ý ba vấn đề chính gồm tuân thủ hướng dẫn nhịn ăn và dùng thuốc, có người thân đi cùng trong ngày nội soi, đồng thời theo dõi chế độ ăn và các dấu hiệu bất thường sau khi người bệnh trở về nhà.

• Tuân thủ đúng hướng dẫn nhịn ăn: Người bệnh cần nhịn ăn, uống và sử dụng thuốc làm sạch đại tràng đúng thời gian được cơ sở y tế hướng dẫn. Các thuốc điều trị bệnh nền cần được sử dụng hoặc điều chỉnh theo chỉ định của bác sĩ.
• Đồng hành cùng người bệnh: Người cao tuổi, đặc biệt là người thực hiện nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc tiền mê, nên có người thân đi cùng để hỗ trợ di chuyển và tiếp nhận hướng dẫn chăm sóc sau thủ thuật.
• Theo dõi sau khi về nhà: Sau khi được phép ăn uống trở lại, người bệnh có thể bắt đầu bằng các món mềm, dễ tiêu hóa như cháo hoặc súp. Người nhà cần theo dõi các dấu hiệu bất thường như đau bụng tăng nhiều, sốt, chóng mặt kéo dài hoặc đi ngoài ra nhiều máu và liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện những biểu hiện này.

7. Các trường hợp không nên nội soi đại tràng (Chống chỉ định)

Nội soi đại tràng thường cần trì hoãn hoặc được bác sĩ đánh giá rất thận trọng khi người bệnh nghi ngờ thủng ruột hoặc viêm phúc mạc, có bệnh tim mạch chưa ổn định, đang tụt huyết áp hoặc suy hô hấp nặng, hoặc mắc viêm đại tràng cấp nặng và các tình trạng làm tăng nguy cơ biến chứng.

• Nghi ngờ thủng ruột hoặc viêm phúc mạc: Đây là tình trạng cấp cứu cần được đánh giá và xử trí ngay, không phù hợp với nội soi đại tràng thường quy.
• Suy tim nặng, nhồi máu cơ tim mới hoặc bệnh mạch vành chưa ổn định: Người bệnh cần được ổn định tình trạng tim mạch và đánh giá nguy cơ trước khi cân nhắc nội soi.
• Tụt huyết áp hoặc suy hô hấp nặng: Khi huyết động hoặc hô hấp chưa ổn định, bác sĩ thường ưu tiên xử trí tình trạng cấp tính trước.
• Viêm đại tràng cấp tính nặng: Người bệnh có viêm đại tràng nặng, nghi ngờ phình đại tràng nhiễm độc hoặc tổn thương thành đại tràng nghiêm trọng cần được đánh giá chuyên khoa trước khi quyết định nội soi.

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Người già nội soi đại tràng có đau hay nguy hiểm không?

Nội soi đại tràng ở người già không đau nếu có gây mê/tiền mê, nhưng tiềm ẩn một số rủi ro cao hơn người trẻ tùy thuộc vào độ tuổi và bệnh lý nền.

Đang uống thuốc huyết áp, tiểu đường thì có được uống trước khi nội soi không?

Việc uống thuốc huyết áp và tiểu đường trước khi nội soi phụ thuộc vào loại thuốc và hướng dẫn cụ thể của bác sĩ.

Sau khi nội soi đại tràng xong nên cho người già ăn gì?

Sau khi nội soi đại tràng, người già nên được ăn các món lỏng, mềm, dễ tiêu hóa và nguội hoặc ấm vừa phải để hệ tiêu hóa và niêm mạc đại tràng nhanh chóng phục hồi.

Nếu người cao tuổi hoặc người có bệnh nền đang gặp các vấn đề về tiêu hóa và cần được đánh giá trước khi nội soi, có thể liên hệ Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt qua Hotline 0287 306 8668 hoặc truy cập website tieuhoaviet.com.vn để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn và hướng dẫn phù hợp.

Bao lâu nên nội soi đại tràng một lần để tầm soát? 

Nội soi đại tràng mất bao lâu? Quy trình kéo dài bao lâu? 

Nội soi đại tràng có phải nằm viện không? Bác sĩ giải đáp 

Khi nào cần nội soi đại tràng, ai nên đi soi?