Nội soi hậu môn trực tràng có đau không?

Nội soi hậu môn trực tràng thường không gây đau nhiều, người bệnh chủ yếu cảm thấy vướng, căng tức nhẹ hoặc buồn đại tiện khi đưa dụng cụ soi vào. Mức độ khó chịu phụ thuộc vào loại ống soi, tình trạng vùng hậu môn và kỹ thuật thực hiện; người có viêm loét, nứt kẽ hoặc trĩ sưng đau có thể đau rõ hơn.

Cảm giác: Thường căng tức, vướng nhẹ hoặc buồn đại tiện.

Mức độ đau: Phụ thuộc bệnh lý, cơ địa và kỹ thuật soi.

Gây mê: Không phải trường hợp nào cũng cần.

Chuẩn bị: Làm sạch ruột theo đúng phương pháp soi.

1. Nội soi hậu môn trực tràng là gì?

Nội soi hậu môn trực tràng là phương pháp giúp bác sĩ quan sát niêm mạc ống hậu môn và trực tràng để phát hiện các tổn thương bất thường. Tùy mục đích thăm khám, bác sĩ có thể sử dụng ống soi hậu môn, ống soi trực tràng hoặc ống nội soi mềm để kiểm tra sâu hơn đến đại tràng sigma.

• Mục đích: Giúp tìm nguyên nhân gây ra các triệu chứng như đi ngoài ra máu, đau rát hậu môn, ngứa hậu môn, tiết dịch bất thường hoặc thay đổi thói quen đại tiện kéo dài.
• Phạm vi quan sát: Soi hậu môn chủ yếu quan sát ống hậu môn và phần trực tràng thấp. Nội soi trực tràng giúp đánh giá niêm mạc trực tràng, trong khi nội soi đại tràng sigma bằng ống mềm có thể quan sát thêm đại tràng sigma và một phần đại tràng xuống.
• Vai trò: Hỗ trợ phát hiện trĩ nội, viêm loét, polyp hoặc các tổn thương nghi ngờ ở vùng được quan sát. Với nội soi đại tràng sigma, bác sĩ có thể phát hiện và xử lý một số polyp phù hợp.
• Tính an toàn: Đây là nhóm thủ thuật có thể thực hiện ngoại trú, ít xâm lấn và thường có thời gian thực hiện ngắn. Tuy nhiên, người bệnh vẫn có thể gặp đau, chảy máu hoặc một số biến chứng ít gặp, đặc biệt khi thực hiện sinh thiết hoặc can thiệp.

2. Cảm giác khi nội soi hậu môn trực tràng

Người bệnh thường cảm thấy căng tức, vướng hoặc buồn đại tiện trong quá trình nội soi hậu môn trực tràng. Cảm giác này xuất hiện khi dụng cụ đi qua ống hậu môn hoặc khi bác sĩ bơm khí để quan sát niêm mạc trong các kỹ thuật nội soi ống mềm.

Theo Mayo Clinic, nội soi đại tràng sigma bằng ống mềm thường không yêu cầu gây mê. Trong quá trình thực hiện, người bệnh có thể cảm thấy co thắt bụng hoặc buồn đại tiện do dụng cụ di chuyển và khí được đưa vào lòng ruột.

• Cảm giác khi nội soi thường (không gây mê): Người bệnh vẫn tỉnh táo, có thể thấy hơi tức ở hậu môn, căng bụng dưới hoặc buồn đi đại tiện. Với soi hậu môn đơn giản, cảm giác khó chịu thường xuất hiện trong thời gian ngắn.
• Cảm giác khi nội soi có an thần hoặc gây mê: Thuốc được sử dụng để giúp người bệnh thư giãn, giảm lo âu và giảm khả năng cảm nhận khó chịu trong quá trình thực hiện.
• Đặc điểm cảm giác của niêm mạc: Niêm mạc trực tràng có đặc điểm cảm nhận đau khác với vùng da quanh hậu môn. Vì vậy, sinh thiết niêm mạc thường ít gây đau trực tiếp, nhưng sự căng giãn, thao tác đưa ống soi hoặc các tổn thương sẵn có vẫn có thể gây khó chịu.

3. Yếu tố ảnh hưởng đến mức độ đau khi nội soi

Mức độ đau khi nội soi hậu môn trực tràng phụ thuộc vào ngưỡng chịu đau của từng người, tình trạng bệnh lý tại chỗ, kỹ thuật thao tác của bác sĩ và mức độ chuẩn bị ruột.

• Ngưỡng chịu đau: Người có cơ địa nhạy cảm hoặc tâm lý căng thẳng thường cảm nhận cảm giác căng tức rõ hơn. Việc lo lắng khiến cơ vùng hậu môn co lại, làm quá trình đưa dụng cụ soi có thể khó chịu hơn.
• Tình trạng bệnh lý: Nếu vùng hậu môn trực tràng đang có viêm loét, nứt kẽ hậu môn hoặc búi trĩ sưng đau, thao tác chạm vào vùng tổn thương có thể gây ê buốt. Trong một số trường hợp, bác sĩ cần điều chỉnh hoặc trì hoãn việc soi.
• Tay nghề và kỹ thuật của bác sĩ: Thao tác nhẹ nhàng, lựa chọn dụng cụ phù hợp và kiểm soát lượng khí bơm vào ruột có thể giúp giảm căng tức, hạn chế tổn thương mô và cải thiện khả năng chịu đựng của người bệnh.
• Quy trình làm sạch ruột: Chuẩn bị ruột đúng hướng dẫn giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc, hạn chế phân tồn dư che khuất tổn thương. Tuy nhiên, yêu cầu làm sạch phụ thuộc vào loại thủ thuật; soi hậu môn đơn giản thường không cần chuẩn bị ruột như nội soi đại tràng sigma.

4. So sánh phương pháp nội soi thường và nội soi gây mê

Nội soi thông thường và nội soi có an thần hoặc gây mê khác nhau chủ yếu ở trạng thái người bệnh, cảm giác trong quá trình thực hiện, thời gian theo dõi sau soi và chi phí. Bác sĩ sẽ tư vấn hình thức phù hợp dựa trên loại thủ thuật và tình trạng sức khỏe.

Lưu ý: Soi hậu môn bằng ống ngắn thường được thực hiện khi người bệnh tỉnh táo và không cần gây mê. Nội soi trực tràng hoặc đại tràng sigma bằng ống mềm có thể được cân nhắc hỗ trợ an thần trong một số trường hợp. Việc sử dụng thuốc cần có đánh giá và chỉ định phù hợp.

5. Quy trình nội soi hậu môn trực tràng

Quy trình nội soi hậu môn trực tràng thường gồm 5 bước: thăm khám, hướng dẫn chuẩn bị, sắp xếp tư thế, thực hiện nội soi và tư vấn kết quả. Các bước có thể được điều chỉnh theo loại dụng cụ và phạm vi kiểm tra được chỉ định.

• Bước 1 – Khám lâm sàng và tư vấn ban đầu: Bác sĩ trao đổi về các triệu chứng hiện tại, tiền sử bệnh lý và những loại thuốc người bệnh đang sử dụng để lựa chọn phương pháp nội soi phù hợp.
• Bước 2 – Hướng dẫn làm sạch đường tiêu hóa: Với soi hậu môn đơn giản, người bệnh thường không cần làm sạch toàn bộ ruột. Nếu nội soi trực tràng hoặc đại tràng sigma, bác sĩ có thể chỉ định thụt tháo hoặc sử dụng thuốc làm sạch tùy phạm vi quan sát.
• Bước 3 – Thay trang phục: Người bệnh thay trang phục y tế phù hợp và thường nằm nghiêng bên trái, co nhẹ hai chân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Bước 4 – Tiến hành nội soi: Bác sĩ sử dụng gel bôi trơn và đưa nhẹ dụng cụ soi vào hậu môn để quan sát niêm mạc. Với nội soi ống mềm, hình ảnh được truyền lên màn hình để hỗ trợ phát hiện tổn thương; bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết nếu có chỉ định.
• Bước 5 – Đọc kết quả và tư vấn điều trị: Sau khi hoàn thành, người bệnh được bác sĩ giải thích kết quả, hướng điều trị hoặc lịch tái khám. Nếu sử dụng thuốc an thần hoặc gây mê, cần theo dõi hồi tỉnh trước khi ra về.

6. Lưu ý quan trọng chuẩn bị trước khi nội soi

Trước khi nội soi hậu môn trực tràng, người bệnh cần chú ý chế độ ăn uống, sử dụng thuốc làm sạch ruột theo hướng dẫn, thông báo các thuốc đang dùng và giữ tâm lý thoải mái.

• Tuân thủ chế độ ăn uống: Nếu được chỉ định nội soi trực tràng hoặc đại tràng sigma bằng ống mềm, bác sĩ có thể yêu cầu hạn chế thực phẩm nhiều chất xơ trong thời gian trước thủ thuật hoặc chuyển sang chế độ ăn phù hợp. Không phải mọi trường hợp soi hậu môn đều cần kiêng ăn hay nhịn ăn.
• Sử dụng thuốc làm sạch đúng giờ: Uống thuốc nhuận tràng hoặc thực hiện thụt tháo theo đúng hướng dẫn nếu được chỉ định. Không tự sử dụng thuốc xổ hoặc thụt tháo vì phương pháp chuẩn bị phụ thuộc vào phạm vi cần soi và tình trạng sức khỏe.
• Thông báo các loại thuốc đang dùng: Cho bác sĩ biết nếu đang dùng thuốc chống đông máu, thuốc chống kết tập tiểu cầu, thuốc điều trị đái tháo đường hoặc các chế phẩm bổ sung sắt. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc khi chưa có hướng dẫn.
• Giữ tâm lý thư giãn: Hít thở chậm, thả lỏng cơ vùng hậu môn và trao đổi với bác sĩ nếu lo lắng hoặc từng bị đau khi khám trước đó. Việc hợp tác trong quá trình thực hiện giúp bác sĩ điều chỉnh thao tác phù hợp.

7. Câu hỏi thường gặp về nội soi hậu môn trực tràng (FAQ)

Nội soi hậu môn trực tràng diễn ra trong thời gian bao lâu?

Thời gian phụ thuộc vào phương pháp được thực hiện. Soi hậu môn đơn giản thường chỉ mất vài phút, trong khi nội soi đại tràng sigma bằng ống mềm thường kéo dài khoảng 10–20 phút và có thể lâu hơn nếu cần sinh thiết hoặc can thiệp.

Sau khi nội soi xong có gặp hiện tượng chảy máu không?

Soi hậu môn hoặc nội soi trực tràng chỉ để quan sát thường ít gây chảy máu, nhưng một số người có thể xuất hiện vài vệt máu nhỏ, đặc biệt khi đang có trĩ hoặc tổn thương niêm mạc. Nếu thực hiện sinh thiết hoặc cắt polyp, nguy cơ chảy máu có thể tăng.

Có bắt buộc phải có người nhà đi cùng khi đi nội soi không?

Nếu nội soi thông thường và không sử dụng thuốc an thần, người bệnh thường có thể tự ra về sau khi được bác sĩ đánh giá ổn định. Tuy nhiên, nếu nội soi có an thần hoặc gây mê, người bệnh cần có người trưởng thành đi cùng.

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt cung cấp dịch vụ thăm khám và nội soi tiêu hóa tại Hà Nội, với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và hệ thống nội soi Fujifilm tích hợp công nghệ hỗ trợ quan sát tổn thương. Người bệnh có thể liên hệ trước để tìm hiểu phương pháp soi, hình thức vô cảm, chi phí và yêu cầu chuẩn bị cụ thể.

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ: 139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội.
• Hotline tư vấn và đặt lịch: 0287 306 8668.
• Thời gian làm việc: 7h00–17h00, từ Thứ 2 đến Chủ nhật.
• Website: https://tieuhoaviet.com.vn/

Nội soi trực tràng và nội soi đại tràng khác nhau thế nào? 

Nội soi trực tràng có phát hiện bệnh trĩ không? Giải đáp từ chuyên gia Tiêu Hóa Việt 

Chuẩn bị gì trước khi nội soi trực tràng? Một số thông tin quan trọng 

Dịch vụ nội soi trực tràng – Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt