Bị loét dạ dày nên ăn gì, kiêng gì, có được uống cà phê không?

Người bị loét dạ dày nên ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, hạn chế thực phẩm cay chua, nhiều dầu mỡ và giảm hoặc tránh cà phê nếu đồ uống này làm tăng triệu chứng. Cà phê có thể kích thích tiết axit và khiến một số người bị đau thượng vị, nóng rát hoặc khó chịu nhiều hơn. Vì vậy, người đang có ổ loét nên theo dõi phản ứng của cơ thể và hạn chế cà phê trong thời gian điều trị.

Nên ưu tiên cơm mềm, cháo, yến mạch, rau củ nấu chín, trái cây phù hợp, cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ và sữa chua nếu cơ thể dung nạp tốt.

Nên hạn chế rượu bia, món cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ uống có ga và các thực phẩm gây đau hoặc đầy bụng sau khi ăn.

Cà phê có thể làm nặng hơn triệu chứng ở một số người, đặc biệt khi kèm trào ngược hoặc khó tiêu. Nếu uống vào thấy đau, nóng rát, ợ chua thì nên tạm ngừng.

Chế độ ăn chỉ có vai trò hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, không thay thế điều trị nguyên nhân như nhiễm H. pylori hoặc loét liên quan đến thuốc chống viêm không steroid (NSAID).

1. Những thực phẩm nên ăn khi bị loét dạ dày

Người bị loét dạ dày nên ăn đa dạng, đủ chất nhưng ưu tiên món mềm, dễ tiêu, ít dầu mỡ và những thực phẩm không gây kích ứng hoặc làm triệu chứng tăng lên.

Một số nhóm thực phẩm có thể đưa vào thực đơn gồm:

• Tinh bột dễ tiêu: Cháo, cơm mềm, khoai tây, khoai lang, yến mạch hoặc bánh mì có thể là lựa chọn phù hợp khi dạ dày đang nhạy cảm. Nên điều chỉnh lượng ăn theo khả năng dung nạp thay vì cố gắng ăn thật nhiều một loại thực phẩm.
• Rau củ nấu chín: Bông cải xanh, súp lơ, bí đỏ, cà rốt, rau xanh được nấu mềm giúp bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ. Nếu rau sống hoặc rau quá nhiều xơ khiến đầy bụng, có thể ưu tiên rau nấu chín và mềm hơn.
• Trái cây ít gây khó chịu: Chuối chín, táo hoặc lê chín có thể được lựa chọn nếu người bệnh ăn vào không bị đau, đầy bụng hay ợ nóng. Không cần ép bản thân ăn một loại quả cụ thể nếu cơ thể không dung nạp.
• Protein dễ tiêu: Cá, thịt gia cầm bỏ da, thịt nạc, trứng và đậu phụ cung cấp protein cần thiết cho cơ thể. Nên ưu tiên hấp, luộc, ninh hoặc áp chảo ít dầu thay vì chiên rán nhiều chất béo.
• Thực phẩm chứa lợi khuẩn: Sữa chua và một số sản phẩm sữa lên men có thể được sử dụng nếu không gây đầy bụng hoặc khó chịu. Người không dung nạp lactose không nên cố sử dụng sữa chỉ vì cho rằng đây là thực phẩm bắt buộc khi bị loét.

VnExpress Sức khỏe cũng khuyến nghị người viêm loét dạ dày ưu tiên rau xanh, trái cây, protein nạc, sữa lên men và các món mềm, đồng thời hạn chế thực phẩm có thể kích thích dạ dày.

VnExpress Sức khỏe – Ăn gì khi viêm loét dạ dày?

2. Những thực phẩm nên kiêng khi bị loét dạ dày 

Người bị loét dạ dày nên hạn chế rượu bia, cà phê, đồ cay chua, thức ăn nhiều dầu mỡ và các thực phẩm khiến triệu chứng đau rát, đầy bụng hoặc khó tiêu tăng lên. Những nhóm thực phẩm này không phải nguyên nhân chính gây loét nhưng có thể kích thích niêm mạc hoặc làm triệu chứng rõ hơn trong thời gian ổ loét chưa lành.

• Rượu bia và đồ uống có cồn: Đây là nhóm nên tránh khi đang điều trị loét dạ dày vì có thể kích thích và làm tổn thương thêm niêm mạc tiêu hóa.
• Cà phê và đồ uống chứa caffeine: Caffeine có thể kích thích tiết axit và làm một số người tăng đau thượng vị, ợ nóng hoặc khó chịu, đặc biệt khi uống lúc đói.
• Món cay nóng: Ớt, tiêu, các loại nước sốt cay hoặc món chứa nhiều gia vị có thể làm tăng cảm giác nóng rát, đau thượng vị ở một số người.
• Thức ăn nhiều dầu mỡ: Đồ chiên rán, thức ăn nhanh, thịt nhiều mỡ có thể gây đầy bụng, khó tiêu và làm triệu chứng trào ngược rõ hơn.
• Đồ uống có ga: Nước ngọt có ga có thể làm tăng đầy hơi, chướng bụng hoặc ợ hơi ở người có dạ dày nhạy cảm.
• Đồ chua hoặc thực phẩm khiến triệu chứng tăng: Cam, chanh, giấm, dưa muối hoặc cà chua không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn ở tất cả mọi người. Tuy nhiên, nếu ăn vào thấy đau rát hoặc ợ nóng thì nên giảm hoặc tạm tránh.
• Thực phẩm chế biến sẵn: Xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng và các món nhiều muối, nhiều chất béo nên được hạn chế trong chế độ ăn hằng ngày.

Theo Viện Quốc gia về Bệnh tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK), hiện chưa có chế độ ăn đặc biệt nào được chứng minh có tác dụng điều trị hoặc phòng ngừa loét dạ dày. Người bệnh nên xây dựng chế độ ăn phù hợp với khả năng dung nạp, đồng thời hạn chế những thực phẩm hoặc đồ uống khiến các triệu chứng tiêu hóa trở nên rõ rệt hơn. Quan trọng hơn, chế độ ăn không thay thế việc điều trị nguyên nhân gây loét như nhiễm H. pylori hoặc sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID).

NIDDK – Eating, Diet, & Nutrition for Peptic Ulcers

3. Tại sao không nên uống cà phê khi bị loét dạ dày

Người bị loét dạ dày nên tránh uống cà phê nếu loại đồ uống này làm tăng đau rát, khó chịu hoặc các triệu chứng tiêu hóa, vì caffeine và một số hợp chất trong cà phê có thể kích thích tiết axit dạ dày. Khi niêm mạc đang bị tổn thương, những tác động này có thể khiến triệu chứng rõ rệt hơn, đặc biệt khi uống cà phê lúc đói hoặc với lượng nhiều.

Tác hại của cà phê đối với dạ dày bị loét

• Có thể làm tăng tiết axit: Caffeine và các thành phần trong cà phê có thể kích thích hoạt động bài tiết của dạ dày, từ đó làm tăng cảm giác đau rát hoặc khó chịu ở một số người đang có ổ loét.
• Làm tăng kích ứng và đau rát: Cà phê có tính axit và chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học. Khi sử dụng, một số người có thể xuất hiện cảm giác nóng rát vùng thượng vị, cồn cào hoặc đau bụng rõ hơn, nhất là khi uống lúc đói.
• Có thể làm triệu chứng trào ngược nặng hơn: Cà phê có thể làm tăng triệu chứng trào ngược ở một số người, gây ợ nóng, ợ chua hoặc cảm giác nóng rát sau xương ức. Tình trạng này có thể khiến người đang mắc bệnh dạ dày cảm thấy khó chịu hơn.
• Ảnh hưởng đến quá trình hồi phục nếu làm triệu chứng kéo dài: Khi cà phê thường xuyên khiến đau rát, khó tiêu hoặc trào ngược tăng lên, người bệnh có thể khó chịu kéo dài và ảnh hưởng đến việc ăn uống, nghỉ ngơi trong thời gian điều trị. Vì vậy, nên giảm hoặc tạm ngừng cà phê nếu nhận thấy triệu chứng tăng sau khi uống.

4. Người bị loét dạ dày nên ăn uống như thế nào?

Người bị loét dạ dày nên ăn đúng giờ, chia khẩu phần vừa phải, ăn chậm và nhai kỹ; tránh ăn quá no hoặc để bụng quá đói nếu những tình trạng này làm triệu chứng tăng lên.

• Chia thành các bữa vừa phải: Không nên ăn một lượng quá lớn trong một lần nếu dễ đầy bụng, đau hoặc trào ngược. Có thể chia thành nhiều bữa nhỏ hơn tùy nhu cầu.
• Ăn chậm, nhai kỹ: Thức ăn được nghiền nhỏ sẽ dễ tiêu hóa hơn và giảm gánh nặng cho dạ dày.
• Không bỏ bữa kéo dài: Nếu bụng đói thường xuyên khiến đau hoặc cồn cào, nên duy trì thời gian ăn tương đối ổn định.
• Hạn chế ăn quá sát giờ ngủ: Nếu đồng thời có trào ngược, nên kết thúc bữa ăn trước khi nằm hoặc đi ngủ khoảng 3 giờ. Đây cũng là khuyến nghị thường được áp dụng để giảm triệu chứng trào ngược về đêm.
• Uống đủ nước: Ưu tiên nước lọc và điều chỉnh lượng uống phù hợp trong ngày, thay vì sử dụng nước ngọt có ga, rượu bia hoặc đồ uống chứa nhiều caffeine.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Nếu một món ăn cụ thể liên tục gây đau, nóng rát, đầy bụng hoặc ợ chua, nên giảm lượng hoặc tạm ngừng và trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài.

5. Khi nào bị loét dạ dày cần đi khám ngay?

Người bị loét dạ dày cần được cấp cứu khi có dấu hiệu xuất huyết hoặc thủng như nôn ra máu, nôn giống bã cà phê, đi ngoài phân đen, đau bụng dữ dội đột ngột, chóng mặt hoặc ngất.

Đặc biệt cần đi khám ngay nếu xuất hiện:

• Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu giống bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen như hắc ín hoặc có máu.
• Đau bụng dữ dội, đột ngột và không giảm.
• Chóng mặt, choáng váng, ngất hoặc tim đập nhanh.
• Nôn ói kéo dài, ăn uống khó khăn hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Các triệu chứng đau thượng vị, nóng rát hoặc khó tiêu ngày càng nặng.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến biến chứng của loét như xuất huyết hoặc thủng, cần được đánh giá y tế sớm thay vì tiếp tục tự điều chỉnh chế độ ăn tại nhà.

6. Những câu hỏi thường gặp?

Chế độ ăn có chữa khỏi được loét dạ dày không?

Chế độ ăn không thể chữa khỏi hoàn toàn loét dạ dày nhưng có thể giúp giảm kích ứng, cải thiện triệu chứng và hỗ trợ quá trình lành ổ loét. Để điều trị dứt điểm, người bệnh cần xác định nguyên nhân và dùng thuốc theo chỉ định, đặc biệt khi loét liên quan đến H. pylori hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAID).

Có nên uống nước nghệ mật ong chữa loét dạ dày không?

Không nên dùng nước nghệ mật ong để thay thế thuốc điều trị loét dạ dày. Nghệ chứa curcumin có đặc tính chống viêm và đã được nghiên cứu về tác động đối với hệ tiêu hóa, nhưng bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định uống nghệ mật ong có thể chữa lành ổ loét hoặc loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.

Bao lâu nên nội soi dạ dày 1 lần để đảm bảo an toàn?

Bác sĩ giải đáp: Khoảng cách giữa 2 lần nội soi dạ dày là bao lâu?

Chi phí nội soi đại tràng có bảo hiểm được chi trả thế nào?