Nhiều ngày không đi ngoài có nguy hiểm không? Bác sĩ tiêu hóa giải đáp

Question

Mấy hôm nay em bị 3 - 4 ngày mới đi ngoài một lần, bụng đầy tức khó chịu, khi đi được thì phân cứng và phải rặn nhiều. Em ngồi máy tính cả ngày, cũng ít ăn rau. Bác sĩ cho em hỏi nhiều ngày không đi ngoài có nguy hiểm không ạ, và mấy ngày thì em phải đi khám?

CỐ VẤN CHUYÊN MÔN TS.BS ĐỖ ANH GIANG · Accepted Answer

Chào Thu,

Nhiều ngày không đi ngoài (đại tiện dưới 3 lần/tuần) gây nguy hiểm nếu phân bị ứ đọng lâu, gây đau bụng, chướng bụng, nứt kẽ hậu môn, bệnh trĩ hoặc tắc phân. Tình trạng này thường liên quan đến táo bón, chế độ ăn ít chất xơ, uống thiếu nước hoặc ít vận động. Cần đi khám sớm nếu kèm đau bụng dữ dội, nôn, bụng căng, không trung tiện được, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân.

I – Biến chứng nguy hiểm khi kéo dài tình trạng đại tiện khó
II – Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay
III – Giải pháp hỗ trợ và cải thiện an toàn tại nhà

I – Biến chứng nguy hiểm khi kéo dài tình trạng đại tiện khó

Đại tiện khó kéo dài có thể gây táo bón mạn tính, sa trực tràng hoặc tắc phân. Phân ứ đọng lâu còn có thể làm đại tràng giãn, gây đau bụng, chướng bụng và hiếm gặp hơn là tắc ruột. Cần đi khám sớm nếu kèm đi ngoài ra máu, đau bụng dữ dội, nôn, không trung tiện được hoặc sụt cân.

Ứ phân và nguy cơ tắc ruột: Khối phân ở lại đại tràng quá lâu sẽ bị mất nước, trở nên khô cứng và gây bít nghẽn đường ruột. Trường hợp nặng có thể phải can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật để gắp bỏ khối ứ đọng.
Thủng ruột, viêm phúc mạc: Áp lực phân tích tụ quá lớn dễ làm rách hoặc thủng thành ruột, khiến chất thải rò rỉ vào khoang bụng gây nhiễm trùng máu và viêm phúc mạc đe dọa tính mạng.
Bệnh trĩ và sa trực tràng: Thói quen rặn mạnh liên tục làm tăng áp lực đột ngột lên hệ thống tĩnh mạch hậu môn, dẫn đến hình thành trĩ nội, trĩ ngoại hoặc khiến trực tràng bị sa ra ngoài.
Nứt kẽ hậu môn: Phân quá kích thước và thô cứng khi tống ra ngoài sẽ làm rách niêm mạc ống hậu môn, gây nên những cơn đau rát dữ dội và chảy máu tươi.
Tự nhiễm độc cơ thể: Độc tố từ chất thải không được đào thải kịp thời sẽ bị đại tràng tái hấp thu vào máu, làm cơ thể Thu luôn trong trạng thái mệt mỏi, chán ăn, sạm da và rối loạn tiêu hóa mạn tính.

Đại tiện khó kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến ứ phân, tắc ruột, trĩ, nứt kẽ hậu môn hoặc biến chứng nặng hơn. Người bệnh nên đi khám nếu tình trạng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc kèm đau bụng, chảy máu.

II – Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay

Nếu tình trạng chậm đi ngoài đi kèm các biểu hiện bất thường dưới đây, Thu cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa Tiêu hóa để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tuyệt đối không tự theo dõi tại nhà.

Trì hoãn đại tiện kèm triệu chứng chướng bụng: Quá 3 ngày không thể đi ngoài, bụng phồng căng cứng, kèm cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa.
Đau quặn bụng và mất khả năng trung tiện: Cơn đau bụng xuất hiện từng cơn dữ dội và hoàn toàn không thể xì hơi (trung tiện).
Bất thường về phân: Xuất hiện máu tươi, phân chuyển màu đen như bồ hóng hoặc lẫn chất nhầy bẩn.
Dấu hiệu toàn thân nghiêm trọng: Sốt cao, cơ thể mệt lả, lờ đờ hoặc sụt cân cấp tính không rõ nguyên do.

III – Giải pháp hỗ trợ và cải thiện an toàn tại nhà

Đối với các biểu hiện khởi phát nhẹ, Thu có thể áp dụng các biện pháp khoa học giúp kích thích nhu động ruột và làm mềm phân tự nhiên trước khi thăm khám chuyên khoa.

Bổ sung đủ nước: Duy trì uống từ 2 – 2,5 lít nước ấm mỗi ngày, đặc biệt thói quen uống 1 ly nước ấm ngay khi ngủ dậy giúp kích thích phản xạ co bóp của ruột.
Điều chỉnh chế độ xơ hợp lý: Tăng cường rau xanh, khoai lang, chuối chín, đu đủ và ngũ cốc. Nên bổ sung chất xơ từ từ để tránh tình trạng đầy hơi, chướng bụng.
Tăng cường vận động thể chất: Duy trì đi bộ nhẹ nhàng hoặc tập yoga 20 – 30 phút mỗi ngày nhằm hỗ trợ lưu thông máu và thúc đẩy nhu động ruột hoạt động hiệu quả.
Rèn luyện thói quen đại tiện: Cố gắng đi vệ sinh vào một khung giờ cố định trong ngày (ưu tiên buổi sáng) và tuyệt đối không nhịn khi có cảm giác mót cầu.
Thận trọng với thuốc nhuận tràng: Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhuận tràng kéo dài để tránh làm ruột mất phản xạ tự nhiên và phụ thuộc vào thuốc.

Để cải thiện đại tiện khó, nên uống đủ nước, tăng chất xơ phù hợp, vận động đều và tập thói quen đi vệ sinh đúng giờ. Không nên lạm dụng thuốc nhuận tràng kéo dài vì có thể làm rối loạn phản xạ đại tiện tự nhiên.

Những việc không nên làm:

Không tự dùng thuốc nhuận tràng kéo dài có thể gây lệ thuộc và làm giảm nhu động ruột tự nhiên. Nếu cần dùng, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Không tự thụt tháo tại nhà có thể gây tổn thương, cần được bác sĩ chỉ định.
Không rặn quá sức dễ gây nứt kẽ hậu môn hoặc làm bệnh trĩ nặng thêm.

Với tình huống của bạn 3 – 4 ngày mới đi ngoài, vẫn trung tiện được, không đau dữ dội đây chưa phải tình huống cấp cứu. Kết hợp với việc bạn ngồi nhiều và ít ăn rau, nhiều khả năng đây là táo bón chức năng liên quan lối sống. Nếu đã điều chỉnh 1 – 2 tuần mà không cải thiện, hoặc xuất hiện các dấu hiệu ở hai mục trên, Thu nên đi khám.

Bài viết liên quan: