Có mấy phương pháp cắt trĩ, nên chọn phương pháp nào?

Hiện nay có 6 phương pháp cắt trĩ phổ biến gồm Milligan-Morgan, Ferguson, Longo/PPH, THD, HCPT và Laser. Mỗi phương pháp có cơ chế, ưu điểm và chỉ định riêng, tùy thuộc vào loại trĩ, mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Phương pháp: Gồm phẫu thuật truyền thống và các kỹ thuật ít xâm lấn.

Chỉ định: Trĩ độ 3–4, biến chứng hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả.

Lựa chọn: Dựa trên loại trĩ, mức độ sa, chi phí và khả năng hồi phục.

Chăm sóc: Ăn nhiều chất xơ, vệ sinh đúng cách và tránh rặn mạnh.

1. Khi nào bệnh nhân trĩ cần phẫu thuật cắt trĩ?

Phẫu thuật cắt trĩ thường được cân nhắc khi búi trĩ sa nặng độ 3–4, xuất hiện biến chứng cấp tính, chảy máu kéo dài hoặc điều trị nội khoa không hiệu quả. Tuy nhiên, không phải trường hợp trĩ độ 3 nào cũng cần phẫu thuật, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng cụ thể trước khi đưa ra chỉ định.

• Trĩ sa độ 3, độ 4: Búi trĩ sa ra ngoài hậu môn, phải dùng tay đẩy lên hoặc không thể đẩy trở lại, gây ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Biến chứng cấp tính: Búi trĩ ngoại bị tắc mạch gây đau dữ dội, trĩ sa nghẹt hoặc xuất hiện dấu hiệu thiếu máu nuôi, hoại tử.
• Chảy máu kéo dài: Đại tiện ra máu tươi thường xuyên, lượng máu nhiều, có nguy cơ gây thiếu máu mạn tính.
• Thất bại khi điều trị nội khoa: Đã sử dụng thuốc, thay đổi lối sống hoặc thực hiện thủ thuật như tiêm xơ, thắt vòng cao su nhưng triệu chứng vẫn kéo dài.

2. Các phương pháp cắt trĩ phổ biến hiện nay

Các phương pháp điều trị trĩ bằng can thiệp ngoại khoa được chia thành nhóm truyền thống và cải tiến (Milligan-Morgan, Ferguson) và nhóm kỹ thuật hiện đại, ít xâm lấn (Longo/PPH, THD, HCPT, Laser).

2.1. Nhóm phương pháp truyền thống và cải tiến

Phương pháp Milligan-Morgan (mổ hở)

• Cơ chế: Bác sĩ bóc tách và cắt bỏ từng búi trĩ riêng biệt, để hở vết thương giúp lành dần theo thời gian.
• Ưu điểm: Hiệu quả với trĩ lớn, trĩ hỗn hợp phức tạp; chi phí thường thấp và nguy cơ tái phát tương đối thấp.
• Nhược điểm: Gây đau nhiều hơn sau phẫu thuật, đặc biệt khi đại tiện; thời gian lành thương thường kéo dài.

Phương pháp Ferguson (mổ kín)

• Cơ chế: Tương tự Milligan-Morgan nhưng sau khi cắt búi trĩ, bác sĩ khâu kín niêm mạc và vùng vết mổ.
• Ưu điểm: Có thể giúp vết thương lành nhanh hơn, giảm đau và giảm nguy cơ chảy máu sau mổ so với mổ hở.
• Nhược điểm: Vẫn có thể gây đau hậu phẫu và cần chăm sóc vết khâu, theo dõi các biến chứng.

Theo phân tích gộp 11 nghiên cứu với 1.326 bệnh nhân, phẫu thuật Ferguson có liên quan đến mức độ đau thấp hơn, vết thương lành nhanh hơn và ít chảy máu sau mổ hơn so với Milligan-Morgan. Tuy nhiên, hai kỹ thuật không cho thấy sự khác biệt rõ về nguy cơ nhiễm trùng và tái phát (Bhatti và cộng sự, 2016).

2.2. Nhóm phương pháp hiện đại, ít xâm lấn

Phương pháp Longo

• Cơ chế: Sử dụng máy khâu vòng cắt một khoanh niêm mạc phía trên đường lược, giúp giảm lượng máu đến búi trĩ và kéo phần mô trĩ sa lên.
• Ưu điểm: Có thể ít đau hơn trong giai đoạn đầu sau mổ, thời gian nằm viện ngắn và hồi phục sớm hơn so với cắt trĩ kinh điển.
• Nhược điểm: Chi phí thường cao hơn, không xử lý trực tiếp trĩ ngoại lớn và cần cân nhắc nguy cơ tái phát hoặc biến chứng lâu dài.

Phương pháp PPH (Procedure for Prolapse and Hemorrhoids)

• Cơ chế: Sử dụng máy khâu vòng chuyên dụng để cắt và khâu nối niêm mạc phía trên đường lược, kéo búi trĩ nội sa lên.
• Ưu điểm: Hạn chế tác động vào vùng da hậu môn nhạy cảm, có thể giảm đau và hỗ trợ hồi phục sớm.
• Nhược điểm: Không phù hợp với trĩ ngoại lớn và vẫn có nguy cơ chảy máu, đau kéo dài hoặc tái phát.

Lưu ý: PPH và Longo về cơ bản là tên gọi của cùng nhóm kỹ thuật khâu treo trĩ bằng máy khâu vòng, không phải hai phương pháp có nguyên lý khác biệt.

Phương pháp khâu triệt mạch trĩ dưới hướng dẫn siêu âm Doppler (THD)

• Cơ chế: Sử dụng đầu dò Doppler để xác định các động mạch cấp máu cho búi trĩ, sau đó khâu thắt nhằm giảm lưu lượng máu. Có thể kết hợp khâu treo niêm mạc sa.
• Ưu điểm: Không cần cắt bỏ búi trĩ, bảo tồn mô hậu môn và có thể giảm đau sau can thiệp.
• Nhược điểm: Chi phí thiết bị cao, nguy cơ tái phát có thể cao hơn phẫu thuật cắt trĩ kinh điển, đặc biệt với trĩ sa nặng.

Phương pháp sóng cao tần HCPT

• Cơ chế: Sử dụng năng lượng điện cao tần để làm đông mô, cầm máu và xử lý búi trĩ theo kỹ thuật được áp dụng.
• Ưu điểm: Có thể hỗ trợ cầm máu, giảm tổn thương mô và hạn chế đau sau can thiệp ở một số trường hợp.
• Nhược điểm: Hiệu quả phụ thuộc thiết bị, phạm vi can thiệp và tay nghề bác sĩ; bằng chứng so sánh dài hạn của kỹ thuật HCPT còn hạn chế.

Phương pháp điều trị trĩ bằng Laser

• Cơ chế: Sử dụng năng lượng Laser để làm co nhỏ hoặc xử lý mô trĩ. Một số kỹ thuật tác động từ bên trong búi trĩ mà không cần cắt rạch rộng.
• Ưu điểm: Ít xâm lấn, có thể giảm chảy máu, giảm đau sau can thiệp và hỗ trợ hồi phục sớm.
• Nhược điểm: Chi phí thường cao hơn, hiệu quả phụ thuộc mức độ sa búi trĩ và cần theo dõi nguy cơ tái phát lâu dài.

3. So sánh các phương pháp cắt trĩ hiện nay

Các phương pháp cắt trĩ có sự khác biệt về chỉ định, mức độ đau, thời gian hồi phục và chi phí. Nhóm phẫu thuật cắt bỏ búi trĩ thường phù hợp với bệnh nặng, trong khi một số kỹ thuật ít xâm lấn có thể giảm đau và giúp người bệnh sinh hoạt sớm hơn.

Theo hướng dẫn điều trị của Hiệp hội Phẫu thuật Đại Trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS), việc lựa chọn phương pháp can thiệp trĩ cần cá thể hóa dựa trên mức độ sa của búi trĩ và kỳ vọng hồi phục của bệnh nhân.

Đồng thời, theo tài liệu hướng dẫn chuyên môn từ Báo Sức khỏe & Đời sống – Bộ Y tế Việt Nam, phẫu thuật Longo và các kỹ thuật ít xâm lấn hiện nay đã trở thành lựa chọn ưu tiên nhờ giảm thiểu đáng kể tình trạng đau đớn hậu phẫu và rút ngắn thời gian điều trị.

4. Nên chọn phương pháp cắt trĩ nào phù hợp?

Việc lựa chọn phương pháp cắt trĩ phụ thuộc vào loại trĩ, mức độ sa búi trĩ, tình trạng sức khỏe, nhu cầu hồi phục và điều kiện tài chính. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để xác định phương pháp phù hợp với tình trạng thực tế.

Để lựa chọn phương pháp điều trị, người bệnh có thể tham khảo các định hướng sau:

• Theo loại trĩ và cấp độ bệnh:
  • Trĩ nội độ 2–3: Có thể cân nhắc các thủ thuật như thắt vòng cao su, hoặc kỹ thuật THD, Laser trong những trường hợp có chỉ định.
  • Trĩ nội sa độ 3, trĩ vòng: Bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật hoặc các kỹ thuật khâu treo, khâu triệt mạch tùy mức độ sa. Longo/PPH cần được đánh giá kỹ về nguy cơ và hiệu quả lâu dài.
  • Trĩ ngoại lớn, trĩ hỗn hợp độ 3–4: Các phương pháp cắt bỏ búi trĩ như Milligan-Morgan hoặc Ferguson thường được ưu tiên cân nhắc.
• Theo nhu cầu hồi phục: Người cần trở lại công việc sớm có thể trao đổi với bác sĩ về Laser, THD hoặc các kỹ thuật can thiệp ít xâm lấn phù hợp, đồng thời cân nhắc khả năng tái phát lâu dài.
• Theo khả năng tài chính: Milligan-Morgan thường có chi phí tiết kiệm hơn, trong khi Longo/PPH, THD hoặc Laser có thể phát sinh chi phí cao hơn do sử dụng thiết bị và vật tư chuyên dụng.

5. Quy trình thăm khám và chuẩn bị trước khi phẫu thuật trĩ

Một quy trình thăm khám trước phẫu thuật trĩ thường gồm khám lâm sàng, đánh giá vùng hậu môn trực tràng, xét nghiệm tiền phẫu khi cần và chuẩn bị theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Bước 1: Khám lâm sàng và nội soi: Bác sĩ chuyên khoa thăm khám vùng hậu môn, có thể thực hiện soi hậu môn để đánh giá vị trí, kích thước và mức độ sa của búi trĩ. Nội soi đại tràng được chỉ định khi cần loại trừ các bệnh lý khác như polyp hoặc ung thư đại trực tràng.
• Bước 2: Xét nghiệm tiền phẫu: Thực hiện các xét nghiệm máu, đánh giá đông máu, chức năng gan thận hoặc điện tâm đồ tùy tình trạng sức khỏe, bệnh nền và phương pháp vô cảm dự kiến.
• Bước 3: Chuẩn bị trước mổ:
  • Nhịn ăn uống theo thời gian hướng dẫn của bác sĩ gây mê.
  • Thụt tháo trực tràng nếu có chỉ định; không phải trường hợp nào cũng cần làm sạch toàn bộ đại tràng.
  • Sử dụng thuốc kháng sinh dự phòng hoặc thuốc làm mềm phân khi được bác sĩ chỉ định.

6. Chăm sóc và phòng ngừa tái phát sau khi cắt trĩ

Sau phẫu thuật cắt trĩ, người bệnh cần chú ý chăm sóc vết mổ, kiểm soát cơn đau, duy trì chế độ ăn chống táo bón và điều chỉnh thói quen sinh hoạt.

Chăm sóc vết mổ và giảm đau:

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm sạch 2–3 lần/ngày, mỗi lần 10–15 phút nếu được bác sĩ hướng dẫn, giúp làm dịu cảm giác đau tức.
• Dùng thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh và thuốc bôi theo đúng đơn của bác sĩ; không phải người bệnh nào cũng cần dùng kháng sinh.
• Sử dụng giấy vệ sinh mềm hoặc vòi xịt dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh gây tổn thương vết mổ.

Chế độ dinh dưỡng chống táo bón:

• Uống khoảng 1,5–2 lít nước mỗi ngày nếu không có chỉ định hạn chế dịch.
• Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh (mồng tơi, rau lang), trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt.
• Hạn chế đồ ăn cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia và các thực phẩm khiến bản thân dễ bị táo bón.

Thói quen sinh hoạt khoa học:

• Tránh rặn mạnh hoặc ngồi lâu trên bồn cầu, hạn chế sử dụng điện thoại khi đại tiện.
• Tránh ngồi một chỗ quá lâu; nên đứng dậy đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 45–60 phút làm việc.
• Tập thể dục nhẹ nhàng và tăng dần mức độ vận động theo hướng dẫn của bác sĩ.

7. Câu hỏi thường gặp về phẫu thuật cắt trĩ (FAQ)

Cắt trĩ có đau lắm không và bao lâu thì lành?

Phẫu thuật cắt trĩ có thể gây đau, đặc biệt trong những ngày đầu và khi đại tiện. Một số kỹ thuật như Longo/PPH, THD hoặc Laser có thể giúp giảm đau sau can thiệp ở người bệnh phù hợp. Thời gian hồi phục sau phẫu thuật cắt bỏ búi trĩ thường khoảng 2–4 tuần, nhưng có thể kéo dài hơn tùy mức độ tổn thương và cơ địa.

Cắt trĩ rồi có bị tái phát lại không?

Bệnh trĩ vẫn có thể tái phát sau phẫu thuật, đặc biệt khi người bệnh thường xuyên táo bón, rặn mạnh hoặc ngồi lâu khi đại tiện. Nguy cơ tái phát phụ thuộc vào loại trĩ, phương pháp điều trị và thời gian theo dõi.

Sau khi cắt trĩ nên ăn gì và kiêng gì?

Bạn nên ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ, uống đủ nước và lựa chọn thức ăn mềm, dễ tiêu trong những ngày đầu nếu cảm thấy khó chịu. Cần hạn chế rượu bia, đồ ăn cay nóng nếu gây kích ứng và các thực phẩm dễ khiến bản thân bị táo bón.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng khó chịu của bệnh trĩ và băn khoăn chưa biết lựa chọn phương pháp điều trị nào phù hợp, có thể tham khảo Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt (139 Phố Đại La, Tương Mai, Hà Nội). Người bệnh có thể liên hệ để được tư vấn về tình trạng bệnh, tìm hiểu phạm vi dịch vụ và lựa chọn hướng thăm khám phù hợp.

Cắt trĩ hết bao nhiêu tiền? Yếu tố ảnh hưởng đến chi phí 

Cắt trĩ bằng phương pháp HCPT là gì: ưu điểm, quy trình, Chi phí 

Bác sĩ giải đáp: 7 Phương pháp cắt trĩ ngoại tốt nhất