Ai có nguy cơ cao bị ung thư dạ dày, khi nào nên tầm soát?

Nguy cơ ung thư dạ dày tăng ở người trên 50 tuổi, có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc hội chứng ung thư di truyền, nhiễm vi khuẩn H. pylori, viêm teo niêm mạc dạ dày và một số bệnh lý tiền ung thư. Ngoài ra, một số yếu tố như nhóm máu A, nhiễm EBV, hút thuốc, chế độ ăn không lành mạnh và tiếp xúc lâu dài với hóa chất trong một số ngành nghề cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Mức độ nguy hiểm: Phát hiện muộn dẫn đến tỷ lệ tử vong cao và điều trị tốn kém do tế bào ung thư đã xâm lấn, di căn.

Dấu hiệu cảnh báo: Đau thượng vị kéo dài không giảm bằng thuốc, sút cân đột ngột, chán ăn, nhanh no và đi ngoài phân đen.

Biện pháp phòng ngừa: Nội soi dạ dày định kỳ, điều trị dứt điểm vi khuẩn HP, ăn uống lành mạnh và bỏ thuốc lá, rượu bia.

1. Ung thư dạ dày nguy hiểm như thế nào nếu phát hiện muộn?

Những nguy cơ nghiêm trọng khi phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn muộn bao gồm triệu chứng mờ nhạt dễ bỏ qua, tỷ lệ tử vong cao do xâm lấn di căn và quá trình điều trị phức tạp, tốn kém:

• Triệu chứng mờ nhạt ở giai đoạn đầu: Ở thời điểm mới khởi phát, các dấu hiệu thường chỉ dừng lại ở mức ợ hơi, đầy bụng, đau nhẹ vùng thượng vị – rất dễ nhầm lẫn với viêm loét dạ dày thông thường.
• Tỷ lệ tử vong cao: Khi phát hiện ở giai đoạn muộn, tế bào ung thư đã xâm lấn sâu và di căn sang các cơ quan khác (gan, phổi, hạch ổ bụng), làm giảm đáng kể thời gian sống sau 5 năm.
• Điều trị phức tạp và tốn kém: Việc phẫu thuật, hóa trị, xạ trị ở giai đoạn muộn đòi hỏi chi phí lớn và gây tốn kém tiền bạc, đồng thời suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống của người bệnh.

Theo thông tin từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO, gánh nặng ung thư dạ dày đang gia tăng trên toàn cầu, đặc biệt tại các khu vực châu Á.

2. Ai là người có nguy cơ cao mắc ung thư dạ dày?

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư dạ dày bao gồm người nhiễm vi khuẩn HP, người mắc bệnh lý dạ dày mạn tính, người có yếu tố gia đình, người có thói quen sinh hoạt kém lành mạnh và nhóm người trên 40 tuổi:

• Người nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP): Đây là nguyên nhân hàng đầu gây viêm dạ dày mạn tính, teo niêm mạc và dần tiến triển thành ung thư nếu không được kiểm soát.
• Người mắc các bệnh dạ dày mạn tính: Những trường hợp có tiền sử viêm dạ dày mạn tính, viêm teo niêm mạc dạ dày, dị sản ruột hoặc từng phẫu thuật cắt một phần dạ dày.
• Người có người thân trong gia đình mắc ung thư tiêu hóa: Yếu tố di truyền và thói quen sinh hoạt chung trong gia đình làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ở các thế hệ sau.
• Người có thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh: Thường xuyên ăn đồ nướng, đồ muối chua, thực phẩm chứa nhiều muối, hút thuốc lá, uống rượu bia, căng thẳng kéo dài hoặc bị béo phì.
• Người trên 40 tuổi: Mặc dù ung thư dạ dày đang có xu hướng trẻ hóa, tỷ lệ mắc bệnh vẫn tăng mạnh ở nhóm độ tuổi từ 40 trở lên.

3. Các đối tượng nguy cơ và tần suất tầm soát ung thư dạ dày

Dưới đây là bảng tổng hợp giúp bạn dễ dàng xác định nhóm nguy cơ của bản thân và tần suất khám tầm soát phù hợp:

4. Các dấu hiệu cảnh báo bạn cần đi khám dạ dày ngay lập tức

Các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ dạ dày cần đi khám ngay bao gồm đau bụng thượng vị kéo dài, sút cân đột ngột, chán ăn hoặc nhanh no, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen và tình trạng cơ thể mệt mỏi, da xanh xao:

• Đau bụng vùng thượng vị kéo dài: Đau êm ả, đau nhói hoặc cảm giác nóng rát vùng trên rốn không thuyên giảm khi dùng thuốc dạ dày thông thường.
• Sút cân đột ngột không rõ nguyên nhân: Giảm cân nhanh chóng trong thời gian ngắn mà không phải do ăn kiêng hay tập luyện.
• Chán ăn, nuốt vướng, nhanh no:Luôn có cảm giác đầy bụng, chèn ép sau khi ăn dù chỉ ăn một lượng rất nhỏ.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen: Đây là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết tiêu hóa, nguy hiểm cần xử trí y tế kịp thời.
• Cơ thể mệt mỏi, da xanh xao: Tình trạng thiếu máu mạn tính do mất máu rỉ rả từ tổn thương trong dạ dày.

5. Các phương pháp tầm soát ung thư dạ dày phổ biến hiện nay

Các phương pháp tầm soát ung thư dạ dày phổ biến hiện nay bao gồm nội soi dạ dày, sinh thiết tổn thương, xét nghiệm tìm vi khuẩn HP và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh:

Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị ung thư dạ dày của Bộ Y tế, chẩn đoán hình ảnh và nội soi đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tổn thương dạ dày.

• Nội soi dạ dày (Phương pháp ưu việt): Bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc dạ dày qua ống soi mềm. Công nghệ nội soi nhuộm màu hiện đại giúp phát hiện chính xác các tổn thương, polyp hay vùng ung thư ngay từ giai đoạn rất sớm.
• Sinh thiết tổn thương: Trong quá trình nội soi, nếu thấy vùng niêm mạc bất thường, bác sĩ sẽ lấy một mẫu tế bào nhỏ để sinh thiết chẩn đoán bản chất lành tính hay ác tính.
• Test HP (Qua hơi thở hoặc nội soi): Xác định sự có mặt của vi khuẩn HP để tiến hành điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng.
• Chẩn đoán hình ảnh (Siêu âm, CT Scan, MRI): Hỗ trợ đánh giá mức độ xâm lấn và di căn khi đã phát hiện tổn thương nghi ngờ.

6. Lời khuyên giúp phòng ngừa ung thư dạ dày hiệu quả

Các giải pháp giúp phòng ngừa ung thư dạ dày hiệu quả bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia, điều trị dứt điểm vi khuẩn HP, giữ tinh thần thoải mái và chủ động thăm khám định kỳ:

• Điều chỉnh chế độ ăn uống: Tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin; giảm tiêu thụ đồ nướng, thực phẩm xông khói, dưa muối xổi và thức ăn quá mặn.
• Từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia: Loại bỏ các tác nhân gây kích ứng và tổn thương niêm mạc dạ dày hàng ngày.
• Điều trị dứt điểm vi khuẩn HP và viêm dạ dày: Tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa khi phát hiện bệnh.
• Giữ tinh thần thoải mái: Tránh thức khuya, giảm căng thẳng/stress kéo dài – yếu tố khiến dạ dày tăng tiết acid gây viêm loét.
• Chủ động tầm soát định kỳ: Không đợi đến khi có triệu chứng đau cấp tính mới đi khám.

7. Câu hỏi thường gặp về tầm soát ung thư dạ dày (FAQ)

Nội soi dạ dày có đau hay khó chịu không?

Hiện nay với kỹ thuật nội soi tiền mê (nội soi êm ái/nội soi ngủ), bạn sẽ không cảm thấy đau hay buồn nôn. Quá trình nội soi diễn ra nhẹ nhàng như một giấc ngủ ngắn từ 10 – 15 phút dưới sự theo dõi của bác sĩ.

Nhiễm vi khuẩn HP có chắc chắn bị ung thư dạ dày không?

Nhiễm HP làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày nhưng không phải ai mắc HP cũng bị ung thư. Việc điều trị tiệt trừ HP kịp thời theo chỉ định của bác sĩ sẽ giúp hạn chế nguy cơ này rất hiệu quả.

Trẻ tuổi có cần tầm soát ung thư dạ dày không?

Nếu bạn dưới 40 tuổi nhưng có tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa hoặc xuất hiện các triệu chứng đau dạ dày kéo dài, bạn vẫn nên đi khám và tầm soát sớm theo tư vấn chuyên môn từ bác sĩ.

3 Phương pháp Tầm soát ung thư dạ dày chính xác hiện nay

Ung thư dạ dày có chữa được không nếu phát hiện sớm

Các giai đoạn ung thư dạ dày và tiên lượng điều trị: Bác sĩ tiêu hóa giải đáp