Bao lâu nên nội soi dạ dày một lần? Khi nào cần nội soi sớm hơn?

Người không có bệnh lý dạ dày đặc biệt có thể được bác sĩ cân nhắc nội soi định kỳ khoảng 2–3 năm/lần, nhưng không có lịch nội soi chung cho tất cả mọi người. Nếu đã phát hiện viêm loét, nhiễm H. pylori, Barrett thực quản, tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản, khoảng cách giữa các lần nội soi có thể ngắn hơn để theo dõi và điều trị kịp thời.

Không nên tự áp dụng một lịch nội soi cố định như 1 năm, 2 năm hay 3 năm một lần cho tất cả mọi người, bởi nguy cơ bệnh lý dạ dày ở mỗi người không giống nhau.

Người từng phát hiện viêm teo dạ dày, dị sản ruột, loạn sản, polyp hoặc tổn thương tiền ung thư cần được bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi dựa trên kết quả nội soi và giải phẫu bệnh.

Người có tiền sử gia đình ung thư dạ dày, nhiễm HP hoặc nhiều yếu tố nguy cơ có thể cần được đánh giá và nội soi theo dõi chủ động hơn.

Nếu xuất hiện triệu chứng cảnh báo, người bệnh không nên chờ đến lịch nội soi định kỳ mà cần đi khám để bác sĩ xác định có cần nội soi sớm hay không.

Mục tiêu của nội soi định kỳ là phát hiện tổn thương ở thời điểm còn có khả năng theo dõi hoặc can thiệp hiệu quả, chứ không phải nội soi càng nhiều càng tốt.

1. Tần suất nội soi dạ dày phù hợp?

Tần suất nội soi dạ dày phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, triệu chứng và kết quả nội soi trước đó, vì vậy không phải ai cũng cần nội soi theo một lịch cố định.

• Người không phát hiện bất thường: Nếu thuộc nhóm cần theo dõi định kỳ, có thể cân nhắc nội soi khoảng 2–3 năm/lần theo chỉ định của bác sĩ.
• Người bị viêm loét dạ dày: Có thể được hẹn nội soi lại sau vài tuần đến vài tháng để đánh giá tình trạng lành của tổn thương, tùy vị trí và mức độ ổ loét.
• Người nhiễm H. pylori: Cần điều trị và kiểm tra hiệu quả tiệt trừ theo hướng dẫn. Không phải trường hợp nào cũng cần nội soi lại nếu không có tổn thương cần theo dõi.
• Người có Barrett thực quản, tổn thương tiền ung thư hoặc loạn sản: Cần nội soi theo lịch riêng, có thể 3–6 tháng/lần hoặc lâu hơn, tùy mức độ và đặc điểm tổn thương.
• Người có triệu chứng cảnh báo như sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn kéo dài, nuốt nghẹn, thiếu máu, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen nên khám sớm và thực hiện nội soi khi có chỉ định, không chờ đến lịch định kỳ.

Như vậy, không nên tự đặt lịch nội soi dạ dày hằng năm cho tất cả mọi người. Thời điểm nội soi lần tiếp theo nên dựa trên kết quả lần trước và đánh giá của bác sĩ tiêu hóa.

Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Hoa Kỳ (ASGE) lưu ý rằng nội soi định kỳ không nên được thực hiện một cách máy móc sau mọi bệnh lý lành tính đã điều trị ổn định. Nội soi theo dõi chủ yếu có ý nghĩa trong những trường hợp cần giám sát nguy cơ tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư, đồng thời khoảng cách theo dõi cần được cân nhắc theo từng bệnh cảnh.

Nguồn: ASGE – Appropriate use of GI endoscopy

2. Người khỏe mạnh bao lâu nên nội soi dạ dày một lần?

Người khỏe mạnh không nhất thiết phải nội soi dạ dày mỗi năm. Nếu không có triệu chứng và không thuộc nhóm nguy cơ cao, thời điểm nội soi lại cần được cân nhắc dựa trên tuổi và nguy cơ thực tế.

Nhiều người có tâm lý cho rằng nội soi dạ dày càng thường xuyên thì càng dễ phát hiện bệnh sớm. Tuy nhiên, đây không phải nguyên tắc áp dụng cho mọi người.

• Nếu lần nội soi trước không phát hiện bất thường đáng chú ý, người bệnh không có triệu chứng mới và không có yếu tố nguy cơ đặc biệt, bác sĩ có thể không chỉ định nội soi lại trong thời gian ngắn.
• Người khỏe mạnh nhưng đã bước vào nhóm tuổi có nguy cơ cao hơn hoặc có tiền sử gia đình ung thư dạ dày cần được đánh giá riêng thay vì chỉ dựa vào việc bản thân hiện tại không có triệu chứng.
• Việc nội soi định kỳ cũng cần cân nhắc dựa trên mục đích kiểm tra. Nội soi để tìm nguyên nhân của triệu chứng khác với nội soi giám sát tổn thương tiền ung thư.
• Vì vậy, không nên hiểu rằng “người khỏe mạnh cứ 2–3 năm phải nội soi một lần” là quy định bắt buộc cho tất cả trường hợp.

Theo Sức khỏe & Đời sống, nội soi có vai trò quan trọng trong phát hiện sớm ung thư dạ dày; những người có yếu tố nguy cơ như viêm teo dạ dày, thiếu máu ác tính, polyp dạ dày, tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài cần được bác sĩ đánh giá để có kế hoạch kiểm tra phù hợp.

Sức khỏe & Đời sống – Bao lâu nên nội soi để phát hiện sớm ung thư đại tràng, dạ dày

2. Viêm dạ dày bao lâu nên nội soi lại?

Không phải trường hợp viêm dạ dày nào cũng cần nội soi lại. Nếu viêm dạ dày nhẹ, không có tổn thương đáng ngờ và triệu chứng cải thiện sau điều trị, bác sĩ có thể không yêu cầu nội soi định kỳ. Trường hợp cần kiểm tra lại, thời điểm thường được cân nhắc sau khoảng 6–8 tuần điều trị, tùy nguyên nhân và kết quả nội soi ban đầu.

• Với viêm dạ dày nhẹ, nếu triệu chứng cải thiện sau điều trị và không có dấu hiệu bất thường khác, bác sĩ có thể không yêu cầu nội soi lại ngay.
• Với viêm dạ dày mạn tính, đặc biệt khi nội soi phát hiện thay đổi bất thường ở niêm mạc, kế hoạch theo dõi có thể được xây dựng cụ thể hơn.
• Nếu viêm dạ dày liên quan đến nhiễm HP, người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị và kiểm tra xác nhận tình trạng HP theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Nếu kết quả nội soi hoặc sinh thiết cho thấy teo niêm mạc, dị sản ruột hoặc loạn sản, đây không còn là trường hợp chỉ theo dõi viêm dạ dày thông thường.

Anh Hà Văn Sự (Hà Nội) bị đau dạ dày kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt nên chủ động tìm hiểu thông tin và lựa chọn thực hiện nội soi dạ dày tại Phòng khám Đa khoa Tiêu Hóa Việt. Sau khi được bác sĩ thăm khám, tư vấn và thực hiện nội soi, anh Sự xác định được nguyên nhân gây ra tình trạng khó chịu kéo dài, đồng thời đánh giá cao quy trình thăm khám chuyên nghiệp, nhẹ nhàng và sự tận tâm của đội ngũ y bác sĩ. Trải nghiệm thực tế giúp anh yên tâm hơn trong việc kiểm soát và điều trị bệnh lý dạ dày.

Xem thêm: Nội soi dạ dày không đau: Trải nghiệm thực tế của khách hàng Hà Văn Sự

3. Dị sản ruột, viêm teo dạ dày bao lâu nên nội soi một lần?

Dị sản ruột và viêm teo dạ dày cần được đánh giá nguy cơ kỹ hơn. Khoảng cách nội soi theo dõi phụ thuộc phạm vi tổn thương, mức độ thay đổi niêm mạc và các yếu tố nguy cơ ung thư đi kèm.

Dị sản ruột và viêm teo niêm mạc dạ dày có thể liên quan đến quá trình tổn thương mạn tính của niêm mạc và nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày ở một số nhóm bệnh nhân.

• Nếu dị sản ruột khu trú, nguy cơ có thể khác với trường hợp tổn thương lan rộng ở nhiều vùng của dạ dày.
• Nếu đồng thời có tiền sử gia đình ung thư dạ dày, nguy cơ cần được đánh giá thận trọng hơn.
• Tình trạng nhiễm HP kéo dài cũng là yếu tố cần được xem xét trong quá trình đánh giá nguy cơ.
• Khi có dị sản ruột hoặc tổn thương tiền ung thư, người bệnh không nên tự lựa chọn lịch nội soi mà cần dựa trên kết quả nội soi, sinh thiết và đánh giá của bác sĩ tiêu hóa.

4. Người có tiền sử gia đình ung thư dạ dày bao lâu nên nội soi?

Người có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư dạ dày có thể thuộc nhóm nguy cơ cao và nên được bác sĩ đánh giá để xây dựng kế hoạch kiểm tra phù hợp.

Tiền sử gia đình là một trong những thông tin quan trọng khi bác sĩ đánh giá nguy cơ ung thư dạ dày.

• Người bệnh nên thông báo nếu bố, mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc ung thư dạ dày.
• Nếu tiền sử gia đình kết hợp với nhiễm HP, viêm teo hoặc dị sản ruột, bác sĩ có thể cần xây dựng kế hoạch theo dõi chặt chẽ hơn.
• Không nên tự hiểu rằng cứ có người thân mắc ung thư dạ dày thì chắc chắn phải nội soi mỗi năm.
• Ngược lại, cũng không nên bỏ qua kiểm tra chỉ vì hiện tại chưa có triệu chứng, bởi một số tổn thương dạ dày có thể tiến triển âm thầm.

Sức khỏe & Đời sống cũng ghi nhận những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa hoặc các bệnh lý dạ dày thuộc nhóm cần được quan tâm khi xây dựng kế hoạch tầm soát.

5. Nội soi dạ dày mỗi năm có tốt không?

Nội soi dạ dày hàng năm không cần thiết đối với tất cả mọi người. Tần suất nội soi nên được xác định theo nguy cơ và mục đích theo dõi, đặc biệt ở người đã có tổn thương tiền ung thư.

Việc nội soi mỗi năm có thể phù hợp với một số tình trạng cần giám sát nhưng không phải lựa chọn mặc định cho người khỏe mạnh.

• Người có kết quả nội soi bình thường và nguy cơ thấp không nên tự động nội soi hàng năm nếu không có chỉ định.
• Người có tổn thương tiền ung thư hoặc tổn thương cần theo dõi có thể được bác sĩ chỉ định nội soi với khoảng cách ngắn hơn.
• Sau khi cắt polyp tuyến hoặc điều trị tổn thương đặc biệt, thời điểm nội soi lại có thể được xác định dựa trên kết quả mô bệnh học và nguy cơ tái phát.
• Một số trường hợp có tổn thương nguy cơ cao cần nội soi lại sớm hơn nhiều so với người chỉ bị viêm dạ dày thông thường.

6. Khi nào cần nội soi dạ dày sớm hơn lịch định kỳ?

Người bệnh nên đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng cảnh báo, không nên chờ đến thời điểm nội soi định kỳ tiếp theo. Ngay cả khi chưa đến lịch kiểm tra, người bệnh vẫn cần đi khám nếu xuất hiện những biểu hiện bất thường kéo dài hoặc tiến triển.

• Đau vùng thượng vị kéo dài hoặc tái diễn, đặc biệt khi mức độ đau thay đổi hoặc không cải thiện sau điều trị thông thường.
• Khó nuốt, nuốt đau hoặc cảm giác thức ăn bị mắc lại, nhất là khi triệu chứng ngày càng rõ.
• Nôn kéo dài hoặc nôn ra máu, cần được đánh giá sớm để loại trừ xuất huyết và các bệnh lý nghiêm trọng.
• Đi ngoài phân đen, có thể là dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa trên và cần được kiểm tra y tế.
• Sụt cân không chủ ý, chán ăn, nhanh no hoặc mệt mỏi kéo dài, đặc biệt khi đi kèm các triệu chứng tiêu hóa khác.
• Thiếu máu không rõ nguyên nhân cũng có thể là lý do bác sĩ cân nhắc nội soi đường tiêu hóa trên.

7. Những yếu tố quyết định bao lâu nên nội soi dạ dày một lần?

Bác sĩ thường dựa vào triệu chứng, tuổi, tiền sử bệnh, kết quả nội soi và sinh thiết trước đó, tiền sử gia đình cùng các yếu tố nguy cơ để xác định thời điểm nội soi lại.

Khi tư vấn lịch nội soi, người bệnh nên cung cấp đầy đủ những thông tin sau:

• Kết quả nội soi gần nhất, đặc biệt những tổn thương đã được ghi nhận.
• Kết quả sinh thiết hoặc giải phẫu bệnh, nếu lần nội soi trước có lấy mẫu mô.
• Tiền sử nhiễm HP và điều trị HP, bao gồm việc đã xác nhận tiệt trừ vi khuẩn hay chưa.
• Tiền sử viêm teo, dị sản ruột, loạn sản hoặc polyp dạ dày.
• Tiền sử gia đình, đặc biệt khi bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc ung thư dạ dày.
• Các triệu chứng tiêu hóa hiện tại, thời gian xuất hiện và mức độ tiến triển.
• Tuổi và các bệnh lý đi kèm, bởi đây cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến chỉ định và mức độ cần thiết của nội soi.

8. Những câu hỏi liên quan về tần suất nội soi dạ dày

Các câu hỏi thường gặp tập trung vào thời gian nội soi lại sau khi kết quả bình thường, sau điều trị HP, khi bị viêm dạ dày hoặc khi phát hiện dị sản ruột.

Nội soi dạ dày lần trước bình thường thì bao lâu nên nội soi lại?

Nếu kết quả bình thường, người bệnh không có triệu chứng và không thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể không yêu cầu nội soi lại trong thời gian ngắn.

Nhiễm HP có cần nội soi lại không?

Không phải mọi trường hợp nhiễm HP đều cần nội soi lại. Sau điều trị, việc kiểm tra HP có thể được thực hiện bằng phương pháp phù hợp tùy tình trạng người bệnh; nội soi được cân nhắc khi có chỉ định khác.

Nội soi dạ dày gây mê và không gây mê khác nhau thế nào?

Nội soi dạ dày có nguy hiểm không, tỷ lệ biến chứng bao nhiêu?

Nội soi dạ dày có cần xét nghiệm máu không, khi nào cần xét nghiệm máu