Nhiễm HP có triệu chứng gì? 7 dấu hiệu dạ dày không nên bỏ qua

Phần lớn người nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi HP gây viêm hoặc tổn thương niêm mạc dạ dày, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, chán ăn và khó tiêu. Một số trường hợp nặng có thể gặp dấu hiệu cảnh báo như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Không phải ai nhiễm HP cũng có triệu chứng: Nhiễm HP thường diễn tiến âm thầm, đặc biệt khi chưa gây viêm hoặc biến chứng rõ ràng.

Triệu chứng thường gặp: Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn, khó tiêu, ăn uống kém có thể xuất hiện khi HP liên quan đến viêm loét dạ dày.

Dấu hiệu cảnh báo: Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội, chóng mặt, ngất hoặc sụt cân không chủ ý cần được thăm khám sớm.

Không thể chẩn đoán HP bằng triệu chứng: Xét nghiệm hơi thở ure, xét nghiệm phân, xét nghiệm hoặc sinh thiết qua nội soi có thể được sử dụng tùy trường hợp.

Điều trị cần đúng phác đồ: Khi được xác định nhiễm HP, người bệnh cần điều trị theo chỉ định bác sĩ và kiểm tra lại sau điều trị để đánh giá hiệu quả tiệt trừ.

1. Các triệu chứng nhận biết của nhiễm HP dạ dày

Tình trạng nhiễm khuẩn có thể kéo dài nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiễm HP có thể liên quan đến viêm dạ dày mạn tính không có biểu hiện rõ rệt; trong một số trường hợp, nhiễm khuẩn có liên quan đến bệnh lý loét dạ dày – tá tràng.

Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể gặp:

• Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị: Cảm giác đau, nóng hoặc cồn cào ở vùng bụng phía trên rốn. Mức độ và thời điểm xuất hiện có thể khác nhau tùy tình trạng viêm hoặc loét đi kèm.
• Đầy hơi, chướng bụng: Người bệnh có cảm giác bụng căng, ậm ạch, nhanh no hoặc khó chịu sau khi ăn.
• Ợ hơi, khó tiêu: Tình trạng ợ hơi hoặc cảm giác tiêu hóa không thuận lợi có thể xuất hiện, nhưng đây không phải biểu hiện đặc hiệu của nhiễm HP.
• Buồn nôn hoặc nôn: Có thể xảy ra khi niêm mạc dạ dày bị kích thích hoặc có bệnh lý dạ dày đi kèm.
• Chán ăn, ăn kém: Cảm giác khó chịu ở vùng thượng vị, đầy bụng hoặc buồn nôn có thể khiến người bệnh giảm cảm giác ngon miệng.
• Sụt cân: Nếu sụt cân không chủ ý, đặc biệt khi đi kèm đau bụng, nôn ói hoặc ăn uống kém, người bệnh nên được khám để tìm nguyên nhân thay vì quy kết trực tiếp cho HP.

2. Vì sao nhiễm HP nhưng không có triệu chứng?

HP có thể tồn tại trong dạ dày trong thời gian dài mà không gây biểu hiện rõ ràng. Triệu chứng thường xuất hiện khi nhiễm khuẩn liên quan đến tình trạng viêm, loét hoặc các thay đổi khác ở niêm mạc dạ dày.

Không phải trường hợp nhiễm HP nào cũng tiến triển thành viêm loét có triệu chứng. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Mức độ tổn thương niêm mạc: Khi niêm mạc chưa bị tổn thương đáng kể, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ bất thường nào.
• Đáp ứng của cơ thể: Phản ứng viêm và mức độ ảnh hưởng của HP ở mỗi người có thể khác nhau.
• Bệnh lý đi kèm: Một số người chỉ phát hiện HP khi đi khám vì đau dạ dày, khó tiêu hoặc trong quá trình kiểm tra một bệnh lý tiêu hóa khác.
• Giai đoạn bệnh: Những biến đổi do nhiễm HP có thể diễn tiến âm thầm trước khi gây triệu chứng rõ ràng.

Do đó, không có triệu chứng không đồng nghĩa với không nhiễm HP. Ngược lại, có các triệu chứng dạ dày cũng không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm HP.

3. Nhiễm HP có thể gây những bệnh lý nào?

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) kéo dài có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý đường tiêu hóa. Tuy nhiên, không phải tất cả người nhiễm HP đều phát triển thành bệnh hoặc gặp biến chứng.

Các bệnh lý có liên quan đến nhiễm HP gồm:

• Viêm dạ dày mạn tính: HP cư trú trong lớp nhầy bảo vệ dạ dày, gây phản ứng viêm kéo dài và làm tổn thương niêm mạc.
• Loét dạ dày – tá tràng: Nhiễm HP là một trong những nguyên nhân quan trọng gây loét. Vết loét có thể khiến người bệnh đau vùng thượng vị, khó tiêu và trong một số trường hợp gây xuất huyết tiêu hóa.
• Viêm teo niêm mạc và dị sản ruột: Tình trạng viêm kéo dài do HP có thể dẫn đến những biến đổi của niêm mạc dạ dày. Đây được xem là các tổn thương cần theo dõi vì có liên quan đến nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày.
• Ung thư dạ dày: Nhiễm HP mạn tính là một yếu tố nguy cơ đã được xác định đối với ung thư biểu mô tuyến dạ dày. Tuy vậy, chỉ một tỷ lệ nhỏ người nhiễm HP tiến triển thành ung thư và nguy cơ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
• U lympho MALT dạ dày: HP có liên quan chặt chẽ với một số trường hợp u lympho mô lympho liên kết niêm mạc (MALT). Điều trị tiệt trừ HP có thể đóng vai trò quan trọng trong xử trí một số trường hợp ở giai đoạn phù hợp.

Vì vậy, khi có triệu chứng tiêu hóa kéo dài hoặc được xác định nhiễm HP, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa để bác sĩ đánh giá tình trạng niêm mạc dạ dày, chỉ định xét nghiệm hoặc nội soi khi cần thiết và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Tài liệu của Bộ Y tế ghi nhận nhiễm Helicobacter pylori có thể gây viêm dạ dày cấp với đau thượng vị, buồn nôn, nôn, chướng bụng; đồng thời dạng nhiễm phổ biến là viêm dạ dày mạn tính có thể không có triệu chứng rõ ràng.  Xem nguồn Bộ Y tế

4. Dấu hiệu nhiễm HP nào cần đi khám sớm?

Các triệu chứng như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội, ngất hoặc sụt cân không chủ ý không nên được xem là biểu hiện thông thường của nhiễm HP. Đây có thể là dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa hoặc bệnh lý cần được đánh giá khẩn cấp.

Người bệnh cần đi khám sớm nếu xuất hiện:

• Nôn ra máu: Máu có thể có màu đỏ hoặc sẫm, đôi khi giống bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen: Phân đen, dính hoặc có mùi bất thường có thể là biểu hiện xuất huyết đường tiêu hóa trên.
• Đau bụng dữ dội hoặc đau tăng nhanh: Đặc biệt khi cơn đau xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc đi kèm nôn ói.
• Chóng mặt, choáng hoặc ngất: Có thể liên quan đến mất máu hoặc tình trạng bệnh lý nghiêm trọng.
• Sụt cân: Cần tìm nguyên nhân, đặc biệt nếu đi kèm chán ăn, nôn ói hoặc khó nuốt.
• Nôn kéo dài hoặc nuốt nghẹn: Đây là những triệu chứng cần được bác sĩ đánh giá thay vì chỉ tự điều trị các triệu chứng dạ dày.

5. Làm sao biết có nhiễm HP hay không?

Triệu chứng không đủ để xác định nhiễm HP. Bác sĩ có thể lựa chọn xét nghiệm hơi thở ure, xét nghiệm kháng nguyên HP trong phân hoặc các phương pháp lấy mẫu qua nội soi tùy triệu chứng, tiền sử bệnh và mục đích kiểm tra.

Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Test hơi thở ure: Người bệnh sử dụng chất có chứa ure được đánh dấu; nếu HP hiện diện, vi khuẩn có thể phân giải ure và tạo ra sản phẩm được phát hiện trong hơi thở.
• Xét nghiệm phân: Có thể phát hiện kháng nguyên HP trong mẫu phân và được sử dụng trong chẩn đoán hoặc đánh giá tình trạng tiệt trừ HP sau điều trị.
• Nội soi dạ dày kết hợp sinh thiết: Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu niêm mạc để thực hiện các xét nghiệm tìm HP và đánh giá tổn thương dạ dày khi có chỉ định.
• Xét nghiệm máu: Có thể phát hiện kháng thể liên quan đến HP nhưng không phải lúc nào cũng phân biệt được nhiễm đang hoạt động với tình trạng nhiễm trước đó, vì vậy cần được bác sĩ lựa chọn phương pháp phù hợp.

6. Những ai nên chủ động kiểm tra HP?

Không phải ai cũng cần xét nghiệm HP định kỳ. Việc kiểm tra thường được cân nhắc ở những người có triệu chứng tiêu hóa kéo dài, tiền sử bệnh dạ dày hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao. Một số trường hợp nên chủ động thăm khám và trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm HP gồm:

• Người thường xuyên đau hoặc nóng rát vùng thượng vị: Đặc biệt khi triệu chứng đi kèm đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn hoặc chán ăn kéo dài.
• Người từng bị viêm loét dạ dày – tá tràng: HP là một trong những nguyên nhân quan trọng gây viêm và loét, vì vậy việc xác định tình trạng nhiễm giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày: Đặc biệt khi cha mẹ, anh chị em ruột hoặc con từng mắc bệnh, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra HP kết hợp đánh giá các yếu tố nguy cơ khác.
• Người có tổn thương tiền ung thư ở dạ dày: Các trường hợp đã được chẩn đoán viêm teo niêm mạc, dị sản ruột hoặc những bất thường khác qua nội soi cần được theo dõi và đánh giá HP theo chỉ định.
• Người từng điều trị HP: Sau khi hoàn thành phác đồ, cần thực hiện xét nghiệm kiểm tra để xác nhận vi khuẩn đã được tiệt trừ, thay vì chỉ dựa vào việc triệu chứng đã giảm hay hết.
• Người có dấu hiệu cảnh báo: Sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu, nôn kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc nuốt nghẹn cần được khám sớm. Bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện và có thể chỉ định nội soi thay vì chỉ xét nghiệm HP đơn thuần.

7. Những câu hỏi thường gặp về triệu chứng nhiễm HP

Nhiễm HP có đau dạ dày không?

Có thể. Khi HP gây viêm hoặc loét dạ dày – tá tràng, người bệnh có thể đau hoặc nóng rát vùng thượng vị. Tuy nhiên, đau dạ dày cũng có nhiều nguyên nhân khác nên không thể dùng triệu chứng này để khẳng định nhiễm HP.

Nhiễm HP có bị đầy hơi, ợ chua không?

Đầy hơi, ợ hơi hoặc khó tiêu có thể xuất hiện ở người nhiễm HP nhưng không phải triệu chứng đặc hiệu. Các biểu hiện này cũng gặp trong trào ngược dạ dày – thực quản, rối loạn tiêu hóa và nhiều bệnh lý khác.

Nhiễm HP có tự khỏi không?

HP có thể tồn tại dai dẳng trong dạ dày nếu không được điều trị. Khi đã xác định nhiễm và thuộc nhóm có chỉ định điều trị, người bệnh nên dùng phác đồ tiệt trừ theo hướng dẫn của bác sĩ và kiểm tra lại sau điều trị.

Ung thư dạ dày có chữa được không nếu phát hiện sớm

3 Phương pháp Tầm soát ung thư dạ dày chính xác hiện nay

Các giai đoạn ung thư dạ dày và tiên lượng điều trị: Bác sĩ tiêu hóa giải đáp