Đau bụng quặn từng cơn buồn đi ngoài là dấu hiệu bệnh gì?

Đau bụng quặn từng cơn kèm buồn đi ngoài thường gặp trong rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày – ruột, hội chứng ruột kích thích hoặc nhiễm khuẩn đường ruột. Cơn đau thường xuất hiện do ruột co bóp mạnh và có thể giảm sau khi đại tiện. Tuy nhiên, triệu chứng này đôi khi liên quan đến bệnh lý nghiêm trọng hơn như viêm đại tràng, tắc ruột hoặc bệnh lý ổ bụng cấp. Nếu đau dữ dội hoặc tăng dần, sốt cao, nôn nhiều, bụng chướng, không trung tiện được, đi ngoài ra máu/ phân đen hoặc kèm sụt cân, nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân.

Bản chất triệu chứng: Đau quặn từng cơn do sự tăng co bóp bất thường của cơ trôi ruột, xuất hiện phản xạ đẩy phân ra ngoài dẫn đến cảm giác mót rặn/buồn đi ngoài khẩn cấp.

Các bệnh lý thường gặp: Hội chứng ruột kích thích (IBS-D), Viêm đại tràng (mạn tính, co thắt), Viêm ruột do nhiễm khuẩn, Viêm loét trực tràng.

Phương pháp chẩn đoán vàng: Nội soi đại – trực tràng ống mềm giúp quan sát chi tiết niêm mạc ruột, phát hiện sớm tổn thương, viêm loét hoặc polyp.

Hướng xử trí an toàn: Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy/kháng sinh khi chưa rõ nguyên nhân; cần chủ động thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa.

I – 5 Bệnh lý phổ biến gây đau bụng quặn từng cơn buồn đi ngoài

Các bệnh lý tiêu hóa thường gặp gây nên triệu chứng này bao gồm Hội chứng ruột kích thích (IBS), Viêm đại tràng, Nhiễm trùng đường ruột, Viêm loét đại trực tràng và Khối u/Polyp đại tràng.

Tùy thuộc vào tần suất, đặc điểm phân và các biểu hiện đi kèm, triệu chứng này có thể là cảnh báo của các bệnh lý sau:

1.1. Hội chứng ruột kích thích (IBS – Co thắt đại tràng)

Đây là tình trạng rối loạn chức năng đại tràng mà không tìm thấy tổn thương thực thể trên niêm mạc. Bệnh nhân thường xuất hiện triệu chứng đau quặn bụng (nhất là sau khi ăn đồ lạ, đồ sống, lạnh hoặc khi căng thẳng). Sau khi đi ngoài phân lỏng hoặc nát, cơn đau bụng sẽ dịu đi rõ rệt.

1.2. Viêm đại tràng mạn tính

Người bị viêm đại tràng thường có tổn thương viêm loét trên niêm mạc đại tràng. Biểu hiện đặc trưng là đau dọc theo khung đại tràng, đau quặn từng cơn, đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân có thể lẫn nhầy hoặc máu. Người bệnh luôn có cảm giác đi ngoài không hết phân, mót rặn liên tục.

1.3. Nhiễm trùng đường ruột (Ngộ độc thực phẩm)

Do tiêu thụ thực phẩm, nước uống bị nhiễm vi khuẩn (Salmonella, E. coli…), vi rút hoặc ký sinh trùng. Cơn đau quặn xuất hiện đột ngột, dữ dội, đi kèm tiêu chảy cấp (phân nước), buồn nôn, nôn mửa và có thể sốt.

1.4. Viêm loét đại trực tràng chảy máu

Bệnh lý tự miễn gây viêm và loét sâu ở lớp niêm mạc đại trực tràng. Triệu chứng điển hình là đau quặn bụng dưới, buồn đi ngoài liên tục, phân lỏng kèm máu tươi và dịch nhầy mủ.

1.5. Polyp hoặc Khối u đại trực tràng

Các khối polyp lớn hoặc u ở đại trực tràng có thể làm cản trở lưu thông của chất thải, gây kích thích cơ ruột co bóp mạnh để đẩy phân qua, dẫn đến những cơn đau quặn bụng kèm cảm giác mót rặn kéo dài.

II. Khi nào triệu chứng đau quặn bụng buồn đi ngoài trở nên nguy hiểm?

Người bệnh cần lập tức đến cơ sở y tế khi đau bụng quặn kèm theo các dấu hiệu cảnh báo như đi ngoài ra máu, sốt cao, nôn ói dai dẳng, sút cân nhanh hoặc mất nước nghiêm trọng.

Mặc dù nhiều trường hợp đau bụng quặn là do rối loạn tiêu hóa lành tính, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan nếu phát hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm (Alarm Symptoms) sau:

• Đi ngoài ra máu: Phân có lẫn máu tươi, máu đông màu thẫm hoặc phân đen như bã cà phê.
• Sút cân bất thường: Giảm cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân.
• Sốt cao kèm rét run: Cảnh báo tình trạng nhiễm trùng đường tiêu hóa nặng hoặc viêm nhiễm cấp tính.
• Dấu hiệu mất nước: Môi khô, mắt trũng, khát nước dữ dội, tiểu ít, dập dờn mệt mỏi.
• Cơn đau kéo dài: Đau bụng dữ dội không giảm sau khi đi ngoài, bụng chướng cứng hoặc đau lan ra sau lưng.

III – Phương pháp chẩn đoán đau bụng quặn buồn đi ngoài hiệu quả

Chẩn đoán bệnh lý đường tiêu hóa đòi hỏi sự kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật cận lâm sàng hiện đại, trong đó nội soi đại trực tràng là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất.

Để tìm chính xác nguyên nhân gây đau bụng quặn từng cơn, bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa sẽ chỉ định các bước kiểm tra:

• Thăm khám lâm sàng & Khai thác tiền sử: Bác sĩ ghi nhận vị trí đau, tần suất đi ngoài, tính chất phân và thói quen ăn uống.
• Xét nghiệm phân & Xét nghiệm máu: Giúp phát hiện tình trạng nhiễm khuẩn, vi rút, ký sinh trùng hoặc tình trạng thiếu máu, viêm nhiễm trong cơ thể.
• Nội soi đại – trực tràng ống mềm: Phương pháp chuẩn vàng cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ bề mặt niêm mạc đại tràng và trực tràng. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện chính xác các vết viêm, loét, polyp hoặc tổn thương nghi ngờ.

IV – Hướng dẫn chăm sóc và xử lý an toàn tại nhà

Khi xuất hiện cơn đau quặn nhẹ, bạn nên nghỉ ngơi, chườm ấm bụng, bổ sung nước điện giải Oresol và duy trì chế độ ăn thanh nhẹ, dễ tiêu.

Trong thời gian chờ thăm khám bác sĩ, bạn có thể áp dụng các biện pháp làm dịu cơn đau an toàn sau:

• Chườm ấm vùng bụng: Dùng túi chườm ấm hoặc chai nước ấm đặt lên vùng bụng giúp thư giãn các cơ trôi đại tràng, giảm bớt tần suất co thắt.
• Bù nước và điện giải: Nếu đi ngoài phân lỏng nhiều lần, hãy uống Oresol pha đúng tỷ lệ hoặc nước ấm để phòng ngừa mất nước.
• Điều chỉnh chế độ ăn: Ăn các món cháo loãng, súp, thực phẩm mềm, dễ tiêu. Tránh xa thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ sống/tái, thực phẩm cay nóng, sữa và các chất kích thích (cà phê, rượu, bia).
• Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy/kháng sinh: Việc tự ý dùng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm giữ lại vi khuẩn/mã độc trong ruột, khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

V – Thăm khám và chẩn đoán an toàn tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt

Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt cung cấp giải pháp chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiêu hóa chuyên sâu với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm và hệ thống nội soi hiện đại.

Nếu triệu chứng đau bụng quặn từng cơn buồn đi ngoài tái diễn dai dẳng, bạn có thể chủ động thăm khám tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt:

• Đội ngũ chuyên gia chuyên khoa: Bệnh nhân được trực tiếp thăm khám và tư vấn bởi TS.BS Đỗ Anh Giang (Cố vấn chuyên môn Tiêu hóa Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật Bệnh viện Bạch Mai) cùng các bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm.
• Công nghệ nội soi không đau êm ái: Phòng khám trang bị hệ thống nội soi ống mềm Fujifilm thế hệ mới kết hợp kỹ thuật tiền mê dịu nhẹ, giúp quá trình kiểm tra diễn ra hoàn toàn nhẹ nhàng, không đau, không khó chịu.
• Quy trình chuẩn y khoa, chi phí minh bạch: Mọi chi phí khám và nội soi đều được niêm yết công khai, quy trình tinh gọn giúp tiết kiệm thời gian cho người bệnh.

VI – Những câu hỏi liên quan?

1. Đau bụng quặn từng cơn buồn đi ngoài có phải dấu hiệu ung thư đại tràng không?

Triệu chứng này chủ yếu do các bệnh lý lành tính như viêm đại tràng, IBS hoặc nhiễm trùng ruột. Tuy nhiên, nếu đau quặn bụng tái diễn dai dẳng ở người trên 40 tuổi, đi kèm đi ngoài ra máu, phân biến dạng dẹt nhỏ hoặc sút cân không rõ nguyên nhân thì đây có thể là cảnh báo sớm của ung thư đại trực tràng và cần được nội soi kiểm tra ngay.

2. Bị đau bụng quặn buồn đi ngoài nên ăn gì và kiêng gì?

Nên ăn: Cháo loãng, súp, cơm mềm, bánh mì sandwich, chuối, táo gọt vỏ (chế độ BRAT).

Nên kiêng: Sữa và sản phẩm từ sữa, đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm tươi sống (gỏi, tiết canh), đồ uống có ga, cà phê, rượu bia và thức ăn quá cay nóng.

3. Khi bị đau quặn bụng có nên dùng thuốc chống co thắt ngay không?

Các thuốc giảm co thắt cơ trơn có thể hỗ trợ dịu cơn đau quặn. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng, tránh việc che lấp các triệu chứng cấp cứu ngoại khoa như viêm ruột thừa hay tắc ruột.

Nội soi đại tràng bao lâu 1 lần, bác sĩ giải đáp

Nội soi đại tràng cần chuẩn bị gì? Những lưu ý quan trọng

Chi phí nội soi đại tràng gây mê bao nhiêu? Bảng giá mới nhất