Khám trĩ có phải nội soi không, quy trình khám thế nào?

Khám trĩ không phải lúc nào cũng cần nội soi đại tràng. Bác sĩ thường bắt đầu bằng hỏi bệnh, quan sát vùng hậu môn, thăm trực tràng bằng tay và có thể soi hậu môn để đánh giá búi trĩ. Nội soi đại tràng được cân nhắc khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý khác hoặc cần tầm soát ung thư đại trực tràng.

Khám trĩ thông thường: Đa số chỉ cần thăm khám lâm sàng và soi hậu môn (vài phút, không cần nhịn ăn/gây mê).

Chỉ định nội soi đại tràng: Cần thiết khi chảy máu không rõ nguyên nhân, máu lẫn trong phân, sụt cân, thiếu máu hoặc trên 45 tuổi để tầm soát ung thư.

Quy trình nhẹ nhàng: Khám và soi hậu môn chỉ gây căng tức nhẹ; báo ngay cho bác sĩ nếu bị nứt kẽ hoặc trĩ sưng đau để điều chỉnh thao tác.

1. Trường hợp chỉ cần soi hậu môn và khi cần nội soi đại tràng

Việc lựa chọn phương pháp kiểm tra khi khám trĩ phụ thuộc vào triệu chứng, độ tuổi, tiền sử bệnh và nguy cơ mắc bệnh lý đại trực tràng. Một số trường hợp chỉ cần khám lâm sàng kết hợp soi hậu môn, trong khi những người có dấu hiệu cảnh báo có thể cần nội soi đại tràng để tìm nguyên nhân.

• Trường hợp chỉ cần khám lâm sàng và soi hậu môn: Người có triệu chứng điển hình của bệnh trĩ như chảy máu đỏ tươi khi đại tiện, búi trĩ sa hoặc khó chịu vùng hậu môn, không có dấu hiệu cảnh báo và nguy cơ ung thư đại trực tràng thấp. Bác sĩ thường kiểm tra bên ngoài, thăm trực tràng bằng tay và có thể sử dụng ống soi hậu môn để quan sát trĩ nội.
• Trường hợp cần cân nhắc nội soi đại tràng: Người có biểu hiện chảy máu trực tràng chưa rõ nguyên nhân, máu lẫn trong phân, thiếu máu thiếu sắt, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng. Người từ 45 tuổi cũng nên được tư vấn tầm soát ung thư đại trực tràng theo nguy cơ, nhưng không phải ai cũng bắt buộc nội soi đại tràng chỉ vì đã đến độ tuổi này.

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Phẫu thuật Đại trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS, 2024), chảy máu trực tràng không nên mặc định là do bệnh trĩ. Nội soi toàn bộ đại tràng được chỉ định ở một số người bệnh có triệu chứng trĩ kèm chảy máu, nhằm đánh giá các nguyên nhân khác như polyp, ung thư đại trực tràng hoặc bệnh viêm ruột.

2. Vì sao bác sĩ khuyên nên soi hậu môn/trực tràng khi khám trĩ?

Soi hậu môn – trực tràng giúp bác sĩ quan sát búi trĩ nội, phát hiện những tổn thương khác ở vùng hậu môn và đánh giá liệu người bệnh có cần kiểm tra sâu hơn hay không.

• Phân biệt trĩ nội và trĩ ngoại: Trĩ nội nằm phía trên đường lược, thường gây chảy máu đỏ tươi và có thể sa khi đại tiện. Soi hậu môn giúp bác sĩ quan sát vị trí, đặc điểm búi trĩ nội; việc phân độ từ 1 đến 4 còn dựa vào mức độ sa và khả năng tự co lên của búi trĩ.
• Phát hiện các bệnh lý hậu môn: Soi hậu môn có thể giúp nhận biết một số tổn thương như viêm niêm mạc, nứt kẽ hậu môn hoặc tổn thương trong ống hậu môn. Những bệnh lý như áp xe, rò hậu môn cũng cần được đánh giá qua khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán phù hợp.
• Hỗ trợ phát hiện dấu hiệu cần kiểm tra đại trực tràng: Khi biểu hiện chảy máu không phù hợp với bệnh trĩ hoặc có triệu chứng cảnh báo, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng. Soi hậu môn chỉ quan sát được vùng hậu môn và phần trực tràng thấp, không thay thế nội soi toàn bộ đại tràng trong việc tìm polyp hoặc khối u ở đoạn ruột phía trên.

3. So sánh các phương pháp kiểm tra và nội soi khi khám trĩ

Ba phương pháp thường được sử dụng trong đánh giá bệnh trĩ gồm thăm trực tràng bằng tay, soi hậu môn và nội soi đại tràng. Mỗi phương pháp có phạm vi quan sát, mục đích và yêu cầu chuẩn bị khác nhau.

Lưu ý: Soi hậu môn thường sử dụng ống soi ngắn, cứng và không cần gây mê ở phần lớn người bệnh. Nội soi đại tràng sử dụng ống mềm dài hơn, có camera và có thể thực hiện với thuốc an thần hoặc gây mê theo chỉ định.

4. Quy trình khám trĩ chuẩn y khoa diễn ra như thế nào?

Quy trình khám trĩ thường gồm 4 bước: hỏi bệnh, khám vùng hậu môn, soi chẩn đoán khi cần và tư vấn phương án điều trị. Bác sĩ sẽ điều chỉnh các bước theo triệu chứng, mức độ đau và tình trạng sức khỏe của từng người.

• Bước 1 – Hỏi tiền sử bệnh và triệu chứng: Bác sĩ trao đổi về thời gian chảy máu, cảm giác đau rát, tình trạng sa búi trĩ, thói quen đại tiện, chế độ ăn và tiền sử bệnh lý của gia đình.
• Bước 2 – Khám lâm sàng: Người bệnh được hướng dẫn nằm ở tư thế phù hợp, thường là nằm nghiêng. Bác sĩ quan sát vùng quanh hậu môn để tìm trĩ ngoại, búi trĩ sa, nứt kẽ hoặc dấu hiệu viêm nhiễm. Thăm trực tràng bằng tay được thực hiện khi phù hợp và người bệnh có thể chịu đựng được.
• Bước 3 – Soi hậu môn – trực tràng: Khi cần, bác sĩ bôi gel bôi trơn và đưa nhẹ dụng cụ soi chuyên dụng vào ống hậu môn để quan sát niêm mạc, vị trí và đặc điểm búi trĩ. Nếu người bệnh có tổn thương gây đau nhiều, bác sĩ có thể điều chỉnh hoặc trì hoãn thao tác này.
• Bước 4 – Đọc kết quả và tư vấn điều trị: Bác sĩ giải thích các phát hiện, xác định loại trĩ, mức độ bệnh và đề xuất phương án phù hợp như thay đổi lối sống, dùng thuốc, thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật khi có chỉ định.

Theo Viện Quốc gia về Bệnh Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ (NIDDK), việc chẩn đoán trĩ thường dựa trên bệnh sử và khám thực thể. Soi hậu môn hoặc những phương pháp đánh giá sâu hơn được bổ sung khi bác sĩ cần quan sát tổn thương bên trong.

5. Những chuẩn bị cần thiết trước khi đi khám trĩ

Trước khi khám trĩ, người bệnh nên vệ sinh vùng hậu môn nhẹ nhàng, ghi nhớ triệu chứng, trao đổi trước về yêu cầu nhịn ăn hoặc làm sạch ruột và chọn trang phục thuận tiện.

• Vệ sinh cá nhân: Tắm rửa và làm sạch vùng hậu môn bằng nước sạch, tránh xịt rửa quá mạnh hoặc sử dụng dung dịch tẩy rửa có tính kích ứng.
• Ghi nhớ các triệu chứng: Theo dõi tần suất đại tiện, màu sắc máu (đỏ tươi, đỏ thẫm), lượng máu, cảm giác đau và mức độ sa của búi trĩ. Nếu có kết quả nội soi hoặc hồ sơ điều trị trước đó, nên mang theo để bác sĩ tham khảo.
• Trao đổi về việc nhịn ăn và chuẩn bị ruột: Khám lâm sàng hoặc soi hậu môn thông thường không yêu cầu nhịn ăn như nội soi đại tràng. Nếu được chỉ định nội soi toàn bộ đại tràng, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn ăn uống và sử dụng thuốc làm sạch ruột từ trước ngày thực hiện. Chỉ nhịn ăn sáng không đủ để thay thế quy trình chuẩn bị đại tràng.
• Chuẩn bị trang phục: Mặc quần áo rộng rãi, dễ thay hoặc điều chỉnh để thuận tiện khi thăm khám.

6. Khám và soi trĩ có đau không? Làm sao để bớt lo lắng?

Khám và soi hậu môn thường chỉ gây cảm giác hơi căng tức, vướng hoặc khó chịu trong thời gian ngắn, vì bác sĩ cần đưa ngón tay hoặc dụng cụ soi vào vùng hậu môn – trực tràng. Tuy nhiên, người có nứt kẽ hậu môn, trĩ tắc mạch hoặc búi trĩ sưng đau nhiều có thể cảm thấy đau rõ hơn, nên cần thông báo trước để bác sĩ điều chỉnh thao tác.

Cách để bớt lo lắng và chuẩn bị tâm lý

• Tìm hiểu trước quy trình: Biết rõ bác sĩ sẽ khám những gì, sử dụng dụng cụ nào và thời gian dự kiến giúp bạn chủ động hơn, giảm tâm lý e ngại.
• Trao đổi về phương pháp hỗ trợ: Nếu rất nhạy cảm với đau hoặc từng có trải nghiệm khó chịu khi khám hậu môn, bạn nên báo trước để bác sĩ đánh giá, điều chỉnh cách khám và tư vấn biện pháp hỗ trợ phù hợp.
• Vệ sinh sạch sẽ trước khi khám: Vệ sinh vùng hậu môn nhẹ nhàng, tránh sử dụng dung dịch gây kích ứng hoặc tự thụt tháo khi chưa được hướng dẫn.
• Lựa chọn cơ sở y tế có chuyên môn: Ưu tiên cơ sở được cấp phép, có bác sĩ phù hợp với chuyên khoa cần khám và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn rõ ràng.
• Thẳng thắn chia sẻ với bác sĩ: Nếu cảm thấy đau hoặc quá căng thẳng, hãy thông báo ngay. Bác sĩ có thể hướng dẫn hít thở chậm, thả lỏng cơ vùng hậu môn và điều chỉnh thao tác để giảm khó chịu.

7. Các câu hỏi thường gặp khi đi khám trĩ (FAQ)

Khám trĩ có mất nhiều thời gian không?

Khám lâm sàng và soi hậu môn thường diễn ra tương đối nhanh, phần thao tác chỉ mất vài phút. Tuy nhiên, tổng thời gian còn phụ thuộc vào việc hỏi bệnh, chờ khám và các kiểm tra bổ sung.

Nữ giới đi khám trĩ có ngại không, có bác sĩ nữ không?

Khám trĩ là hoạt động y khoa thông thường, được thực hiện với yêu cầu đảm bảo riêng tư và tôn trọng người bệnh. Nếu cảm thấy e ngại, bạn có thể trao đổi trước về nhu cầu được bác sĩ nữ thăm khám hoặc có nhân viên y tế nữ hỗ trợ.

Nếu bạn có biểu hiện đi ngoài ra máu, đau rát hậu môn, sa búi trĩ hoặc đang băn khoăn về việc có cần nội soi khi khám trĩ, hãy chủ động liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.

Thông tin liên hệ Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt:

• Địa chỉ: 139 Phố Đại La, Phường Tương Mai, Hà Nội.
• Hotline tư vấn và đặt lịch: 0287 306 8668.
• Thời gian làm việc: 7h00–17h00, từ Thứ 2 đến Chủ nhật.
• Website: https://tieuhoaviet.com.vn/

Cắt trĩ bằng laser có ưu điểm gì? Tất tần tật những điều bạn cần biết 

Trĩ độ mấy thì phải cắt, khi nào cần phẫu thuật? 

Có mấy phương pháp cắt trĩ, nên chọn phương pháp nào?