Nội soi dạ dày có phát hiện được ung thư không?

Cố vấn chuyên môn: BS.CKI NGUYỄN QUỐC KHÁNH
- Bác sĩ Nội soi tiêu hóa · Hơn 12 năm kinh nghiệm
- Nguyên Phó trưởng khoa Thăm dò chức năng – Trung tâm Y tế Tiên Du
Nội soi dạ dày có thể phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư nhờ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày, từ đó nhận biết bất thường như loét, polyp hoặc khối u. Tuy nhiên, để khẳng định chắc chắn có ung thư hay không, bác sĩ thường cần sinh thiết tổn thương và làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.
Phát hiện sớm tổn thương: Nội soi quan sát trực tiếp niêm mạc để tìm viêm, loét, polyp hoặc khối u, kết hợp sinh thiết để xác định chính xác ung thư hay lành tính.
Lựa chọn phương pháp phù hợp: Có thể chọn nội soi thường (tiết kiệm) hoặc nội soi tiền mê/gây mê (êm ái, không đau, giảm buồn nôn).
Công nghệ hiện đại tối ưu: Các kỹ thuật tiên tiến (NBI, phóng đại hình ảnh, AI) giúp nhận diện rõ các tổn thương nghi ngờ từ giai đoạn sớm.
1. Nội soi phát hiện ung thư dạ dày như thế nào?
Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày để phát hiện vùng viêm, loét, polyp hoặc tổn thương nghi ngờ ung thư, kể cả khi biến đổi còn nhỏ. Khi phát hiện bất thường, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để sinh thiết; kết quả giải phẫu bệnh là cơ sở quan trọng để xác định tổn thương lành tính hay ác tính.
- Quan sát trực tiếp: Giúp nhận diện các vết loét, vùng viêm hoặc tổn thương nghi ngờ ung thư, kể cả tổn thương có kích thước nhỏ.
- Kết hợp sinh thiết: Bác sĩ có thể lấy một mẫu mô nhỏ tại vị trí tổn thương để kiểm tra tế bào dưới kính hiển vi.
- Độ chính xác cao: Nội soi kết hợp sinh thiết có giá trị cao trong đánh giá và phân biệt tổn thương lành tính, tiền ung thư và ác tính.

Theo Bệnh viện K, nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát tổn thương và xác định vị trí cần lấy mẫu mô. Khi phát hiện vùng nghi ngờ, sinh thiết được thực hiện để kiểm tra mô dưới kính hiển vi, hỗ trợ xác định bản chất và mức độ tổn thương, từ đó cung cấp cơ sở cho chẩn đoán ung thư dạ dày.
Nguồn: Bệnh viện K – Sinh thiết dạ dày, phương pháp chẩn đoán ung thư dạ dày hiệu quả
2. Khi nào nên nội soi tầm soát ung thư dạ dày?
Bạn nên cân nhắc nội soi khi xuất hiện các triệu chứng cảnh báo như đau thượng vị, khó tiêu, nhanh no, sụt cân, nôn hoặc đi ngoài phân đen; đồng thời cần chú ý hơn nếu thuộc nhóm có nguy cơ như tuổi cao, tiền sử gia đình, nhiễm Helicobacter pylori hoặc viêm dạ dày kéo dài.
Triệu chứng cảnh báo:
- Ợ chua, ợ hơi liên tục, đau vùng trên rốn hoặc vùng thượng vị.
- Cảm giác đầy bụng, khó tiêu, nhanh no dù ăn ít.
- Chán ăn, mệt mỏi, sụt cân không rõ lý do.
- Buồn nôn, nôn hoặc đi ngoài phân đen.

Đối tượng có nguy cơ cao:
- Người trên 40 tuổi, đặc biệt khi có thêm các yếu tố nguy cơ khác.
- Người có tiền sử gia đình như bố, mẹ, anh chị em ruột từng mắc ung thư dạ dày.
- Người nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori hoặc bị viêm loét dạ dày mạn tính.
- Người có thói quen hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thường xuyên ăn đồ muối chua hoặc thực phẩm nướng, chế biến ở nhiệt độ cao.
3. So sánh các phương pháp nội soi dạ dày phổ biến
Hiện nay có hai phương pháp nội soi phổ biến là nội soi dạ dày không gây mê và nội soi dạ dày có tiền mê/gây mê, đáp ứng nhu cầu và tình trạng sức khỏe khác nhau của người bệnh.
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp bạn dễ dàng lựa chọn phương pháp phù hợp:
| Tiêu chí so sánh | Nội soi dạ dày thường (không gây mê) | Nội soi dạ dày êm ái (có tiền mê/gây mê) |
|---|---|---|
| Cảm giác khi thực hiện | Có thể cảm thấy vướng họng, buồn nôn hoặc khó chịu trong thời gian ngắn. | Người bệnh thường ngủ trong thời gian thực hiện nên cảm giác khó chịu và buồn nôn được giảm đáng kể. |
| Tâm lý người bệnh | Có thể căng thẳng hoặc lo lắng trong quá trình soi. | Thường thoải mái hơn, phù hợp với người sợ nội soi hoặc có phản xạ nôn nhiều. |
| Mức độ quan sát của bác sĩ | Phản xạ nôn hoặc cử động có thể ảnh hưởng đến quá trình quan sát ở một số trường hợp. | Người bệnh ít cử động hơn, tạo điều kiện để bác sĩ quan sát kỹ niêm mạc và đánh giá các vùng bất thường. |
| Thời gian hồi phục | Thường tỉnh táo ngay sau khi rút ống soi. | Cần theo dõi và nghỉ ngơi sau thủ thuật cho đến khi tỉnh táo theo đánh giá của nhân viên y tế. |
| Chi phí | Tiết kiệm hơn. | Chi phí thường cao hơn do có thêm thuốc và quy trình theo dõi liên quan đến tiền mê/gây mê. |
4. Kỹ thuật nội soi hiện đại hỗ trợ phát hiện ung thư dạ dày từ giai đoạn sớm
Việc ứng dụng các công nghệ tăng cường hình ảnh, nội soi phóng đại và hỗ trợ trí tuệ nhân tạo giúp bác sĩ quan sát rõ hơn những thay đổi bất thường trên bề mặt niêm mạc, qua đó hỗ trợ phát hiện các tổn thương nghi ngờ ung thư ở giai đoạn sớm.
Các kỹ thuật nội soi hiện đại có thể hỗ trợ bác sĩ đánh giá tổn thương chi tiết hơn:
- Công nghệ tăng cường hình ảnh như NBI, BLI, LCI: Tăng độ tương phản của cấu trúc niêm mạc và hệ thống mạch máu, từ đó giúp nhận diện các vùng bất thường rõ hơn.
- Phóng đại hình ảnh: Hỗ trợ quan sát chi tiết cấu trúc bề mặt niêm mạc và vi mạch tại vùng tổn thương nghi ngờ.
- Hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (AI): Có thể hỗ trợ nhận diện và cảnh báo vùng bất thường để bác sĩ kiểm tra kỹ hơn trong quá trình nội soi.

Theo hướng dẫn MAPS III năm 2025 của European Society of Gastrointestinal Endoscopy cùng các hội chuyên ngành liên quan, nội soi chất lượng cao kết hợp kỹ thuật tăng cường hình ảnh được khuyến nghị trong đánh giá tổn thương tiền ung thư và ung thư dạ dày; khi phát hiện vùng nghi ngờ, sinh thiết có định hướng giúp cung cấp thêm cơ sở chẩn đoán mô bệnh học.
Xem hướng dẫn MAPS III 2025 của European Society of Gastrointestinal Endoscopy
5. Quy trình nội soi dạ dày diễn ra như thế nào?
Quy trình nội soi dạ dày chuẩn y khoa diễn ra nhanh chóng, an toàn qua 3 bước chính từ chuẩn bị, thực hiện đến trả kết quả tư vấn.
Để quá trình nội soi diễn ra thuận lợi, người bệnh sẽ trải qua các bước sau:
Trước khi nội soi (Chuẩn bị):
- Nhịn ăn ít nhất 6 tiếng và nhịn uống nước trước 2 – 4 tiếng để dạ dày sạch sẽ.
- Thông báo cho bác sĩ về tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng.
Trong khi nội soi:
- Bác sĩ tiến hành gây tê họng hoặc sử dụng thuốc tiền mê tùy phương pháp được lựa chọn.
- Nhẹ nhàng đưa ống soi qua đường miệng hoặc đường mũi vào đường tiêu hóa trên để thăm khám.
- Thời gian thực hiện thường kéo dài khoảng 5 – 15 phút, có thể lâu hơn nếu cần sinh thiết hoặc can thiệp.

Sau khi nội soi:
- Nghỉ ngơi tại chỗ theo hướng dẫn.
- Nhận kết quả và nghe bác sĩ tư vấn chi tiết về tình trạng dạ dày.
Khách hàng Hà Văn Sự (Hà Nội) đến Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt để nội soi dạ dày sau thời gian dài bị đau thượng vị, khó tiêu ảnh hưởng đến sinh hoạt. Qua nội soi, bác sĩ xác định được tình trạng tổn thương và nguyên nhân gây triệu chứng; khách hàng đánh giá quy trình thực hiện nhẹ nhàng, nhanh chóng và được theo dõi sau nội soi chu đáo.
Xem chi tiết: Nội soi dạ dày không đau: Trải nghiệm thực tế của khách hàng Hà Văn Sự
6. Cần lưu ý gì trước và sau khi thực hiện nội soi dạ dày?
Trước nội soi, người bệnh cần chú ý thời gian nhịn ăn, hạn chế đồ uống có màu và thông báo tình trạng sức khỏe cho bác sĩ; sau nội soi nên ăn nhẹ, tránh thực phẩm kích thích và không tự lái xe nếu đã sử dụng thuốc tiền mê hoặc gây mê.
- Lưu ý trước khi soi:
- Không nên uống nước có màu như cà phê, nước ngọt hoặc sữa trước khi soi theo khoảng thời gian được cơ sở y tế hướng dẫn.
- Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế lo lắng trước khi thực hiện.
- Lưu ý sau khi soi:
- Ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp khi đã tỉnh táo và được phép ăn uống.
- Tránh ăn đồ chua, cay, quá nóng hoặc uống rượu bia, nước có ga trong ngày đầu.
- Nếu chọn nội soi có tiền mê/gây mê, bạn nên có người thân đi cùng và tránh tự lái xe về nhà.
7. Nội soi dạ dày phát hiện tổn thương bất thường có phải ung thư không?
Không phải mọi tổn thương bất thường phát hiện qua nội soi đều là ung thư. Nội soi giúp bác sĩ nhận diện các vùng nghi ngờ như loét, polyp hoặc khối bất thường; nếu cần, bác sĩ sẽ lấy mẫu mô sinh thiết và làm giải phẫu bệnh để xác định chính xác bản chất tổn thương.
8. Câu hỏi thường gặp về nội soi phát hiện ung thư dạ dày
Nội soi dạ dày có đau không?
Nội soi dạ dày thường không gây đau đớn mà chủ yếu tạo cảm giác khó chịu, vướng nghẹn hoặc buồn nôn khi ống soi qua cổ họng. Bạn có thể chọn nội soi không gây mê (tỉnh táo, tiết kiệm chi phí) hoặc nội soi gây mê (ngủ êm ái, hoàn toàn không biết gì).
Nội soi dạ dày mất bao lâu thì xong?
Quá trình quan sát bên trong dạ dày thường diễn ra trong khoảng 5 đến 15 phút. Tuy nhiên, tổng thời gian khám, chuẩn bị và theo dõi hồi phục nếu có tiền mê/gây mê có thể kéo dài khoảng 1 đến 2 tiếng tùy từng trường hợp.
Bao lâu thì nên đi nội soi tầm soát ung thư dạ dày một lần?
Không có một khoảng thời gian cố định áp dụng cho tất cả mọi người. Tần suất nội soi phụ thuộc vào tuổi, tiền sử gia đình, tình trạng nhiễm Helicobacter pylori, kết quả nội soi trước đó và sự hiện diện của các tổn thương tiền ung thư như viêm teo hoặc chuyển sản ruột.
Nội soi dạ dày qua đường mũi có tốt hơn qua miệng không?
Nội soi dạ dày và đại tràng cùng lúc có được không? Cần lưu ý những gì
Bao lâu nên nội soi dạ dày một lần? Khi nào cần nội soi sớm hơn?
