3 Phương pháp Tầm soát ung thư dạ dày chính xác hiện nay

Question

Bố em từng bị ung thư dạ dày nên em muốn đi tầm soát cho yên tâm, nhưng em thấy có nơi nói xét nghiệm máu, có nơi bảo phải nội soi, lại có cả chụp chiếu. Cho em hỏi tầm soát ung thư dạ dày bằng phương pháp nào chính xác ạ, có bắt buộc nội soi không hay xét nghiệm máu là đủ?

CỐ VẤN CHUYÊN MÔN TS.BS ĐỖ ANH GIANG · Accepted Answer

Chào Nam,

Nội soi dạ dày kết hợp sinh thiết là phương pháp tầm soát ung thư dạ dày chính xác nhất hiện nay. Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, phát hiện tổn thương nhỏ và sinh thiết vùng nghi ngờ để xét nghiệm mô bệnh học xác định ung thư. Xét nghiệm máu, siêu âm hoặc chụp CT không thể thay thế nội soi kèm sinh thiết.

I – Các phương pháp tầm soát ung thư dạ dày hiện nay
II – Các nhóm đối tượng cần chủ động tầm soát ung thư dạ dày
III – Vì sao nên tầm soát ung thư dạ dày?

I – Các phương pháp tầm soát ung thư dạ dày hiện nay

Tầm soát ung thư dạ dày chủ yếu bằng nội soi để quan sát niêm mạc và sinh thiết vùng nghi ngờ. Xét nghiệm HP, pepsinogen máu hoặc X-quang cản quang có vai trò hỗ trợ đánh giá nguy cơ, nhưng không thay thế nội soi kèm sinh thiết.

Nội soi dạ dày: Nội soi dạ dày dùng ống soi mềm đưa qua đường miệng để quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng. Đây là phương pháp cho phép phát hiện tổn thương ngay từ khi còn nhỏ và lấy mẫu sinh thiết vùng nghi ngờ để xác định bản chất lành tính hay ác tính. Nhờ vậy, nội soi giữ vai trò chính trong tầm soát và phát hiện sớm.
Xét nghiệm máu: Một số xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư (như CEA, CA 72-4) đôi khi được dùng để tham khảo hoặc theo dõi, nhưng không dùng để chẩn đoán xác định ung thư dạ dày. Các chỉ số này có thể âm tính ngay cả khi có bệnh, hoặc tăng do nguyên nhân khác, nên không thể thay thế nội soi trong tầm soát.
Chẩn đoán hình ảnh: Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thường được dùng để đánh giá mức độ lan rộng khi đã có chẩn đoán, hơn là để phát hiện tổn thương sớm ở niêm mạc. Vì vậy, chẩn đoán hình ảnh chỉ đóng vai trò bổ trợ, không thay cho nội soi ở bước phát hiện sớm.

Tầm soát ung thư dạ dày có thể kết hợp nội soi, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh tùy từng trường hợp. Trong đó, nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc và phát hiện tổn thương bất thường sớm hơn.

II – Các nhóm đối tượng cần chủ động tầm soát ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày chịu tác động lớn từ môi trường, thói quen sinh hoạt và mầm bệnh vi khuẩn. Bác sĩ khuyến cáo anh Thành Nam cùng các cá nhân có yếu tố nguy cơ như nhiễm vi khuẩn HP, trên 55 tuổi hoặc có tiền sử bệnh lý tiêu hóa nên chủ động tầm soát định kỳ để bảo vệ sức khỏe.

Tình trạng ung thư dạ dày bắt nguồn từ nhiều tác nhân phối hợp. Anh Thành Nam nên lưu ý các nhóm nguy cơ chính dưới đây:

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) mạn tính: Tác nhân chính gây tổn thương viêm teo niêm mạc dạ dày. Khoảng 10% người nhiễm HP tiến triển thành loét dạ dày – tá tràng và 1%–3% có rủi ro chuyển hóa thành ung thư biểu mô tuyến.
Độ tuổi và giới tính: Nam giới có nguy cơ mắc bệnh cao gấp đôi nữ giới, đặc biệt tập trung ở nhóm tuổi từ 55 trở lên.
Chế độ ăn uống và lối sống: Thói quen ăn nhiều đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hun khói/nướng, kết hợp với hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc tình trạng thừa cân làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương niêm mạc.
Tiền sử phẫu thuật và bệnh lý dạ dày: Người từng phẫu thuật cắt một phần dạ dày (gây giảm axit, tăng vi khuẩn và trào ngược dịch mật), hoặc mắc bệnh thiếu máu ác tính, polyp tuyến dạ dày, bệnh Menetrier.
Yếu tố di truyền: Gia đình có gen hoặc tiền sử mắc các hội chứng di truyền (đa polyp gia đình, hội chứng Lynch, Li-Fraumeni, Peutz-Jeghers…). Ở nhóm này, bệnh có thể xuất hiện từ trước tuổi 40.

Người nhiễm HP kéo dài, có bệnh lý dạ dày mạn tính, tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày hoặc lối sống nguy cơ cao nên chủ động tầm soát định kỳ để phát hiện bất thường sớm và can thiệp kịp thời.

III – Vì sao nên tầm soát ung thư dạ dày?

Tầm soát ung thư dạ dày giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư khi còn rất sớm, ngay cả lúc chưa có triệu chứng rõ ràng. Phát hiện sớm giúp điều trị ít xâm lấn hơn, tăng khả năng chữa khỏi, giảm biến chứng, chi phí điều trị và nguy cơ tử vong.

Phát hiện tổn thương tiền ung thư: Như viêm teo niêm mạc, dị sản ruột hoặc loạn sản để theo dõi và can thiệp sớm.
Phát hiện ung thư khi còn khu trú: Một số tổn thương sớm có thể được loại bỏ qua nội soi, hạn chế phải phẫu thuật lớn.
Tăng khả năng điều trị khỏi: Ung thư được phát hiện trước khi xâm lấn sâu hoặc di căn thường dễ điều trị hơn.
Giảm biến chứng và chi phí: Điều trị giai đoạn sớm thường nhẹ nhàng, ít biến chứng và phục hồi nhanh hơn.
Đánh giá nguy cơ do vi khuẩn HP: Phát hiện và điều trị H. pylori có thể góp phần giảm nguy cơ ung thư dạ dày.

Nội soi dạ dày sẽ giúp phát hiện tế bào ung thư

Ung thư dạ dày giai đoạn đầu gần như không có bất kỳ triệu chứng nào, hoặc các triệu chứng gần giống với những bệnh lành tính khác. Một số trường hợp may mắn phát hiện sớm ung thư dạ dày trong lúc khám các triệu chứng khác hoặc khám sức khỏe tổng quát. Khi người bệnh đi khám vì các triệu chứng rõ ràng, đa phần ung thư đã chuyển sang giai đoạn trễ. Lúc này, hiệu quả điều trị kém hơn dẫn đến giảm tỷ lệ sống của người bệnh, đồng thời người bệnh gặp nhiều biến chứng và tác dụng phụ do ung thư cũng như điều trị.

Vì vậy, lợi ích lớn nhất của tầm soát ung thư dạ dày là giúp Thành Nam và người bệnh phát hiện sớm ung thư, các tổn thương tiền ung thư, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tỷ lệ sống cho người bệnh.

Bài viết liên quan: